Mua giấy khám sức khỏe làm việc bị phạt bao nhiêu tiền?

Trong môi trường làm việc hiện đại, giấy khám sức khỏe là một yêu cầu bắt buộc đối với nhiều ngành nghề nhằm đảm bảo người lao động có đủ điều kiện sức khỏe để thực hiện công việc. Tuy nhiên, tình trạng mua bán giấy khám sức khỏe giả để qua mặt nhà tuyển dụng hoặc cơ quan quản lý đang ngày càng phổ biến. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về sức khỏe và an toàn lao động. Vậy, nếu bị phát hiện mua giấy khám sức khỏe làm việc, người vi phạm sẽ bị phạt bao nhiêu tiền? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ vấn đề này, từ quy định pháp luật đến mức xử phạt cụ thể.

1. Quy định pháp luật về việc khám sức khỏe làm việc

Pháp luật Việt Nam coi việc khám sức khỏe là một yêu cầu bắt buộc và là quyền lợi cơ bản của người lao động, nhằm thiết lập một môi trường làm việc an toàn và lành mạnh.

1.1. Mục đích và yêu cầu bắt buộc

Việc khám sức khỏe là yêu cầu tiên quyết khi tuyển dụng và phải được thực hiện định kỳ trong suốt quá trình làm việc. Mục đích chính là đảm bảo NLĐ đủ điều kiện sức khỏe để thực hiện công việc được giao, đồng thời kịp thời phát hiện và phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm hoặc bệnh nghề nghiệp, ngăn chặn nguy cơ lây lan trong môi trường công sở.  

Cơ sở pháp lý cho quy định này được quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, được dẫn chiếu trong các quy định của Bộ luật Lao động 2019.

1.2. Trách nhiệm của người sử dụng lao động (NSDLĐ)

Theo quy định, NSDLĐ có trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động ít nhất một lần mỗi năm. Đối với các nhóm đối tượng đặc thù như NLĐ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, người khuyết tật, người chưa thành niên, hoặc người lao động cao tuổi, tần suất khám phải là ít nhất sáu tháng một lần.  

Quan trọng hơn, toàn bộ chi phí cho hoạt động khám sức khỏe định kỳ và khám bệnh nghề nghiệp do NSDLĐ chi trả và được hạch toán vào chi phí của doanh nghiệp. Điều này khẳng định khám sức khỏe là quyền lợi được hưởng và hoàn toàn miễn phí đối với NLĐ. Việc người lao động tìm đến dịch vụ mua giấy khám sức khỏe giả không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là việc tự ý chi trả chi phí để nhận về một tài liệu không có giá trị pháp lý, đồng thời bỏ qua quyền lợi y tế cơ bản mà họ được hưởng theo quy định của pháp luật lao động.  

1.3. Tiêu chuẩn và thẩm quyền cấp giấy khám sức khỏe

Việc khám sức khỏe phải được thực hiện tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo đảm yêu cầu và điều kiện chuyên môn kỹ thuật theo quy định của Bộ Y tế. Các hướng dẫn chi tiết về việc khám sức khỏe được quy định tại Thông tư 14/2013/TT-BYT (đã được sửa đổi, bổ sung một phần các phụ lục liên quan). Giấy khám sức khỏe hợp lệ phải là tài liệu do cơ quan y tế có thẩm quyền cấp, đóng dấu và chữ ký xác nhận theo đúng mẫu quy định.  

2. Chế tài hành chính (Xử phạt tiền)

Hành vi làm giả và sử dụng giấy khám sức khỏe giả là vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, và sẽ bị xử phạt theo Nghị định số 144/2021/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/01/2022).  

2.1. Mức phạt tiền đối với hành vi làm giả giấy tờ

Đối với hành vi làm giả tài liệu, giấy tờ của cơ quan, tổ chức nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, chế tài hành chính được áp dụng. Mặc dù Nghị định 144/2021/NĐ-CP tập trung vào nhiều loại vi phạm, mức phạt chung đối với hành vi làm giả giấy tờ khác có thể được áp dụng ở mức phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Mức phạt này thường hướng đến hành vi chế tạo, tàng trữ hoặc mua bán giấy tờ giả quy mô nhỏ.

2.2. Mức phạt tiền đối với hành vi sử dụng giấy khám sức khỏe giả

Việc người lao động sử dụng giấy khám sức khỏe giả để nộp hồ sơ xin việc được coi là hành vi sử dụng giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức để thực hiện hành vi trái pháp luật (gian dối trong giao kết hợp đồng lao động).

Theo các quy định liên quan tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi sử dụng tài liệu giả thường bị xử phạt nghiêm khắc hơn so với hành vi làm giả đơn thuần. Mức phạt tiền có thể áp dụng là từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.  

Điều này cho thấy pháp luật ưu tiên xử lý nghiêm hành vi sử dụng giấy tờ giả để đạt được mục đích bất hợp pháp, trong đó bao gồm cả việc gian dối để được tuyển dụng.

2.3. Biện pháp khắc phục hậu quả 

Bên cạnh việc phạt tiền, người vi phạm còn phải chịu các biện pháp khắc phục hậu quả bổ sung theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Cụ thể, cơ quan chức năng sẽ buộc nộp lại tang vật vi phạm hành chính (giấy khám sức khỏe giả) và có thể buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.

3. Phân tích trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi làm giả hoặc sử dụng giấy khám sức khỏe giả có tính chất nghiêm trọng, đặc biệt khi nằm trong các đường dây tổ chức hoặc thu lợi bất chính lớn, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về Tội làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.

3.1. Phạm vi áp dụng của Điều 341

Điều 341 BLHS áp dụng đối với cả hai nhóm hành vi: Làm giả (tạo ra giấy khám sức khỏe giả) và Sử dụng (người mua và nộp giấy khám sức khỏe giả). Hành vi sử dụng giấy khám sức khỏe giả để nộp hồ sơ xin việc, nhằm thiết lập quan hệ lao động dựa trên sự gian dối về sức khỏe, được xác định là hành vi "sử dụng tài liệu giả thực hiện hành vi trái pháp luật".  

3.2. Khung hình phạt ăn bản (Khoản 1 Điều 341)

Đối với người làm giả hoặc sử dụng giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật:

• Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.
• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
• Hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.  

Cần lưu ý rằng, người lao động là người mua và sử dụng giấy tờ giả (thay vì người làm giả) vẫn có nguy cơ đối diện với hình phạt tù thuộc khung căn bản này. Đây là rủi ro pháp lý lớn nhất mà người mua giấy khám sức khỏe giả thường không lường trước được.

3.3. Khung hình phạt tăng nặng (Khoản 2 và Khoản 3 Điều 341)

Mức phạt sẽ tăng lên đáng kể nếu hành vi vi phạm có các tình tiết tăng nặng:

• Khung 2 (Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm): Áp dụng nếu phạm tội có tổ chức, phạm tội từ 02 lần trở lên, làm từ 02 đến 05 tài liệu giả, hoặc quan trọng nhất là thu lợi bất chính từ 10.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.  
• Khung 3 (Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm): Đây là mức phạt tù cao nhất đối với tội danh này. Khung hình phạt này thường áp dụng cho các đường dây sản xuất giấy tờ giả quy mô lớn, khi làm từ 06 tài liệu trở lên hoặc thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên.  

3.4. Hình phạt bổ sung

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung:

• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.  
• Bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.  

Ngoài các chế tài hành chính và hình sự, hành vi mua và sử dụng giấy khám sức khỏe giả còn kéo theo những hệ lụy nặng nề về kỷ luật lao động, sức khỏe cá nhân và trật tự xã hội.

Kết luận

Mua và sử dụng giấy khám sức khỏe giả là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đối diện với nhiều chế tài trừng phạt đồng thời. Người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính lên đến 5.000.000 đồng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự với mức phạt tù tối đa lên đến 07 năm (đối với đường dây tổ chức, thu lợi bất chính lớn). Ngoài ra, người lao động còn phải đối mặt với hậu quả trực tiếp là bị sa thải khỏi công việc do hành vi cung cấp thông tin không trung thực.

Sự nghiêm trọng của chế tài hình sự (phạt tù) được áp dụng không chỉ đối với người làm giả mà còn đối với người sử dụng giấy tờ giả để đạt được mục đích bất hợp pháp (xin việc). Điều này phản ánh quan điểm nghiêm khắc của pháp luật trong việc bảo vệ trật tự quản lý hành chính và an toàn y tế cộng đồng.

Việc mua bán và sử dụng giấy khám sức khỏe giả không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe, an toàn lao động và uy tín của cá nhân, tổ chức. Với các mức phạt tiền được quy định rõ ràng, người lao động và doanh nghiệp cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, thực hiện khám sức khỏe định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín để đảm bảo quyền lợi và tránh những rủi ro không đáng có. Hãy hành động đúng đắn để bảo vệ chính mình và xây dựng một môi trường làm việc an toàn, minh bạch.

Mọi vướng mắc pháp lý hãy gọi ngay hotline tổng đài: 1900.6162 để được tư vấn pháp luật trực tiếp. Email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ khi có yêu cầu. Trân trọng !