Mục lục bài viết

1. Ngày Tết cúng cơm bao nhiêu lần?

Thờ cúng tổ tiên là phong tục vô cùng lâu đời lại có vị trí vô cùng quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của con người đất Việt, là một trong rất nhiều yếu tố tạo nên bản sắc văn hóa vô cùng độc đáo ở Việt Nam. Theo truyền thống, Tết Nguyên đán là dịp con cháu từ khắp nơi về đoàn tụ, sum họp với gia đình, cùng trao nhau những câu chúc vô cùng ý nghĩa. Đây cũng là khoảng thời gian để hướng về quê hương, cội nguồn nơi mình sinh ra và lớn lên, mời gia tiên tiền tổ và người thân đã mất trở về với gia đình bằng cách thực hiện nghi lễ cúng.

Các gia đình sẽ sửa soạn, lau dọn bàn thờ sạch sẽ, đặt các lễ vật lên và làm mâm cơm thịnh soạn để thắp hương tổ tiên. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa biết rõ trong dịp Tết Nguyên đán cần cúng bao nhiêu lần là đủ. Về điều này có nhiều ý kiến khác nhau ở từng vùng miền, từng quan niệm. Có gia đình làm mâm cơm cúng hằng ngày kéo dài từ hôm tất niên cho đến lúc hóa vàng. Tuy nhiên, lại rất nhiều gia đình chỉ thực hiện những lễ cúng cơ bản.

Nhưng nhìn chung nhất thì có 5 lần cúng "bắt buộc" trong dịp Tết Nguyên đán, nếu tính cả Tết ông Công ông Táo.

 

2. Cách chuẩn bị mâm cơm cúng 3 ngày Tết

Cúng 3 ngày tết (mùng 1, mùng 2 và mùng 3) là truyền thống từ xa xưa vô cùng tốt đẹp của dân tộc Việt. Mục đích của tục cúng này là để cầu mong một năm mới thịnh vượng, hạnh phúc, bình an, gặp nhiều may mắn. Tuy nhiên ý nghĩa riêng biệt của tập tục này cũng như cách bày mâm cơm cúng thế nào cho đúng lại là vấn đề còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau.

Tết đến cũng là thời khắc vô cùng linh thiêng mà ai cũng cầu mong một năm mới vui vẻ, hạnh phúc, thịnh vượng tốt sẽ đến với mình và các thành viên trong gia đình. Vì vậy việc chuẩn bị mâm cúng ra sao cũng thường được các gia chủ quan tâm và chuẩn bị khá chu đáo.

Để có một cái Tết trọn vẹn nhất với mong muốn mọi điều tốt lành, làm ăn thuận buồm xuôi gió trong năm mới, mỗi năm khi dịp Tết Nguyên đán đến và đặc biệt là trong 3 ngày tết, gia chủ cần phải chuẩn bị mâm cơm cúng với những món ăn và cách bày biện sao cho hợp lý nhất.

Cách chuẩn bị mâm cơm cúng 3 ngày tết tương ứng lần lượt cho từng ngày như sau:

 

 2.1 Ngày Mùng 1 Tết 

Sáng mùng 1 là buổi sáng bắt đầu một năm mới (Theo tiếng Hán, “nguyên” có nghĩa là khởi đầu còn “đán” là buổi sáng sớm) và gia chủ thường làm một mâm cỗ đầy đủ, thịnh soạn để cúng mời bề trên nhằm tỏ lòng thành kính. Mâm cơm cúng ngày mùng 1 vì vậy còn có tên gọi khác là cơm cúng tết nguyên đán, cúng ông bà tổ tiên.

Mâm cơm cúng ngày mùng 1 tết thường được các gia chủ chuẩn bị rất đầy đủ, chu đáo và trang trọng để mời ông bà tổ tiên về với gia đình, mong muốn cầu những điều tốt đẹp nhất sẽ đến với bản thân và mọi người.

Các vật phẩm dùng để cúng ngày mùng 1 thường bao gồm: bánh chưng (hoặc bánh tét), mâm ngũ quả, hương hoa, đèn, trà, trầu cau, nến, rượu, giấy tiền vàng mã. Mâm cỗ cúng có thể là cỗ mặn hoặc chay nhưng cần phải được chế biến thơm ngon và bày biện đẹp đẽ, trang nghiêm.

Các bát trên mâm cỗ cúng ngày mùng 1 tết bao gồm: Một bát miến nấu lòng gà, một bát bóng thả và nước dùng gà hoặc canh rau củ thái hình hoa, một bát măng khô ninh thịt lợn.

Các đĩa gồm có: Đĩa nem, đĩa giò xào, giò lụa, đĩa gà luộc (thông thường là gà trống thiến nhưng được chuẩn bị từ chiều 30 Tết vì đầu năm mọi người kiêng sát sinh), đĩa xôi gấc, đĩa nộm, bánh chưng, mứt Tết.

Tùy theo quan niệm của từng vùng miền mà các món trong mâm cỗ cúng trên sẽ có sự thay đổi linh hoạt. Tuy nhiên chúng đều là những món ăn truyền thống được gia chủ chế biến cầu kỳ và thể hiện rõ lòng thành của mình.

 

2.2 Ngày Mùng 2 Tết

Đây là mâm cơm cúng gia tiên, thần linh. Sau bữa cúng tất niên ngày 30 và cúng mùng 1 thì mâm cỗ cúng ngày mùng 2 cũng được chuẩn bị gần giống như vậy. Mâm cơm cúng mời gia tiên và thần linh về ăn cơm với gia đình mong muốn sẽ được phù hộ cho con cháu và toàn thể gia đình.

Mâm cơm cúng mùng 2 Tết về cơ bản cũng gần giống như ngày mùng 1 và có thể thay đổi (thêm bớt) một chút cho mới lạ và bắt mắt. Cụ thể sẽ bao gồm: bánh chưng, dưa muối, một bánh canh rau củ quả, gà luộc, nem rán, giò thủ hoặc chả lụa, 1 đĩa xào (hoặc nộm),...

Tùy theo điều kiện cũng như quan niệm của từng vùng miền mà mâm cơm cúng trên sẽ có sự khác biệt. Đặc biệt với các gia đình miền Bắc quan niệm rất xem trọng việc cúng 3 ngày tết nên họ chuẩn bị mâm cỗ cúng rất đầy đủ, thịnh soạn và kỳ công. Còn mâm cỗ cúng 3 ngày Tết ở miền Trung và miền Nam thường linh động hơn tùy vùng miền.

Ở miền Nam và miền Trung, các gia đình thường chuẩn bị mâm cúng với món ăn truyền thống như: thịt kho tàu hoặc bò rim, gỏi - nộm, canh khổ qua nhồi thịt, đặc biệt thường sẽ có thêm 1 quả dưa hấu đỏ (với mong muốn cầu mong 1 năm may mắn, thuận lợi…).

Cũng có nhà chuẩn bị mâm cơm cúng ngày mùng 2 tết rất thịnh soạn, đầy đủ, bắt mắt như một mâm cơm gia đình để mời bề trên về ăn cùng con cháu. Trong mâm cỗ này có thể sẽ có thêm một lọ hoa tươi cùng trà rượu.

 

2.3 Ngày Mùng 3 Tết

Đây là mâm cơm với ý nghĩa cúng tiễn chân gia tiên (hay còn gọi là cúng hóa vàng). Theo phong tục thờ cúng của Việt Nam từ ngàn đời nay, đây là ngày cúng đặc biệt quan trọng và các gia đình thường xem trọng ngày cúng mùng 3 này bởi nó chính là sự khởi đầu cho chuỗi ngày hanh thông, may mắn trong cả năm sau đó.

Lễ hóa vàng có thể khác nhau tùy theo điều kiện và quan niệm của từng vùng miền, từng gia đình. Tuy nhiên, về cơ bản mâm cơm cúng ngày mùng 3 tết thường có các món lễ vật sau:

  • Một mâm cỗ mặn: thịt luộc, thịt kho, bánh chưng, nem rán, giò chả, rượu, canh, gà luộc.
  • Hương hoa (hoa tươi) + Bánh kẹo, mứt.
  • Trầu cau, thuốc lá.
  • Mâm ngũ quả.
  • 2 cây mía (để các cụ chống đi cho đỡ mỏi hoặc có thể dùng để gánh đồ cúng về trời).
  • Tiền âm phủ, vàng mã (mỗi loại một ít).

Vừa rồi Luật Minh Khuê đã trình bày nội dung về Ngày Tết cúng cơm mấy lần mới đủ? Cách chuẩn bị mâm cơm cúng 3 ngày Tết? Hy vọng đây sẽ là những thông tin hữu ích đối với quý bạn đọc. Xin chân thành cảm ơn!