1. Hoàn cảnh trận Đà Nẵng (1858 - 1859)

Trong khoảng thời gian giữa thế kỷ XIX, bước phát triển vượt bậc của nền kinh tế phương Tây đã thúc đẩy các quốc gia tư bản đang nổi lên mở rộng lãnh thổ bằng những cuộc chiến tranh giành giật thuộc địa. Những biến động này đã đặt ra một dấu chấm hỏi to lớn đối với nhiều quốc gia phương Đông, và đặc biệt là Việt Nam, khi họ trở thành những nạn nhân trực tiếp của cuộc chiến tranh đầy đau thương và khốc liệt.

Pháp và Tây Ban Nha, tận dụng cơ hội từ các mối quan hệ lịch sử và tình hình suy yếu của chế độ phong kiến tại Việt Nam, đã tìm cách tạo ra một lý do để can thiệp và bắt đầu cuộc chiếm cứ nước ta. Họ lợi dụng sự kiện Nhà Nguyễn cấm đạo Thiên Chúa và thậm chí tiến hành việc bắt bớ và giết hại nhiều giáo sĩ và giáo dân. Những hành động này đã trở thành cái cớ cho cuộc xâm lược.

Sau những cuộc thăm dò và kiểm tra sức mạnh của lực lượng phòng thủ Nhà Nguyễn tại Đà Nẵng vào ngày 15 tháng 4 năm 1847 và ngày 26 tháng 9 năm 1857, một ủy ban mang tên Commission de la Cochinchine, do Nam tước Brenien lãnh đạo, đã trình bày kế hoạch đánh chiếm Việt Nam. Kế hoạch này đã được Hoàng đế Napoléon III chấp thuận, và Đà Nẵng được chọn làm điểm khởi đầu trong cuộc xâm lược.

Lý do chọn Đà Nẵng làm mục tiêu chiến lược của cuộc tấn công Pháp - Tây Ban Nha không chỉ dựa vào vị trí địa lý xuất sắc của thành phố này, mà còn bởi những lợi thế chiến lược mà nó mang lại. Đầu tiên và quan trọng nhất, Đà Nẵng là một trong những hải cảng sâu và rộng nhất trong khu vực, cung cấp một điểm an toàn cho tàu chiến và cho phép triển khai quân đội dễ dàng.

Ngoài ra, vị trí Đà Nẵng cũng nằm trên trục đường quan trọng từ Bắc đi Nam, mở ra cơ hội tiến vào Lào và Căm Bốt. Điều này đã tạo ra một vị trí chiến lược cho cuộc tấn công và cho phép liên quân Pháp - Tây Ban Nha kiểm soát các tuyến đường chính trong khu vực.

Thêm vào đó, khoảng cách từ Đà Nẵng đến kinh đô Huế chỉ khoảng 100 km, là một khoảng cách ngắn và dễ dàng tiếp cận. Điều này thích hợp cho kế hoạch "đánh nhanh thắng nhanh" mà liên quân đặt ra, giúp họ nhanh chóng đưa ra cuộc tấn công quyết định và kiểm soát đất nước.

Không chỉ vậy, Đà Nẵng còn cung cấp một cánh đồng rộng ở Nam - Ngãi, cung cấp nguồn lương thực và phương tiện cho quân đội của liên quân. Điều này rất quan trọng trong việc duy trì sự tự cung ứng và khả năng tiếp tục cuộc tấn công.

Cuối cùng, việc có nhiều người dân thân Pháp, bao gồm cả giáo sĩ, ở Đà Nẵng đã hỗ trợ liên quân trong việc tìm kiếm thông tin, cung cấp hỗ trợ tình báo và tạo một sự lựa chọn thân thiện trong khu vực.

Tóm lại, việc chọn Đà Nẵng làm điểm xuất phát cho cuộc tấn công không chỉ dựa vào vị trí địa lý xuất sắc mà còn bởi sự kết hợp của các lợi thế chiến lược, làm nên một phần quan trọng trong kế hoạch của liên quân Pháp - Tây Ban Nha.

Do đó, việc chiếm Đà Nẵng, sau đó vượt qua đèo Hải Vân và tấn công vào Huế, trở thành con đường tối ưu nhất, nhanh chóng nhất và ít tốn kém nhất về tiền bạc và nhân lực để thực hiện mục tiêu của Pháp và Tây Ban Nha. Tuy nhiên, sự tiến triển này cần phải đợi đến sau khi Hiệp ước Thiên Tân được ký kết vào ngày 28 tháng 6 năm 1858, khiến cho quân đội Pháp tại Viễn Đông mới có thể chuyển sự tập trung sang mặt trận khác...

2. Chiến sự ở Đà Nẵng những năm 1858 - 1859

Trận Đà Nẵng (1858-1859) không chỉ là một trận đánh quan trọng mà còn là sự khởi đầu cho một chuỗi sự kiện lớn hơn, cuộc chiến tranh Pháp - Việt (1858-1884) trong lịch sử Việt Nam. Cuộc xung đột này đánh dấu một giai đoạn quan trọng, khi mà cuộc chiến tranh và sự đối đầu với quân đội Pháp đã thay đổi bước đường phát triển của quốc gia.

Trận Đà Nẵng kéo dài suốt nhiều tháng, từ ngày 31 tháng 8 năm 1858 cho đến ngày 2 tháng 2 năm 1859. Nó là một cuộc đối đầu đầy gay cấn, nơi mà sự kiên nhẫn và quyết tâm của người Việt Nam đã được thể hiện rõ ràng. Mặc dù liên quân Pháp - Tây Ban Nha đã có những chiến thắng kháng chiến đầu tiên, nhưng trận Đà Nẵng đã chứng minh rằng người Việt có khả năng chống lại sự xâm lược của quân ngoại xâm mạnh mẽ.

Sau khi kết thúc trận Đà Nẵng, cuộc chiến không kết thúc, nhưng chuyển sang một giai đoạn mới, với những thách thức và biến động mới mẻ. Cuộc chiến tranh Pháp - Việt đã kéo dài trong một thời gian dài và để lại nhiều hậu quả lớn cho cả hai bên. Nó đã thay đổi bước đường phát triển của Việt Nam và đánh dấu một phần quan trọng trong lịch sử chống ngoại xâm và giữ nền độc lập của quốc gia.

Liên quân Pháp - Tây Ban Nha đã phải đối mặt với khá nhiều khó khăn và gánh chịu thiệt hại đáng kể trong trận đánh này. Tuy nhiên, theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, đây là một khởi đầu thắng lợi đáng kể, một điểm sáng duy nhất trong hơn một phần tư thế kỷ dài (1858-1884) của cuộc kháng chiến chống lại sự xâm lược từ nước ngoại của quân và dân Việt Nam.

Trận Đà Nẵng không chỉ là một biểu tượng của sự kiên nhẫn và quyết tâm của người Việt trong cuộc đối đầu với quân thế mạnh ngoại xâm, mà còn là một bài học quý báu về sự đoàn kết và lòng yêu nước. Nó cho thấy rằng dù bị áp đặt vào tình thế khó khăn và thiếu về quân số, dân số, nguồn lực và vũ khí, nhưng tinh thần chiến đấu và sự tự tôn quốc gia có thể đánh bại bất kỳ kẻ xâm lược nào.

Trận Đà Nẵng cũng đánh dấu sự khởi đầu của một cuộc chiến tranh dài hơi và căng thẳng giữa Việt Nam và các nước phương Tây, và nó đã gắn liền với lịch sử và tình hình chính trị của Việt Nam trong nhiều năm tiếp theo.