Khách hàng: Kính thưa Luật sư Minh Khuê. Mong Luật sư phân tích giúp tôi một số khó khăn trong quá trình giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh.

Cảm ơn Luật sư!

Trả lời:

1. Các khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật

Khiếu kiện đối với việc phê duyệt kết quả đấu thầu theo quy định của Luật Đấu thầu

Theo quy định của Luật Đấu thầu thì thẩm quyền phê duyệt kết quả đấu thầu có trường hợp thuộc thẩm quyền của chủ đầu tư, có trường hợp thuộc thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước. Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định khiếu kiện đối với việc phê duyệt kết quả đấu thầu của chủ đầu tư thì khiếu kiện trên được giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự. Trường hợp khiếu kiện đối với việc phê duyệt kết quả đấu thầu của cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền quản lý nhà nước trong hoạt động đấu thầu thì khiếu kiện trên được giải quyết theo thủ tục tố tụng hành chính.

Khiếu kiện đối với việc khấu trừ thuế thu nhập cá nhân

Nhiều ý kiến cho rằng, theo quy định của pháp luật người chi trả thu nhập phải thực hiện việc khấu trừ thuế mà cá nhân, người sử dụng lao động khấu trừ trước khi thanh toán các khoản thu nhập cho người có thu nhập. Cơ quan thuế có trách nhiệm ký hợp đồng ủy quyền thu cho người chi trả thu nhập để thực hiện việc khấu trừ. Do đó, khiếu kiện này là khiếu kiện hành chính.

Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định việc khấu trừ thuế này tương tự như việc khấu trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc của người sử dụng lao động đối với người lao động. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự thì tranh chấp về việc khấu trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc của người sử dụng lao động đối với người lao động được giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự. Do đó, khiếu kiện đối với việc khấu trừ thuế mà cá nhân, người sử dụng lao động khấu trừ trước khi thanh toán các khoản thu nhập cho người có thu nhập không phải là khiếu kiện hành chính. Tùy theo quan hệ giữa các bên tranh chấp nêu trên có thể là tranh chấp về dân sự, lao động hoặc kinh doanh thương mại và việc giải quyết sẽ được thực hiện theo thủ tục tố tụng dân sự.

Khiếu kiện đối với quyết định của Bộ Tư pháp thu hồi quyết định bổ nhiệm thừa phát lại

Có quan điểm cho rằng thừa phát lại là người được Nhà nước bổ nhiệm để làm các công việc về thi hành án dân sự, tống đạt giấy tờ, lập vi bằng và các công việc khác theo quy định của Nghị định và pháp luật có liên quan nên quyết định của Bộ Tư pháp thu hồi quyết định bổ nhiệm thừa phát lại là quyết định hành chính mang tính nội bộ của Bộ Tư pháp không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh nhận thấy các quy định của pháp luật về thừa phát lại còn nhiều vấn đề chưa cụ thể, Thừa phát lại không phải là công chức nhà nước. Việc quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp đối với thừa phát lại là hoạt động quản lý nhà nước đối với một lĩnh vực nghề nghiệp tương tự như quản lý nghề luật sư, nghề công chứng viên… quyết định bổ nhiệm thừa phát lại gần giống như là một loại chứng chỉ hành nghề, không phải là một quyết định mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức. Do đó, loại khiếu kiện này là khiếu kiện hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

2. Về xác định người bị kiện

>> Xem thêm:  Khiếu nại hành chính là gì ? Tìm hiểu quy định pháp luật về khiếu nại hành chính

- Xác định người kiện trong trường hợp khởi kiện nhiều quyết định hành chính, hành vi hành chính

Việc xác định đương sự trong vụ án được căn cứ vào thời điểm Tòa án thụ lý vụ án. Trường hợp vào thời điểm Tòa án thụ lý vụ án, người khởi kiện khởi kiện cả quyết định hành chính lần đầu và quyết định giải quyết khiếu nại thì người bị kiện là người đã ban hành quyết định hành chính lần đầu và người đã ban hành quyết định giải quyết khiếu nại. Trường hợp sau khi Tòa án đã thụ lý vụ án hành chính đối với quyết định hành chính lần đầu đương sự mới khởi kiện bổ sung đối với quyết định giải quyết khiếu nại thì Tòa án đưa người đã ban hành quyết định giải quyết khiếu nại tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Nếu việc đưa người đã ban hành quyết định giải quyết khiếu nại vào tham gia tố tụng làm thay đổi thẩm quyền giải quyết vụ án của Tòa án thì Tòa án đang giải quyết vụ án phải chuyển vụ án đến Tòa án có thẩm quyền để giải quyết.

- Xác định người bị kiện trong trường hợp Văn phòng đăng ký đất đai từ chối tiếp nhận, hoặc từ chối thực hiện các thủ tục để trình cấp có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Có quan điểm cho rằng theo quy định tại Luật Đất đai năm 2013 và nghị định của Chính phủ thì thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu là của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp huyện. Đối với những trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng mà thực hiện các quyền của người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng thì thuộc thẩm quyền của Sở tài nguyên và môi trường. Văn phòng đăng ký đất đai chỉ là cơ quan được giao nhiệm vụ tiếp nhận hồ sơ ban đầu. Do đó, người bị kiện trong vụ án phải là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc Sở tài nguyên và môi trường.

Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng theo quy định tại điểm a, Khoản 1 Điều 5 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP thì “ Văn phòng đăng ký đất đai có chức năng thực hiện đăng ký đất đai và tài sản khác gắn liền với đất; xây dựng, quản lý, cập nhật, chỉnh lý thống nhất hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai; thống kê, kiểm kê đất đai; cung cấp thông tin đất đai theo quy định cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu”. Tại Khoản 2 Điều 60 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP có quy định “Cơ quan tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả giải quyết thủ tục đăng ký đất đai, tài sản khác gắn liền với đất; cấp, cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận là Văn phòng đăng ký đất đai”. Do đó, trong trường hợp có căn cứ để cho rằng việc từ chối tiếp nhận, hoặc từ chối thực hiện các thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc Sở tài nguyên và môi trường thì người bị kiện là các cơ quan này. Trường hợp không có căn cứ thì việc từ chối của Văn phòng đăng ký đất đai là từ chối của cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc đăng ký đất đai, tài sản khác gắn liền với đất và người bị kiện là Văn phòng đăng ký đất đai.

3. Về thời hiệu khởi kiện

- Việc áp dụng thời hiệu theo đề nghị của đương sự trong vụ án hành chính

Theo quy định tại Khoản 5, Điều 116 của Luật Tố tụng hành chính thì “Các quy định của Bộ luật dân sự về cách xác định thời hạn, thời hiệu được áp dụng trong tố tụng hành chính”. Tại Khoản 2, Điều 149 của Bộ luật Dân sự năm 2015 có quy định “Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ, việc”. Vậy Tòa án có áp dụng quy định tại Khoản 2, Điều 149 của Bộ luật Dân sự năm 2015 khi giải quyết các vụ án hành chính hay không. Theo quan điểm của Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh, Khoản 5 Điều 116 của Luật Tố tụng hành chính chỉ quy định các quy định của Bộ luật dân sự về cách xác định thời hạn, thời hiệu được áp dụng trong tố tụng hành chính, không quy định việc áp dụng quy định về thời hiệu trong Bộ luật Dân sự cũng được áp dụng trong việc giải quyết vụ án hành chính. Do đó, Tòa án không áp dụng quy định này.

- Đương sự chỉ khởi kiện quyết định hành chính lần đầu, không khởi kiện quyết định bổ sung, sửa đổi quyết định hành chính lần đầu. Trong quá trình Tòa án thụ lý giải quyết vụ án đương sự mới khởi kiện bổ sung đối với quyết định bổ sung, sửa đổi quyết định hành chính lần đầu. Tuy nhiên tính từ ngày đương sự nhận được, biết được quyết định đến ngày đương sự có yêu cầu khởi kiện thì thời hiệu khởi kiện đã hết.

>> Xem thêm:  Giải quyết khiếu nại là gì ? Các hình thức khiếu nại, giải quyết khiếu nại

4. Một số vướng mắc khác

- Trường hợp người khởi kiện có yêu cầu rút đơn khởi kiện khi đơn kiện đang được Tòa án xem xét việc thụ lý

Bộ luật Tố tụng dân sự có quy định trong trường hợp này thì Tòa án trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện nhưng Luật Tố tụng hành chính không có quy định gì về trường hợp này. Tuy nhiên để bảo đảm quyền khiếu nại của đương sự và khắc phục những sai sót có thể có khi xử lý vụ việc, trong trường hợp này Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện việc trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện.

- Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử vụ án hành chính, Chánh án Tòa án có quyền kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, hủy bỏ quyết định hành chính có dấu hiệu trái pháp luật liên quan đến quyết định hành chính bị khiếu kiện hay không?

Do Luật Tố tụng hành chính chỉ quy định quyền này của Chánh án Tòa án khi có đề nghị của Hội đồng xét xử nên Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng Chánh án Tòa án không có quyền kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, hủy bỏ quyết định hành chính này trong giai đoạn chuẩn bị xét xử.

- Trường hợp người khởi kiện được triệu tập lấy lời khai, tham dự phiên họp kiểm tra, công khai chứng cứ, đối thoại đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt nhưng không vì sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan thì Tòa án có đình chỉ giải quyết vụ án hay không. Điều này cần Tòa án nhân dân tối cao sớm có hướng dẫn.

- Thẩm quyền và thủ tục xử lý khiếu nại của đương sự vắng mặt tại phiên tòa đối với việc áp dung, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời của Hội đồng xét xử tại phiên tòa.

Do pháp luật không có quy định về trường hợp này nên hiện nay Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh thường chuyển lại đơn này cho Hội đồng xét xử xử lý khi mở lại phiên tòa hoặc chuyển kèm theo hồ sơ kháng cáo để cấp xét xử phúc thẩm xem xét khi giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm.

>> Xem thêm:  Chủ thể quản lý hành chính nhà nước là gì ? Tại sao nói chủ thể quản lý hành chính nhà nước là cơ quan hành chính nhà nước ?

5. Kết thúc vấn đề

Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh xác định Quyết định sửa đổi, bổ sung quyết định hành chính ban đầu nên nội dung sửa đổi này trở thành một bộ phận của quyết định hành chính lần đầu. Do quyết định lần đầu đã bị khởi kiện khi thời hiệu khởi kiện vẫn còn nên thời hiệu khởi kiện đối với quyết định bổ sung, sửa đổi quyết định hành chính lần đầu vẫn còn và Tòa án không được đình chỉ giải quyết yêu cầu này với lý do thời hiệu khởi kiện đã hết.

Trên đây là nội dung Luật Minh Khuê sưu tầm và biên soạn. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Luật Minh Khuê (Sưu tầm và Biên soạn).

>> Xem thêm:  Quyết định hành chính là gì ? Căn cứ phân loại các quyết định hành chính?

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Thẩm quyền phê duyệt kết quả đấu thầu thuộc về ai?

Trả lời:

Theo quy định của Luật Đấu thầu thì thẩm quyền phê duyệt kết quả đấu thầu có trường hợp thuộc thẩm quyền của chủ đầu tư, có trường hợp thuộc thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước.

Câu hỏi: Khiếu kiện đối với việc phê duyệt kết quả đấu thầu của cơ quan hành chính nhà nước trong hoạt động đấu thầu giải quyết theo thủ tục nào?

Trả lời:

Khiếu kiện đối với việc phê duyệt kết quả đấu thầu của cơ quan hành chính nhà nước trong hoạt động đấu thầu giải quyết theo thủ tục tố tụng hành chính.

Câu hỏi: Khiếu kiện đối với việc khấu trừ thuế thu nhập cá nhân có phải khiếu kiện hành chính không?

Trả lời:

Theo quy định của pháp luật người chi trả thu nhập phải thực hiện việc khấu trừ thuế mà cá nhân, người sử dụng lao động khấu trừ trước khi thanh toán các khoản thu nhập cho người có thu nhập. Cơ quan thuế có trách nhiệm ký hợp đồng ủy quyền thu cho người chi trả thu nhập để thực hiện việc khấu trừ. Do đó, khiếu kiện này là khiếu kiện hành chính.