Đất, tài sản bố mẹ chồng cho khi ly hôn vợ có được chia không?

3. Thủ tục, quy trình giải quyết chia nhà đất, tài sản bố mẹ chồng cho khi ly hôn

Việc phân chia tài sản do bố mẹ chồng cho tặng khi ly hôn là một trong những vấn đề gây tranh cãi và phức tạp nhất. Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình, việc nắm rõ thủ tục, quy trình giải quyết cũng như những lưu ý thực tiễn là vô cùng cần thiết. Việc chia tài sản khi ly hôn có thể diễn ra theo hai hình thức chính: tự thỏa thuận hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết.

Thỏa thuận phân chia tài sản giữa các bên

Đây là phương án được khuyến khích hàng đầu vì tính nhanh chóng, tiết kiệm và giữ được hòa khí.

• Nguyên tắc: Vợ chồng có quyền tự do thỏa thuận về việc phân chia tài sản chung, bao gồm cả tài sản do bố mẹ chồng cho tặng nếu đó là tài sản chung của vợ chồng.
• Hình thức: Thỏa thuận này nên được lập thành văn bản, có chữ ký của cả hai vợ chồng và tốt nhất là có sự chứng kiến, công chứng của cơ quan có thẩm quyền (Phòng Công chứng) để đảm bảo giá trị pháp lý và tránh tranh chấp sau này.
• Nội dung thỏa thuận: Cần ghi rõ tài sản được chia là gì, giá trị, cách thức chia (chia hiện vật, chia bằng tiền,...) và các cam kết liên quan.
• Ưu điểm: Nhanh gọn, ít tốn kém, giúp duy trì mối quan hệ tốt đẹp sau ly hôn.

Yêu cầu tòa án giải quyết và trình tự tố tụng

Nếu vợ chồng không thể tự thỏa thuận, việc chia tài sản sẽ phải thông qua Tòa án. Bộ hồ sơ nộp ra Tòa án bao gồm các giấy tờ chính sau:

• Đơn khởi kiện (hoặc Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận chia tài sản; hoặc Đơn đơn phương ly hôn kèm theo yêu cầu chia tài sản).
• Giấy chứng nhận kết hôn (bản chính hoặc bản sao có chứng thực).
• Giấy khai sinh của các con chung (nếu có tranh chấp về con).
• Bản sao Căn cước hoặc Hộ chiếu của vợ và chồng (có chứng thực).
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (Nhà, đất, tài sản khác): Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (Sổ đỏ/Sổ hồng); Hợp đồng tặng cho, di chúc, văn bản thỏa thuận của bố mẹ chồng (nếu có).
• Các tài liệu, chứng cứ chứng minh nguồn gốc tài sản và công sức đóng góp: Chứng cứ chứng minh bố mẹ cho chung hay cho riêng (vi bằng, bản cam kết, lời làm chứng của bố mẹ chồng hoặc người thân...); Hóa đơn, chứng từ chi phí xây dựng, sửa chữa, tôn tạo nhà đất trong thời kỳ hôn nhân (nếu yêu cầu thanh toán phần giá trị tăng thêm).

Thẩm quyền giải quyết của Tòa án

• Tòa án nhân dân khu vực nơi cư trú, làm việc của bị đơn (người bị kiện) sẽ có thẩm quyền giải quyết vụ án ly hôn và chia tài sản (Khoản 1 Điều 35, Khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015).
• Trường hợp tranh chấp là bất động sản (nhà, đất), thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án nơi có bất động sản đó (Điểm c Khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015).

Quy trình các bước giải quyết tại Tòa án

Bước 1: Nộp hồ sơ

Người khởi kiện nộp trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện bộ hồ sơ hợp lệ đến Tòa án có thẩm quyền.

Bước 2: Tòa án xem xét và thụ lý đơn

• Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Tòa án xem xét. Nếu đủ điều kiện, Tòa án sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí.
• Người khởi kiện nộp tiền tạm ứng án phí tại Chi cục Thi hành án dân sự và nộp lại biên lai thu tiền cho Tòa án.
• Tòa án ra Thông báo thụ lý vụ án và gửi cho các đương sự, Viện kiểm sát cùng cấp.

Bước 3: Hòa giải và chuẩn bị xét xử

• Tòa án tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải để vợ chồng tự thỏa thuận về việc phân chia tài sản (Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm thường từ 04 đến 06 tháng tùy vụ việc).
• Nếu hòa giải thành: Tòa án lập biên bản hòa giải thành và sau 07 ngày nếu các bên không thay đổi ý kiến, Tòa án ra Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự.
• Nếu hòa giải không thành: Tòa án đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm.

Bước 4: Phiên tòa sơ thẩm

Bước 5: Xét xử phúc thẩm (nếu có kháng cáo)

Như vậy, việc nộp hồ sơ khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực nơi cư trú, làm việc của hai vợ chồng và tiến hành đóng án phí để toà án phân định phần tài sản chung là yêu cầu bắt buộc khi có tranh chấp xảy ra.

Để bảo vệ tốt nhất quyền lợi của mình, bạn cần đặc biệt lưu ý những điểm sau:

Những rủi ro thường gặp khi thiếu giấy tờ hoặc chứng cứ rõ ràng

• Khó chứng minh nguồn gốc tài sản: Nếu không có hợp đồng tặng cho rõ ràng, giấy tờ sở hữu đứng tên chung hoặc các bằng chứng khác, rất khó để chứng minh tài sản đó là chung của vợ chồng.
• Bị coi là tài sản riêng: Khi thiếu bằng chứng, Tòa án có thể căn cứ vào giấy tờ sở hữu đứng tên ai thì tài sản đó là của người đó, khiến bên còn lại mất quyền lợi.
• Kéo dài thời gian giải quyết: Việc thiếu chứng cứ buộc Tòa án phải thu thập thêm, dẫn đến kéo dài thời gian giải quyết vụ án và tăng chi phí.

Lưu ý về quyền lợi của người không đứng tên tài sản

• Không đứng tên không có nghĩa là không có quyền: Nếu tài sản được tặng cho chung nhưng vì lý do nào đó chỉ đứng tên một người, hoặc tài sản riêng của một bên nhưng đã có công sức đóng góp của bên kia, thì bên không đứng tên vẫn có thể có quyền lợi.
• Quan trọng nhất là chứng minh: Người không đứng tên cần phải có đủ bằng chứng (văn bản thỏa thuận, chứng từ đóng góp, lời khai nhân chứng...) để chứng minh tài sản đó là tài sản chung hoặc mình có công sức đóng góp.

Lưu ý khi nhập tài sản riêng vào tài sản chung

• Cần có văn bản rõ ràng: Nếu muốn tài sản riêng trở thành tài sản chung, vợ chồng nên lập văn bản thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung và tốt nhất là công chứng, chứng thực. Điều này giúp tránh tranh chấp sau này.
• Bằng chứng công sức đóng góp: Khi đã nhập chung, hãy lưu giữ các bằng chứng về việc cả hai vợ chồng cùng bỏ tiền, công sức vào việc sửa chữa, cải tạo, duy trì tài sản.

Đề xuất giải pháp phòng ngừa tranh chấp tài sản sau này

• Thỏa thuận tài sản tiền hôn nhân: Nếu có tài sản lớn hoặc tài sản phức tạp, hai bên có thể lập thỏa thuận tiền hôn nhân để quy định rõ về tài sản riêng, tài sản chung và cách thức phân chia nếu ly hôn.
• Lập văn bản rõ ràng khi nhận tài sản tặng cho: Khi bố mẹ cho tặng tài sản, hãy yêu cầu lập văn bản tặng cho rõ ràng, ghi rõ người được tặng cho là ai (một người hay cả hai vợ chồng).
• Minh bạch trong tài chính: Vợ chồng nên minh bạch về tài chính, thu nhập, chi tiêu và các giao dịch tài sản trong thời kỳ hôn nhân.
• Tham khảo ý kiến luật sư: Ngay từ khi có ý định ly hôn hoặc khi có vấn đề liên quan đến tài sản, hãy tìm đến luật sư chuyên về hôn nhân gia đình để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý kịp thời, tránh những rủi ro không đáng có.

5. Câu hỏi thường gặp (FAQ) chia tài sản bố mẹ chồng cho khi ly hôn

Trong quá trình giải quyết thực tế các vụ phân chia tài sản chung của Vợ/Chồng, Luật Minh Khuê thường thấy có một số câu hỏi, vướng mắc thường gặp như sau:

Tài sản được tặng cho có phải chia sau khi ly hôn?

Trả lời: Theo quy định của pháp luật hiện nay, không phải lúc nào tài sản được tặng cho cũng phải chia sau khi ly hôn, việc có hay không phân chia tài sản được tặng cho của vợ chồng, trước hết căn cứ vào sự thỏa thuận của hai bên vợ chồng, trong trường hợp vợ chồng không thể thỏa thuận được với nhau về việc phân chia, thì được giải quyết theo quy định của pháp luật. Cụ thể, các trường hợp mà tài sản được tặng cho phải chia khi ly hôn:

Thứ nhất, tài được tặng cho riêng nhưng đã được nhập vào tài sản chung của vợ chồng

Thông thường, tài sản được tặng cho riêng vợ hoặc được tặng cho riêng chồng là tài sản riêng của vợ, chồng, tuy nhiên, theo quy định khoản 1 Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 "Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung." Như vậy, theo quy định trên, tài sản riêng của vợ, chồng nhưng vợ chồng có thỏa thuận xác định tài sản đó là tài sản chung vợ chồng thì được pháp luật ghi nhận là tài sản chung vợ chồng. Hiện nay, pháp luật không quy định bắt buộc phải thỏa thuận bằng văn bản trong trường hợp nhập tài sản riêng vào tài sản chung vợ chồng, tuy nhiên khoản 2 Điều 46 Luật Hôn nhân và gia đình quy định "Tài sản được nhập vào tài sản chung mà theo quy định của pháp luật, giao dịch liên quan đến tài sản đó phải tuân theo hình thức nhất định thì thỏa thuận phải bảo đảm hình thức đó

Thứ hai, tài sản được tặng cho riêng nhưng bên kia có công sức đóng góp vào việc duy trì, bảo quản, phát triển tài sản đó

 Theo quy định, việc chia tài sản sau khi lý hôn chỉ được tiến hành đối với tài sản được xác định tài sản chung vợ chồng, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác. Hay có thể hiểu, tài sản riêng của vợ, chồng sẽ không được đem ra phân chia khi hai vợ chồng ly hôn nếu hai vợ chồng không có thỏa thuận gì khác. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền, lợi ích chính đáng của vợ, chồng, việc vợ, chồng có đóng góp công sức vào việc giữ gìn, phát triển tài sản chung của bên còn lại thì trong nhiều trường hợp, khi có tranh chấp tòa án vẫn xét đến công sức đó để đưa ra quyết định thấu tình đạt lý.

Thứ ba, tài sản được tặng cho chung cả hai vợ chồng

Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định tài sản chung của vợ chồng bao gồm: "Tài sản được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và những tài sản hợp pháp khác." Vì vậy, khi ly hôn, mà vợ, chồng không tự thỏa thuận được về việc chia tài sản, có quyền yêu cầu toán án giải quyết, và thông thường, tài sản này sẽ được chia theo các nguyên tắc chia đôi nhưng có tính đến công sức đóng góp của các bên.

Thứ tư, tài sản được tặng cho nhưng không có giấy tờ chứng minh rõ ràng là tài sản riêng

Theo quy định khoản 3 Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 "Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung." Theo quy định trên, nếu một bên vợ hoặc chồng cho rằng tài sản tranh chấp là tài sản mà vợ hoặc chồng được tặng cho riêng, nhưng không thể xuất trình được bằng chứng cụ thể thì theo nguyên tắc suy đoán pháp lý, tài sản đó được xác định là tài sản chung của vợ chồng và phải chia khi ly hôn.

Đất được tặng cho trong thời kỳ hôn nhân chia thế nào?

Trong quá trình giải quyết các tranh chấp về tài sản được tặng cho phải phân chia khi ly hôn. Luật Minh Khuê nhận thấy có một số câu hỏi chính như sau: "Thưa Luật sư, cha mẹ chuyển quyền sử dụng đất cho con gái ( đã lấy chồng) vậy sau khi ly hôn con gái có phải chia đất cho con rể không? Xin chân thành cảm ơn Luật sư!"