Khái quát về hài hòa các quy tắc xuất xứ trên phạm vi quốc tế và những vấn đề liên quan

1. Khái quát hài hòa quy tắc xuất xứ trên phạm vi quốc tế

Công việc soạn thảo các quy tắc chung về xuất xứ được nhất trí phạm vi quốc tế đang được triển khai. Công việc này được thực hiện dựa trên cơ sở thỏa thuận đạt được trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nhằm hài hòa hóa các quy định này và thành lập một ủy ban về Quy tắc Xuất xứ. Ủy ban Kỹ thuật về Quy tắc Xuất xứ được thành lập dưới sự bảo trợ của Tổ chức Thuế quan Thế giới (WCO) chịu trách nhiệm về công tác kỹ thuật. Một tuyên bố chung cũng đã được nhất trí tại WTO về vấn đề quy tắc xuất xứ ưu đãi (riêng).

2. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)

4. Tổ chức Thuế quan Thế giới (WCO)

Tiền thân của Tổ chức Thuê quan Thê giới là Hội đồng Hợp tác Thuế quan được thành lập năm 1952. Đây là một cơ quan độc lập liên chính phủ có thành viên là các nước trên phạm vi toàn thế giới với nhiệm vụ nâng cao hiệu quả và hiệu suất quản lý thuế quan. Năm 1994, Hội đồng có tên gọi giao dịch không chính thức là Tổ chức Thuế quan Thế giới -WCO với mục đích nêu bật đặc điểm và vị thế toàn cầu của cơ quan này.

Tổ chức Thuế quan Thế giới (WCO) là tổ chức quốc tế duy nhất hoạt động riêng biệt trong lĩnh vực thuế quan và tạo ra một diễn đàn cho nhiều đại biểu của đại đa số thành viên tham gia có thể giải quyết các vấn đề thuế quan một cách bình đẳng. Mỗi một thành viên có một đại diện với một phiếu bầu.

Tổ chức Thuế quan Thế giới (WCO) đưa ra cho các thành viên một loạt các công ước và nhiều công cụ quốc tế khác, trong đó quan trọng nhất là Công ước về Hệ thống Mã hoá và Mô tả hàng hoá hài hoà (1998) và Công ước Quốc tế về Đơn giản và Hài hoà hóa các thủ tục thuế quan (Công ước Tokyo-1974/ 1999)

Tình trạng trên đã biến đổi nhiều nhờ kết quả của câc cố gắng đạt được trong khuôn khổ GATT/WTO. Với 8 vòng đàm phán, kết thúc bằng Vòng đàm phấn Urugoay, thuế quan nhìn chung đã được cách giảm một cách mạnh mẽ và liên tục. Năm 1948 mức thuế quan trung bình là gần 40%, nhưng sau Vòng Urugoay chỉ còn dưới 5 %. Bên cạnh đó tỷ lệ phần trăm chung của mức thuế bắt buộc cũng đã tăng lên mạnh mẽ theo thời gian và đặc biệt là sau Vòng Urugoay. Các hạn chế định lượng trong ngành nông nghiệp bị tuyên bố là không họp pháp trong Vòng Urugoay nên đã được thay thế bằng thuế quan (còn gọi là thuế quan hoá) tuy vẫn còn một số ngoại lệ.

Nhờ kết quả của Vòng Đàm phám Urugoay tất cả các thành viên WTO đã chấp nhận mức thuế nông sản. Đối với hàng hoá công nghiệp, 98% thuế đã được các nước công nghiệp phát triển và các nền kinh tế đang trong thời kỳ chuyển đổi chấp nhận trong khi con số các nước đang phát triển chấp nhận là 73%.

Tổ chức WCO phải nghiên cứu tất cả các vấn đề liên quan tới sự phối hợp hoạt động trong ngành thuế quan, như:

- Xem xét các khía cạnh kỹ thuật của các hệ thống thuế quan cùng các yếu tố kinh tế liên quan nhằm mục đích đề nghị các giải pháp thực tế để đạt được tính.hài hoà và nhất quán cao nhất;

- Soạn thảo các công ước thuế quan,

- Đề xuất các khuyến nghị để bảo đảm sự diễn giải và áp dụng thống nhất các công ước thuế quan,

- Đề xuất các khuyên nghị, trong khả năng hoà giải của mình, để giải quyết các tranh chấp liên quan đến sự diễn giải và áp dụng các công ước thuê quan (tuy nhiên WCO không phải là toà án và không thể đứng về một bên nào của vụ tranh chấp),

- Chủ động hoặc theo yêu cầu cung cấp thông tin và tư vấn về thuế quan cho các chính phủ có nhu cầu,

- Hợp tác với các Tổ chức liên Chính phủ khác về những vẫn đề thuộc thẩm quyền của mình.

=> Kết luận: Như vậy, Tổ chức Thuế quan Thế giới (WCO) là tổ chức quốc tế duy nhất hoạt động riêng biệt trong lĩnh vực thuế quan và tạo ra một diễn đàn cho nhiều đại biểu của đại đa số thành viên tham gia có thể giải quyết các vấn đề thuế quan một cách bình đẳng. Mỗi một thành viên có một đại diện với một phiếu bầu. Nó đưa ra cho các thành viên một loạt các công ước và nhiều công cụ quốc tế khác, trong đó quan trọng nhất là Công ước về Hệ thống Mã hoá và Mô tả hàng hoá hài hoà (1998) và Công ước Quốc tế về Đơn giản và Hài hoà hóa các thủ tục thuế quan (Công ước Tokyo-1974/ 1999)

5. Quy tắc xuất xứ hàng hóa phổ biến trên thế giới

Chúng ta có thể kể đến một số quy tắc xuất xứ hàng hóa phổ biến trên thế giới sau:

Quy tắc xuất xứ “Thuần túy” (Wholly Obtained)

Xuất xứ thuần túy là sản phẩm được sản xuất, khai thác, đánh bắt, thu lượm được hoàn toàn trong lãnh thổ của một bên tham gia hiệp định mà không tích hợp thêm bất cứ thành phần của quốc gia khác vào. Mỗi hiệp đinh thương mại có quy định khác nhau về xuất xứ thuần túy. Hình bên dưới là những quy định điển hình cho các sản phẩm có xuất xứ thuần túy.

Quy tắc “Hàm lượng giá trị khu vực” (Regional Value Content - RVC)

Khi hàng hóa không đáp ứng được quy tắc xuất xứ thuần túy. Nếu sản phẩm đáp ứng được các quy tắc sau đây có thể coi là xuất xứ và được hưởng ưu đãi thuế:

- Các nguyên vật liệu không có xuất xứ phải trải qua một quy trình chế biến/gia công đáng kể (sufficient working or processing)

- Đáp ứng yêu cầu về hàm lượng giá trị khu vực (regional value content – RVC) Mỗi hiệp định thương mại khác nhau sẽ có công thức tính hàm lương giá trị khu vực khác nhau:

Quy tắc “Chuyển đổi mã HS” (Tariff shift - CC, CTH, CTSH)

Bên cạnh quy tắc hàm lượng giá trị khu vực RVC, nếu sản phẩm đáp ứng được yêu cầu về chuyển mã HS thì cũng được xem như có xuất xứ và được hưởng ưu đãi thuế

Quy tắc “Chuyển đổi mã HS” quy định: mã HS của tất cả nguyên vật liệu không có nguồn gốc xuất xứ phải khác mã HS của sản phẩm. Có 3 cấp độ chuyển đổi mã HS.

Quy tắc De Minimis

Hàng hóa không đáp ứng được tiêu chí “Chuyển đổi mã HS” vẫn được coi là có xuất xứ nếu tỉ lệ nguyên vật liệu không có xuất xứ mà không đáp ứng được yêu cầu chuyển đổi mã HS nhưng có giá trị chiếm tỉ lệ nhỏ không đáng kể so với giá của thành phẩm. Các hiệp định thương mại tự do khác nhau sẽ có quy định khác nhau về tỉ lệ không đáng kể này. Quy định phổ biến nhất là:
- Đối với mặt hàng dệt may, giày da (mã HS từ chương 50 đến chương 63) các nguyên vật liệu không có xuất xứ nhưng không đáp ứng được quy định chuyển đổi mã HS có tổng trọng lượng không vượt quá 10% so với trọng lượng hàng hóa hoặc giá trị của chúng không vượt quá 10% giá trị của hàng hóa.

- Đối với các hàng hóa không phải là hàng dệt may, giày da (mã HS nằm ngoài chương 50 đến chương 63) nguyên vật liệu không có xuất xứ nhưng không đáp ứng được quy định chuyển đổi mã HS có giá trị không vượt quá 10% giá trị của hàng hóa.

Quy tắc cộng gộp

Quy tắc này cho phép nếu hàng hóa có xuất xứ từ một bên tham gia hiệp định khi được sử dụng làm nguyên vật liệu để sản xuất các sản phẩm tiếp theo ở lãnh thổ bên kia thì được coi là có xuất xứ ở bên sản xuất sản phẩm tiếp theo đó.

Quy tắc vận chuyển trực tiếp

Hàng hóa khi đáp ứng được các yêu cầu về xuất xứ, để được hưởng ưu đãi thuế và các ưu đãi khác nếu có thì nó phải tuân thủ quy tắc về vận chuyển trực tiếp giữa các bên tham gia hiệp định. Trong trường hợp hàng hóa phải quá cảnh ở một hoặc nhiều quốc gia ngoài hiệp định thì phải đáp ứng được những yêu cầu sau:

- Việc quá cảnh là cần thiết vì lý do địa lý hoặc do yêu cầu đặc biệt liên quan đến vận tải.
- Hàng hóa không tham gia vào giao dịch thương mại hoặc tiêu thụ tại nước quá cảnh
- Hàng hóa không trải qua bất kỳ công đoạn gia công nào khác ngoài việc dỡ và bốc xếp lại hoặc những công đoạn cần thiết để đảm bảo hàng hóa trong điều kiện tốt.

Trên đây là nội dung Luật Minh Khuê sưu tầm và biên soạn. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng!

Luật Minh Khuê (Sưu tầm và biên tập).