Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí là những phẩm chất cơ bản trong hệ thống quan điểm đạo đức của Chủ Tịch Hồ Chí Minh. Theo đó, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đang trở thành một trong những yêu cầu bức thiết, nhiệm vụ quan trọng, tiêu chuẩn, không thể thiếu của mỗi cán bộ, Đảng viên, các tầng lớp nhân dân. Tuy nhiên, thời gian gần đây có nhiều vụ việc cho thấy nhiều cán bộ, Đảng viên, cơ quan nhà nước có dấu hiệu tham nhũng, lãng phí, chi tiêu vượt mức, sử dụng kinh phí sai mục đích gây thất thoát tài sản, ngân sách nhà nước.
Thời gian gần đây, nhiều vụ việc liên quan đến vấn đề tổ chức tiêc liên hoan, chia tay của các cán bộ, Đảng viên thuộc một số đơn vị, cơ quan Nhà nước có biểu hiện lãng phí, gây nên nhiều tranh cãi trong dư luận. Việc tổ chức tri ân những người có đóng góp, cống hiến cho Đảng, Nhà nước, cơ quan, đơn vị là một hoạt động ý nghĩa, tuy nhiên, nhiều trường hợp tổ chức tiêu tốn nhiều tiền của đi ngượi lại chủ trương về phòng chống tham nhũng, lãng phí của Đảng và Nhà nước.
1. Quy định về chống tham nhũng, lãng phí
1.1. Nhiệm vụ của Đảng viên về chống tham nhũng, lãng phí
Căn cứ khoản 3 Điều 2 Điều lệ Đảng có nêu rõ nhiệm vụ của Đảng viên là "không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ kiến thức, năng lực công tác, phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, có lối sống lành mạnh; đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, cục bộ, quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêu cực khác".
Bên cạnh đó Quy định số 37-QĐ/TW ngày 25/10/2021 có nêu rõ những điều Đảng viên không được làm, trong đó Điều 11 có quy định việc Đảng viên không được vi phạm đạo đức công vụ, bao che, báo cáo sai sự thật khi thực hiện nhiệm vụ; thiếu trách nhiệm để cơ quan, đơn vị, địa phương, cá nhân do mình trực tiếp quản lý xảy ra tình trạng mất đoàn kết, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và các vi phạm khác".
Đối với việc không thực hành tiết kiệm, để xảy ra thất thoát, lãng phí trong việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công; mua sắm quản lý tài sản công trái quy định cũng là một trong những điều mà Đảng viên không được làm.
Như vậy, đối với Đảng viên, phòng chống lãng phí, tiêu cực là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Việc sử dụng ngân sách và tiền của một cách lãng phí sẽ gây nên nhiều hậu quả tiêu cực. Vậy, những hành vi trên sẽ bị xử lý ra sao?
1.2. Xử lý kỷ luật hành vi tổ chức tiệc gây lãng phí
Theo quy định tại Điều 54 Quy định số 69-QĐ/TW Về ký luật Tổ chức Đảng, Đảng viên vi phạm, việc tổ chức tiệc gây lãng phí là một hành vi vi phạm quy định về đạo đức, nếp sống văn minh. Trong đó, Đảng viên tổ chức việc cưới, việc tang, các ngày lễ, tết, sinh nhật, mừng thọ, kỷ niệm ngày cưới nhà mới, lên chức, chuyển công tác xa hoa, lãng phí hoặc nhằm mục đích vụ lợi gây dư luận xấu trong xã hội hoặc trái với quy định của cơ quan, đơn vị, địa phương cư trú gây hậu quả ít nghiêm trọng thì sẽ bị xử lý kỷ luật dưới hình thức khiển trách.
Bên cạnh đó, Quy định trên còn bổ sung hành vi để vợ (chồng), cong sống xa hoa, lãng phí gây dư luận xấu trong xã hội hoặc vi phạm pháp luật đều thuộc trường hợp bị xử lý kỷ luât khiển trách.
Trường hợp hai hành vi trên gây hậu quả nghiêm trọng, tức là việc vi phạm có tính chất, mức độ, tác hại lớn, gây dư luận xấu trong cán bộ, Đảng viên và nhân dân, làm suy giảm uy tín của bản thân và tổ chức Đảng, cơ quan, đơn vị nơi đảng viên sinh hoạt, công tác thì sẽ bị xử lý với hình thức kỷ luật khai trừ theo quy định tại khoản 3 Điều trên.
2. Nguyên tắc thực hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí
Theo quy định tại Điều 4 của Luật thực hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí 2013, nguyên tắc thực hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí bao gồm:
Thứ nhất: Thực hành tiết kiệm phòng chống lãng phí là nhiệm vụ thường xuyên từ chủ trương, đường lối, cơ chế chính sách đến tổ chức thực hiện gắn liền với kiểm tra, giám sát.
Hằng năm cơ quan Nhà nước ban hành các văn bản kế hoạch cụ thể về thưc hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí. Ví dụ, vào năm 2022, Phó thủ tướng Lê Minh Khái đã ký Quyết định số 2262/QĐ-TTg ban hành chương trình tổng thể của chính phủ về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2022. Bên cạnh đó, các địa phương cũng ban hành những Chương trình cụ thể trong nhiệm vụ này cho thấy việc thực hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí luôn đặt ra qua từng thời gian cụ thể, có kế hoạch cụ thể để thực hiện một cách chính xác và hiệu quả. Việc báo cáo về công tác này cũng được thực hiệm một cách thường xuyên.
Thứ hai: Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí phải căn cứ vào định mức, tiêu chuẩn, chế độ và quy định khác của pháp luật.
Như đã phân tích ở trên, việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí căn cứ vào các kế hoạch của Nhà nước, của từng địa phương. Thực hành tiết kiệm căn cứ vào sự cân đối với ngân sách nhà nước và quy đinh của pháp luật qua từng thời gian cụ thể.
Thứ ba: Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí phải gắn với cải cách hành chính và bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao, không để ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức.
Nguyên tắc này được hiểu là việc thực hiện nhiệm vụ phòng chống lãng phí cần được thực hiện có kế hoạch, đây không phải là mục tiêu chính trong việc quản lý hành chính Nhà nước mà chỉ là một yêu cầu quan trọng để nhằm thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả, đảm bảo sử dụng ngân sách hợp lý vì lợi ích của nhân dân.
Thứ tư: Thực hiện phân cấp quản lý, phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, cơ quan, tổ chức trong thực hiện nhiệm vụ được giao gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan, tổ chức thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
Như vậy, việc thực hiện tiết kiệm, phòng chống lãng phí không thuộc trách nhiệm của cán bộ, vị trí nào trong cơ quan, đơn vị mà được coi là nhiệm vụ chung và phải được thực hiện phối hợp chặt chẽ giữa các cá nhân, cơ quan, đơn vị để có thể đạt đươc hiệu quả toàn diện.
Thứ năm. Bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; đảm bảo vai trò giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, Mặt trận tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận tổ quốc Việt Nam và nhân dân trong việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
Nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch là nguyên tắc chung trong hoạt động của các cơ quan Nhà nước. Việc công khai, minh bạch và đảm bảo vai trò giám sát của các cơ quan đại biểu nhân dân thể hiện ở chế độ báo cáo, chịu trách nhiệm về kế hoạch thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm thể hiện dân chủ, kịp thời phát hiện, hạn chế những hành vi sai phạm trong nhiệm vụ trên.
Trên đây là nội dung tư vấn của Công ty Luật TNHH Minh Khuê, nếu có vướng mắc về vấn đề này, Quý khách vui lòng liên hệ số tổng đài tư vấn pháp luật: 1900.6162.
