Kinh tế Việt Nam ảnh hưởng đến mức lương người lao động thế nào?

1. Tình hình kinh tế Việt Nam ảnh hưởng như thế nào đến mức lương người lao động?

Căn cứ theo Điều 91 Bộ luật Lao động 2019 có quy định mức lương tối thiểu của người lao động như sau:

- Mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất được trả cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

- Mức lương tối thiểu được xác lập theo vùng, ấn định theo tháng, giờ.

- Mức lương tối thiểu được điều chỉnh dựa trên mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ; tương quan giữa mức lương tối thiểu và mức lương trên thị trường; chỉ số giá tiêu dùng, tốc độ tăng trưởng kinh tế; quan hệ cung, cầu lao động; việc làm và thất nghiệp; năng suất lao động; khả năng chi trả của doanh nghiệp.

- Chính phủ quy định chi tiết Điều này; quyết định và công bố mức lương tối thiểu trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng tiền lương quốc gia.

Như vậy, theo quy định trên mức lương tối thiểu của người lao động Việt Nam sẽ được điều chỉnh dựa trên các tiêu chí nêu trên trong đó có căn cứ tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Bên cạnh các yếu tố như tính chất công việc và vị trí, mức lương của người lao động cũng phụ thuộc vào sự thoả thuận giữa họ và người sử dụng lao động. Tuy nhiên, người sử dụng lao động không được trả lương thấp hơn mức lương tối thiểu quy định bởi pháp luật.

Hội đồng Tiền lương quốc gia đã tổ chức phiên họp vào ngày 20/12/2023 để thảo luận và thương lượng về việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng năm 2024. Sau nhiều lần trì hoãn, các thành viên của Hội đồng đã bỏ phiếu và quyết định tăng mức lương tối thiểu vùng năm 2024 là 6%. Quyết định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2024.

2. Quy định về hình thức trả tiền lương cho người lao động

Căn cứ theo quy định tại Điều 54 Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định về hình thức trả lương như sau:

Hình thức trả lương theo Điều 96 của Bộ luật Lao động được quy định cụ thể như sau:

- Căn cứ vào tính chất công việc và điều kiện sản xuất, kinh doanh, người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận trong hợp đồng lao động hình thức trả lương theo thời gian, theo sản phẩm và trả lương khoán như sau:

Tiền lương theo thời gian được trả cho người lao động hưởng lương theo thời gian, căn cứ vào thời gian làm việc theo tháng, tuần, ngày, giờ theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động, cụ thể:

+ Tiền lương tháng được trả cho một tháng làm việc;

+ Tiền lương tuần được trả cho một tuần làm việc. Trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận tiền lương theo tháng thì tiền lương tuần được xác định bằng tiền lương tháng nhân với 12 tháng và chia cho 52 tuần;

+ Tiền lương ngày được trả cho một ngày làm việc. Trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận tiền lương theo tháng thì tiền lương ngày được xác định bằng tiền lương tháng chia cho số ngày làm việc bình thường trong tháng theo quy định của pháp luật mà doanh nghiệp lựa chọn. Trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận tiền lương theo tuần thì tiền lương ngày được xác định bằng tiền lương tuần chia cho số ngày làm việc trong tuần theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

+ Tiền lương giờ được trả cho một giờ làm việc. Trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận tiền lương theo tháng hoặc theo tuần hoặc theo ngày thì tiền lương giờ được xác định bằng tiền lương ngày chia cho số giờ làm việc bình thường trong ngày theo quy định tại Điều 105 của Bộ luật Lao động 2019

 Tiền lương theo sản phẩm được trả cho người lao động hưởng lương theo sản phẩm, căn cứ vào mức độ hoàn thành số lượng, chất lượng sản phẩm theo định mức lao động và đơn giá sản phẩm được giao.

Tiền lương khoán được trả cho người lao động hưởng lương khoán, căn cứ vào khối lượng, chất lượng công việc và thời gian phải hoàn thành.

- Tiền lương của người lao động theo các hình thức trả lương quy định tại khoản 1 Điều này được trả bằng tiền mặt hoặc trả qua tài khoản cá nhân của người lao động được mở tại ngân hàng. Người sử dụng lao động phải trả các loại phí liên quan đến việc mở tài khoản và chuyển tiền lương khi chọn trả lương qua tài khoản cá nhân của người lao động.

3. Một số yếu tố tác động tới tiền lương và sự chuyển dịch lao động

Một vấn đề rõ ràng là mức lương vẫn còn thấp so với nhu cầu thực tế. Hệ thống chế độ tiền lương hiện tại chưa thể phản ánh đúng giá trị của sức lao động và không linh hoạt đối với biến động của giá cả trên thị trường. Hơn nữa, chế độ này vẫn giữ nguyên mức lương bình quân cao và chưa đồng bộ với các chính sách khác như bảo hiểm xã hội, giáo dục và đào tạo.

Nguyên nhân của những tồn tại này chủ yếu là do Nhà nước và các ngành chức năng chưa thực sự nhận thức đúng về vai trò và giá trị của tiền lương trong quá trình sản xuất. Tiền lương chưa được coi là yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất và do đó chưa được xác định theo đúng giá trị của sức lao động. Hơn nữa, chưa có sự kết nối chặt chẽ với các chính sách tài chính và không phản ánh được tình hình phát triển kinh tế ở từng giai đoạn cụ thể.

Thêm vào đó, các hiện tượng tiêu cực như tham nhũng, đặc quyền và đặc lợi kèm theo những hạn chế trong quản lý kinh tế cũng đã góp phần làm suy giảm mức lương và thu nhập, dẫn đến khó khăn trong việc cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động.

Tiền lương không chỉ đơn thuần là nguồn thu nhập chính của người lao động mà còn phản ánh sự công bằng và đánh giá của xã hội đối với cống hiến và hiệu suất lao động của mỗi cá nhân. Đây là yếu tố quan trọng trong việc phân phối và điều tiết thu nhập, cũng như kích thích hoạt động sản xuất kinh doanh và phát triển thị trường lao động. Chính sách tiền lương hợp lý không chỉ thúc đẩy sự phát triển của nguồn nhân lực mà còn góp phần nâng cao đời sống và tạo ra một môi trường lao động hài hòa và đồng thuận.

Trong bối cảnh thực hiện các thỏa thuận thương mại quốc tế như TPP, việc cân bằng giá trị tiền công - tiền lương giữa các quốc gia, khu vực trở nên cực kỳ quan trọng. Sự tự do hóa thương mại và đầu tư sẽ dần thu hẹp khoảng cách về thu nhập lao động giữa các nước, từ đó tăng mức lương trung bình và cải thiện đời sống của người lao động. Đối với người lao động Việt Nam, TPP có thể mang lại những ảnh hưởng tích cực thông qua việc liên kết giữa tiền lương với năng suất lao động và giá cả sức lao động.

Mức tiền lương cao hay thấp còn dựa vào rất nhiều yếu tố khác, từ tăng trưởng của nền kinh tế, năng suất, cải tiến công nghệ, khả năng của chính người lao động và các yếu tố khác như sau:

- Tăng trưởng kinh tế: Sự tăng trưởng của nền kinh tế một quốc gia có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới và tăng cường sức mua của người tiêu dùng, từ đó thúc đẩy việc tăng mức lương.

- Năng suất lao động: Năng suất lao động cao hơn có thể tạo điều kiện cho người lao động đạt được mức lương cao hơn, vì công việc của họ đóng góp nhiều hơn vào sản phẩm hoặc dịch vụ cuối cùng.

- Cải tiến công nghệ: Sự cải tiến trong công nghệ và quy trình sản xuất có thể làm tăng hiệu suất lao động và giảm chi phí, điều này có thể dẫn đến việc tăng mức lương của người lao động.

- Trình độ và kỹ năng: Trình độ học vấn, kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm là những yếu tố quan trọng quyết định mức lương của người lao động.

- Điều kiện thị trường lao động: Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp và ngành nghề cũng ảnh hưởng đến mức lương, với các ngành nghề có nhu cầu cao và nguồn cung lao động hạn chế thường có mức lương cao hơn.

- Chính sách và quy định của Nhà nước: Chính sách và quy định của Nhà nước về tiền lương cũng có ảnh hưởng đáng kể đến mức lương của người lao động.

Xem thêm: Năng suất lao động và cường độ lao động ảnh hưởng thế nào?

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Kinh tế Việt Nam ảnh hưởng đến mức lương người lao động thế nào? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!