Mẫu Đơn xin giành quyền nuôi con khi ly hôn gửi Tòa án

Khi cha mẹ ly hôn hoặc sau ly hôn nhưng không thống nhất được ai là người trực tiếp nuôi con, một bên có thể nộp Đơn xin giành quyền nuôi con (tên pháp lý là Đơn khởi kiện tranh chấp quyền nuôi con - theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015) để Tòa án xem xét và ra quyết định. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, dùng để:

• Trình bày yêu cầu được trực tiếp nuôi con
• Nêu rõ lý do và căn cứ chứng minh điều kiện nuôi dưỡng
• Cung cấp bằng chứng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con

Trước khi tải và điền Mẫu Đơn xin giành quyền nuôi con, bạn cần nắm rõ các căn cứ mà Tòa án dựa vào để xác định quyền nuôi con.

1. Nguyên tắc phân định quyền nuôi con khi ly hôn

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, khi cha mẹ ly hôn hoặc có tranh chấp quyền nuôi con, Tòa án sẽ quyết định dựa trên nguyên tắc cao nhất: bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của con. Vì vậy, trước khi tải và điền Mẫu Đơn xin giành quyền nuôi con, bạn cần nắm rõ những căn cứ sau:

Thỏa thuận của cha mẹ

Khoản 1 Điều 81 quy định: "Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con; việc ai trực tiếp nuôi con do cha mẹ thỏa thuận.". Nếu thỏa thuận này đảm bảo lợi ích của con, Tòa án sẽ công nhận. Đây là cách giải quyết nhân văn, giảm thiểu tổn thương tâm lý cho trẻ.

Độ tuổi của con

• Con dưới 36 tháng tuổi: Khoản 3 Điều 81 quy định: "Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."
• Con từ đủ 36 tháng tuổi trở lên: Luật nêu rõ nếu cha mẹ không thỏa thuận được thì Tòa án sẽ quyết định bên có đủ điều kiện để bảo đảm quyền lợi mọi mặt cho con.
• Con từ đủ 7 tuổi trở lên: Khoản 2 Điều 81 khẳng định: "Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi trở lên."

Điều kiện vật chất và tinh thần

Ngoài độ tuổi, Tòa án còn đánh giá khả năng thực tế của cha mẹ:

• Vật chất: thu nhập ổn định, chỗ ở lâu dài, điều kiện sinh hoạt đầy đủ.
• Tinh thần: thời gian chăm sóc, môi trường giáo dục, sự gắn bó tình cảm với con.

Đây chính là yếu tố then chốt để xác định ai mới thực sự có thể bảo đảm sự phát triển toàn diện và bền vững cho trẻ. Hiểu rõ các căn cứ này sẽ giúp bạn có cơ sở vững chắc khi soạn và nộp Đơn xin giành quyền nuôi con.

2. Nội dung đơn khởi kiện tranh chấp giành quyền nuôi con khi ly hôn

Khi làm đơn khởi kiện giành quyền nuôi con, nội dung và hình thức phải tuân thủ các điều kiện chung theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Cụ thể, đơn cần có:

Thông tin hành chính bắt buộc

• Ngày, tháng, năm làm đơn khởi kiện.
• Tên Tòa án có thẩm quyền nhận đơn.

Thông tin các bên liên quan

• Người khởi kiện: họ tên, nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở (nếu là cơ quan, tổ chức); kèm số điện thoại, fax, email (nếu có). Trường hợp có thỏa thuận địa chỉ liên hệ thì phải ghi rõ.
• Người có quyền, lợi ích được bảo vệ (nếu khác với người khởi kiện): thông tin cá nhân hoặc trụ sở, kèm liên hệ.
• Người bị kiện: họ tên, nơi cư trú, làm việc hoặc trụ sở; kèm liên hệ. Nếu không rõ địa chỉ hiện tại thì ghi rõ nơi cư trú hoặc làm việc cuối cùng.

Nội dung khởi kiện

• Trình bày rõ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.
• Các yêu cầu cụ thể gửi đến Tòa án, ví dụ: yêu cầu được trực tiếp nuôi con, yêu cầu hạn chế quyền thăm nom trong trường hợp đặc biệt, hoặc yêu cầu điều chỉnh cấp dưỡng.

Người làm chứng (nếu có)

Ghi rõ họ tên, địa chỉ của nhân chứng biết rõ tình hình hoặc có liên quan đến vụ việc.

Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo

• Bản án hoặc Quyết định ly hôn (nếu đã có).
• Giấy khai sinh của con.
• Chứng minh thu nhập (bảng lương, hợp đồng lao động, sao kê ngân hàng...).
• Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp, ổn định (sổ đỏ, hợp đồng thuê nhà, giấy tạm trú...).
• Các tài liệu khác chứng minh điều kiện vật chất và tinh thần để nuôi con tốt nhất.

3. Mẫu đơn giành quyền nuôi con

Mẫu đơn này được chia ra 2 trường hợp: khi hai bên không đạt được thỏa thuận nuôi con hoặc yêu cầu Tòa án thay đổi quyền nuôi con sau khi ly hôn nếu người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện.

Mẫu đơn  khởi kiện giành quyền nuôi trong khi ly hôn

Được sử dụng khi cha mẹ tiến hành thủ tục ly hôn nhưng không thỏa thuận được việc ai sẽ trực tiếp nuôi con. Trong đơn ly hôn hoặc đơn khởi kiện, phần yêu cầu phải ghi rõ:

• Nguyện vọng xin được trực tiếp nuôi con
• Căn cứ chứng minh điều kiện nuôi dưỡng tốt hơn (thu nhập, chỗ ở, môi trường giáo dục, thời gian chăm sóc con,...)

Mẫu đơn khởi kiện giành quyền nuôi con sau khi ly hôn

Được sử dụng khi bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực, nhưng một bên muốn thay đổi người trực tiếp nuôi con vì lý do:

• Người đang nuôi con không còn đủ điều kiện nuôi dưỡng
• Người còn lại chứng minh được khả năng bảo đảm tốt hơn quyền lợi của con
• Hoặc theo nguyện vọng chính đáng của con (từ đủ 7 tuổi trở lên)

Lưu ý: Cả hai mẫu đơn trên đều thuộc dạng Đơn khởi kiện tranh chấp quyền nuôi con theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Bạn cần nộp kèm tài liệu chứng minh và gửi đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền để được xem xét.

4 Thủ tục khởi kiện tranh chấp quyền trực tiếp nuôi dưỡng con chung

Chuẩn bị hồ sơ cần thiết

Đơn khởi kiện mẫu đơn khởi kiện được phân tích ở trên

• Bản án/quyết định ly hôn của Tòa án; thông báo thu lý vụ án;
• Giấy khai sinh của con ( chứng thực)
• Giấy tờ tùy thân của các bên ( bản sao chứng thực)
• Các tài liệu, chứng cứ làm căn cứ để thay đổi quyền nuôi con như: chứng cứ chứng minh điều kiện kinh tế, vật chất ( thu nhập, tài sản tích trữ, nơi ở ổn định,...); Điều kiện tinh thần, văn hóa ( trình độ học thức, đạo đức, tình cảm dành cho con,...) điều kiện thời gian chăm sóc con ( thời gian ngoài giờ làm việc, thời gian chơi với con, ...).

Thủ tục giải quyết

Trường hợp vợ chồng thỏa thuận về quyền nuôi con khi ly hôn thì Tòa án sẽ công nhận thỏa thuận quyền nuôi con nếu việc thỏa thuận đảm bảo quyền lợi của người con, cụ thể:

• Vợ chồng lập văn bản thỏa thuận ai là người trực tiếp nuôi con và mức cấp dưỡng sau khi ly hôn
• Nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án công nhận sự thỏa thuận về quyền nuôi con
• Tòa án xem xét hồ sơ, kiểm tra về điều kiện nuôi dưỡng của cha mẹ. Nếu xét thấy việc thỏa thuận hoàn toàn tự nguyện, phù hợp với lợi ích của con thì Tòa án sẽ ra quyết định về việc thay đổi người nuôi con sau khi ly hôn.

Trường hợp khi vợ chồng không tự thỏa thuận được thì Tòa án sẽ giải quyết ai là người trực tiếp nuôi dưỡng con chung như sau:

• Nộp đơn khởi kiện đến Tòa án có thẩm quyền nơi vợ hoặc chồng cư trú, làm việc
• Tòa án xem xét đơn. Nếu đơn hợp lệ, Tòa án tiến hành thụ lý vụ án và ra thông báo thụ lý để người khởi kiện thực hiện nghĩa vụ đóng tiền tạm ứng án phi.
• Người khởi kiện tiến hành đóng tạm ứng án phí, nộp biên lai đến Tòa án đang giải quyết đơn.
• Tiến hành hỏa giải và mở phiên tòa xét xử sơ thẩm theo thủ tục tố tụng dân sự trong trường hợp hòa giải không thành.

(Trong vụ án đòi quyền nuôi còn thì vẫn đảm bảo quyền kháng cáo của các bên)

Quý khách vui lòng liên hệ qua số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn thủ tục ly hôn trực tuyến, nếu bạn muốn sử dụng dịch vụ ly hôn tại thành phố Hà Nội. Hãy liên hệ trực tiếp 0986.386.648  gặp Luật sự Tô Thị Phương Dung để được hỗ trợ. Rất mong nhận được sự hợp tác từ Quý khách hàng.

Luật sư tư vấn pháp luật Hôn nhân, gọi: 1900.6162

5. Một số câu hỏi thường gặp (FAQs)

Xác định quyền nuôi con khi ly hôn?

Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật hôn nhân gia đình, bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

- Nghĩa vụ, quyền của cha mẹ không trực tiếp nuối con sau khi ly hôn:

• Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi;
• Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con;
• Người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở ( Người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó). 

- Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

Trường hợp có yêu cầu của cha, mẹ, người thân thích hoặc tổ chức, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em, Hội liên hiệp phụ nữ. Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có căn cứ sau: cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con; Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Thời hạn giải quyết đòi lại quyền nuôi con từ 4 - 6 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án theo quy định tại ( Điều 203 BLTTDS 2015). Quyền và nghĩa vụ của người đòi lại quyền nuôi con sẽ phát sinh kể từ khi bản án/quyết định của Tòa án không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật.

Các căn cứ để toà án xác định quyền nuôi con?

Căn cứ thỏa thuận của cha mẹ: Tòa án tôn trọng sự tự nguyện thỏa thuận của hai bên cha, mẹ trong việc nuôi con khi thoả thuận đó đảm bảo quyền lợi cho người con.

Căn cứ độ tuổi của con

Con dưới 36 tháng tuổi: Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân gia đình quy định con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi. Tuy nhiên cũng có ngoại lệ là trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

- Trên nguyên tắc thì con dưới 36 tháng tuổi thì quyền trực tiếp nuôi con sẽ thuộc người mẹ. Tuy nhiên đó chỉ là yếu tố ưu tiên và không tuyệt đối. Người mẹ có thể không được trực tiếp nuôi con dưới 36 tháng tuổi khi mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Khi người mẹ không đáp ứng đủ một hoặc hai điều kiện sau:

• Điều kiện về vật chất: Thu nhập, tài sản, chỗ ở của mẹ không đáp ứng được nhu cầu tối thiểu về ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập... của con ( không có công việc làm ổn định, không có bất kỳ khoản thu nhập nào, thu nhập không ổn định, có nhiều khoản nợ riêng, không có tiền tích lũy nào, không có chỗ  ở ổn định... )
• Điều kiện tinh thần: Tình cảm đã dành cho con, thời gian vui chơi với con, thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, nhân cách đạo đức, trình độ học vấn... của người mẹ ( người mẹ vi phạm pháp luật, bỏ bê con cái...)

Người mẹ có thể bị hạn chế/tước quyền nuôi con khi thuộc 1 trong các trường hợp sau đây:

• Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;
• Phá tán tài sản của con;
• Có lối sống đồi trụy;
• Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

Con từ 36 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi: Đối với con từ đủ 3 tuổi đến 7 tuổi, về nguyên tắc cha mẹ khi ly hôn phải thỏa thuận được việc người trực tiếp nuôi con cũng như quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn được với con.

Trường hợp không thỏa thận được với nhau thì tòa án sẽ quyết định quyền nuôi con thuộc về ai. Tòa án sẽ quyết định quyền nuôi con cho người nào có đủ điều kiện và đảm bảo được tốt nhất quyền và lợi ích về mọi mặt cho đứa trẻ.

Con từ 7 tuổi trở lên: Giống như trường hợp con từ 36 tháng tuổi đến 7 tuổi nếu cha, mẹ không thỏa thuận được ai là người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn với con.Thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi theo nguyên tắc: Dựa vào quyền lợi về mọi mặt của con; Xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi trở lên; Các cá nhân, tổ chức được quy định có quyền thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Căn cứ điều kiện vật chất, điều kiện tinh thần: Trường hợp cha, mẹ không thỏa thuận được ai là quyền nuôi con. Để giành quyền nuôi con thì cha, mẹ cần đưa ra các điều kiện về vật chất và tinh thần, bao gồm:

• Điều kiện về kinh tế: Mức thu nhập thực tế, Công việc ổn định, Có chỗ ở ổn định( nhà ở hợp pháp) . Trong một số trường hợp cha, mẹ phải chứng minh điều kiện về tài chính nhiều hơn so với người còn lại, mức thu nhập, nơi cư trú của cha, mẹ phải đủ để đảm bảo điều kiện về nuôi dưỡng, học tập và vui chơi cho con chung.
• Điều kiện về tinh thần: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm dành cho con từ trước đến nay, điều kiện cho con vui chơi, giải trí, nhân cách đạo đức của cha mẹ, trình độ văn hóa,...

Trong trường hợp xét thất cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con thì Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ.