Làm đơn khởi kiện người sử dụng lao động nợ bảo hiểm xã hội?

>> Luật sư tư vấn pháp luật lao động trực tuyến: 1900.6162

Trả lời

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tư vấn đến công ty Luật Minh Khuê. Với trường hợp của bạn, công ty xin tư vấn như sau:
 

1. Giải quyết trường hợp công ty nợ tiền bảo hiểm của người lao động

Tại Khoản 3 Điều 18 Nghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày 11/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc quy định: Người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng đủ BHXH, BHTN bao gồm cả tiền lãi chậm đóng theo quy định đối với người lao động đủ điều kiện hưởng BHXH hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc để kịp thời giải quyết chế độ BHXH, BHTN cho người lao động.

Tại Khoản 72 Điều 1 Quyết định số 505/QĐ-BHXH ngày 27/3/2020 của BHXH Việt Nam sửa đổi, bổ sung Điểm 1.2 Khoản 1 Điều 46 Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam về quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN, quản lý sổ BHXH, BHYT như sau:

Đối với đơn vị nợ tiền đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN nếu người lao động đủ điều kiện hưởng BHXH hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc thì đơn vị có trách nhiệm đóng đủ BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN bao gồm cả tiền lãi chậm đóng theo quy định, cơ quan BHXH xác nhận sổ BHXH để kịp thời giải quyết chế độ BHXH, BHTN cho người lao động.

Trường hợp công ty của bạn có yêu cầu được đóng tiền BHXH cho các nhân viên đủ điều kiện hưởng chế độ BHXH mà cơ quan BHXH không đồng ý, bạn yêu cầu cơ quan BHXH trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do từ chối. Trong trường hợp lý do cơ quan BHXH trả lời không thỏa đáng, đề nghị bạn cung cấp thông tin cụ thể về công ty của bạn và cơ quan BHXH nơi công ty của bạn đóng BHXH đến BHXH Việt Nam để xem xét và có chỉ đạo với địa phương trong tổ chức thực hiện bảo đảm quyền lợi đối với người lao động theo đúng quy định của pháp luật.

Đóng riêng cho trường hợp nợ BHXH khi chấm dứt HĐLĐ

Điểm a, Khoản 3 Điều 16 Nghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày 11/11/2015 của Chính phủ có quy định việc giải quyết quyền lợi của người lao động đối những đơn vị nợ BHXH. Cụ thể, đối với trường hợp chấm dứt HĐLĐ tại đơn vị nợ BHXH, thì người lao động và đơn vị sử dụng lao động được đóng bù BHXH riêng cho trường hợp đó để giải quyết quyền lợi BHXH, cũng như chuyển nơi tham gia BHXH khi chấm dứt hợp đồng lao động.
Ngày 14/4/2017, BHXH Việt Nam đã ban hành Quyết định 595/QĐ-BHXH (có hiệu lực từ 1/7/2017), trong đó có quy định việc xác nhận sổ BHXH thực hiện trên nguyên tắc người lao động đóng BHXH tới thời điểm nào, xác nhận vào sổ BHXH tới thời điểm đó và trả sổ cho người lao động giữ để tiếp tục tham gia hoặc bảo lưu thời gian đóng. Sau khi đơn vị sử dụng lao động đóng khoản tiền nợ BHXH, thì sẽ xác nhận bổ sung vào sổ BHXH.

Hiện nay, bạn cần làm đơn yêu cầu gửi lên ban giám đốc Công ty yêu cầu họ làm công văn gửi BHXH cam kết đóng BHXH còn nợ và xin ưu tiên đóng bù phần BHXH còn thiếu cho bạn trước theo quy định tại Công văn 2266/BHXH-BT:

Việc thu và ghi, xác nhận sổ BHXH của người lao động trong doanh nghiệp nợ tiền BHXH theo quy định tại Điểm đ, Khoản 1, Điều 62 Quy định kèm theo Quyết định số 1111/QĐ-BHXH trong một số trường hợp:

b) Đối với doanh nghiệp thực sự gặp khó khăn nợ BHXH, BHYT, nếu giám đốc doanh nghiệp có văn bản gửi cơ quan BHXH cam kết trả đủ tiền nợ BHXH, BHYT và thực hiện đóng trước BHXH, BHYT đối với người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ BHXH, người lao động thôi việc để giải quyết chế độ BHXH và chốt sổ BHXH, thì giám đốc BHXH tỉnh xem xét, phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội xác nhận thực trạng khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết.

Nếu như trong trường hợp công ty không làm công văn và kiên quyết không đóng thì bạn yêu cầu công ty trả lời rõ ràng bằng văn bản về việc không đóng BHXH, đồng thời làm đơn gửi phòng lao động thương binh xã hội quận/huyện nơi Công ty có trụ sở yêu cầu họ giải quyết tranh chấp này.

2. Mẫu đơn khiếu nại

Chúng tôi xin cung cấp mẫu đơn khiếu nại cho bạn như sau: 

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập-Tự do-Hạnh phúc

                                                                       ……, ngày …… tháng….năm ……

ĐƠN KHIẾU NẠI

Kính gửi: ……………………………(1)

          Họ và tên: ………………………(2); mã số hồ sơ…………………….(3)

          Địa chỉ: …………………………………………………………………..

          Khiếu nại: ………………………………………………………………(4)

          Nội dung khiếu nại: …………………………………………………….(5)

          …………………………………………………………………………….

          (Tài liệu, chứng cứ kèm theo-nếu có)

Người khiếu nại

(ký và ghi rõ họ tên)

Hướng dẫn cách viết đơn khiếu nại:

(1) Tên cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại

(2) Họ tên của người khiếu nại.

- Nếu là đại diện khiếu nại cho cơ quan, tổ chức thì ghi rõ chức danh, tên cơ quan, tổ chức mà mình đại diện.

- Nếu là người được ủy quyền khiếu nại thì ghi rõ theo ủy quyền của cơ quan, tổ chức, cá nhân nào.

(3) Nội dung này do cơ quan giải quyết khiếu nại ghi.

(4) Khiếu nại lần đầu (hoặc lần 2) đối với quyết định, hành vi hành chính của ai?

(5) Nội dung khiếu nại

- Ghi tóm tắt sự việc đến khiếu nại;

- Yêu cầu (đề nghị) của ngườu khiếu nại (nếu có);

Nếu không được giải quyết thỏa đáng thì căn cứ vào Điều 131 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006, bạn cũng có quyền khởi kiện tổ chức BHXH tại Tòa án cấp huyện nơi tổ chức BHXH có trụ sở chính, hoặc khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh (Sở lao đông thương binh và xã hội) để yêu cầu được giải quyết.

3. Doanh nghiệp được nợ tiền BHXH trong bao lâu?

Theo Điều 7 Quyết định 595, được sửa bởi khoản 13 Điều 1 Quyết định 505/QĐ-BHXH, nếu lựa chọn phương thức đóng hằng tháng thì chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, người sử dụng lao động phải đóng BHXH bắt buộc. Trường hợp chọn đóng 01 tháng hoặc 06 tháng thì doanh nghiệp phải đóng BHXH chậm nhất đến ngày cuối cùng của phương thức đóng đó.

Nếu chậm đóng BHXH so với thời hạn kể trên, doanh nghiệp sẽ vi phạm vào một trong những điều cấm tại khoản 3 Điều 17 Luật BHXH năm 2014. Khi đó, doanh nghiệp sẽ bị xử lý theo khoản 3 Điều 122 Luật này như sau:

3. Người sử dụng lao động có hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều 17 của Luật này từ 30 ngày trở lên thì ngoài việc phải đóng đủ số tiền chưa đóng, chậm đóng và bị xử lý theo quy định của pháp luật, còn phải nộp số tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền, thời gian chậm đóng; nếu không thực hiện thì theo yêu cầu của người có thẩm quyền, ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước có trách nhiệm trích từ tài khoản tiền gửi của người sử dụng lao động để nộp số tiền chưa đóng, chậm đóng và lãi của số tiền này vào tài khoản của cơ quan bảo hiểm xã hội. 

Theo đó, doanh nghiệp được phép nợ BHXH đến dưới 30 ngày. Nếu chậm nộp BHXH từ 30 ngày trở lên thì sẽ phải nộp đủ số tiền chưa đóng và nộp thêm số tiền lãi cho Qũy BHXH, đồng thời còn có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật liên quan.

4. Công ty nợ BHXH ảnh hưởng gì đến quyền lợi của người lao động?

Việc đóng BHXH là cơ sở để cơ quan BHXH ghi nhận quá trình đóng BHXH của người lao động. Từ đó làm căn cứ để giải quyết các chế độ đối với người lao động đủ điều kiện hưởng. Vì vậy, nếu doanh nghiệp chậm đóng BHXH, các quyền lợi về BHXH của người lao động cũng sẽ bị ảnh hưởng. Cụ thể:

4.1 Nợ tiền BHXH từ 30 ngày trở lên, thẻ BHYT sẽ bị khóa

Khoản 73 Điều 1 Quyết định 505/QĐ-BHXH sửa đổi bổ sung Quyết định số 595/QĐ-BHXH đã quy định:

Đối tượng quy định tại Khoản 1 Điều 17 chậm đóng BHYT từ 30 ngày trở lên thì đơn vị sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm theo quy định tại Điều 49 Luật BHYT sửa đổi, bổ sung.

Theo đó, người sử dụng lao động có thể nợ tiền BHYT đến 30 ngày. Đồng thời, căn cứ khoản 9 Điều 13 Nghị định 146/2018/NĐ-CP, giá trị sử dụng của thẻ bảo hiểm y tế tương ứng số tiền đóng bảo hiểm y tế theo quy định.

Do đó, nếu doanh nghiệp nợ tiền BHYT từ 30 ngày trở lên thì thẻ BHYT của người lao động sẽ hết giá trị sử dụng. Khi đó, người lao động sẽ không được hưởng các quyền lợi về BHYT khi đi khám chữa bệnh.

Thay vào đó, doanh nghiệp nợ tiền BHYT có trách nhiệm hoàn trả toàn bộ chi phí cho người lao động trong phạm vi quyền lợi, mức hưởng bảo hiểm y tế mà người lao động đã chi trả trong thời gian chưa có thẻ BHYT (điểm b khoản 3 Điều 49 Luật BHYT năm 2008, sửa đổi bổ sung 2014).

4.2 Đủ điều kiện hưởng chế độ BHXH, yêu cầu công ty đóng bù

Về nguyên tắc, hầu hết các quyền lợi về BHXH của người lao động đều yêu cầu về thời gian đóng BHXH nhất định. Do đó, nếu nợ tiền BHXH sẽ ảnh hưởng đến việc hưởng các chế độ này của người lao động.

Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động trong trường hợp này, khoản 72 Điều 1 Quyết định 505/QĐ-BHXH đã quy định:

1.2. Đối với đơn vị nợ tiền đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN, nếu người lao động đủ điều kiện hưởng BHXH hoặc chấm dứt HĐLĐ, HĐLV thì đơn vị có trách nhiệm đóng đủ BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN, bao gồm cả tiền lãi chậm đóng theo quy định, cơ quan BHXH xác nhận sổ BHXH để kịp thời giải quyết chế độ BHXH, BHTN cho người lao động.

Trường hợp đơn vị chưa đóng đủ thì xác nhận sổ BHXH đến thời điểm đã đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN. Sau khi thu hồi được số tiền đơn vị còn nợ thì xác nhận bổ sung trên sổ BHXH.

Căn cứ quy định trên, có thể thấy, nếu người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ BHXH có thể yêu cầu công ty đóng đủ các khoản BHXH để cơ quan BHXH giải quyết kịp thời các quyền lợi cho mình. Nếu công ty không đóng, người lao động sẽ không được hưởng các quyền lợi chính đáng về BHXH.

Vì vậy, trường hợp doanh nghiệp đủ khả năng tài chính mà cố tình không đóng BHXH thì người lao động có thể khiếu nại đến Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc khởi kiện trực tiếp lên Tòa án nhân dân cấp huyện nơi công ty đặt trụ sở chính để đòi lại quyền lợi.

Trường hợp đơn vị sử dụng lao động gặp khó khăn nên chưa đóng đủ BHXH thì người lao động nghỉ việc sẽ được xác nhận thời gian đóng BHXH tại thời điểm đã đóng. Số tiền BHXH còn nợ sau khi thu hồi được sẽ được bổ sung vào sổ BHXH của người lao động.