1. Nguyên tắc xác định dòng chảy tối thiểu theo Luật Tài nguyên nước 2023?

Theo quy định tại Khoản 3 của Điều 24 trong Luật Tài nguyên nước năm 2023 (chưa có hiệu lực), quá trình xác định dòng chảy tối thiểu đặt ra một loạt nhiệm vụ quan trọng, nhằm đảm bảo sự ổn định và hiệu quả trong quản lý, sử dụng tài nguyên nước. Bốn nguyên tắc cụ thể mà quy định này áp đặt không chỉ là các yếu tố cơ bản mà còn là nền tảng quan trọng xây dựng sự bền vững cho hệ thống tài nguyên nước.

- Thứ nhất, quá trình xác định dòng chảy tối thiểu phải được thực hiện tại từng vị trí cụ thể trên các sông, suối, và đặc biệt là phải đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ hệ thống nước trên lưu vực sông. Điều này đồng nghĩa với việc phải xem xét một cách cẩn thận và chi tiết từng phần của dòng chảy, nhằm đảm bảo rằng mỗi vị trí đều được xử lý phù hợp với đặc điểm địa phương và nhu cầu sử dụng nước tại đó.

- Thứ hai, quá trình này còn phải đảm bảo sự công bằng, hợp lý, và sự hài hòa trong việc phân phối lợi ích giữa các đối tượng khai thác và sử dụng tài nguyên nước, đồng thời giữa các địa phương nằm ở thượng lưu và hạ lưu. Sự công bằng ở đây không chỉ áp dụng cho mức độ sử dụng nước mà còn liên quan đến việc chia sẻ các lợi ích và trách nhiệm đối với tài nguyên quý báu này.

- Thứ ba, quá trình xác định dòng chảy tối thiểu cũng phải phù hợp với đặc điểm nguồn nước, chức năng của nguồn nước, chế độ dòng chảy của sông và suối. Ngoài ra, nó còn phải đồng bộ với đặc điểm địa hình, nhu cầu sử dụng nước, và vai trò của sông và suối trong hệ thống sông. Điều này bao gồm sự đánh giá và hiểu rõ chính xác về các yếu tố địa lý và môi trường tự nhiên, để tạo ra một kế hoạch phù hợp và hiệu quả.

- Cuối cùng, quá trình xác định dòng chảy tối thiểu cũng phải tuân thủ thỏa thuận quốc tế và các hiệp ước có liên quan đến tài nguyên nước. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ về sự phù hợp với các hiệp ước mà còn về sự tuân thủ và hợp tác với các quốc gia có chung nguồn nước, nhằm đảm bảo rằng các biện pháp đề xuất không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn đảm bảo rằng các quốc gia liên quan không bị ảnh hưởng tiêu cực. Điều này không chỉ là một cam kết với bảo tồn tài nguyên nước mà còn là một góp phần tích cực vào sự hòa bình và hợp tác quốc tế.

* Hiện nay, theo quy định của Điều 3 trong Thông tư 64/2017/TT-BTNMT, quá trình xác định dòng chảy tối thiểu đặt ra một chuỗi nguyên tắc quan trọng, hướng dẫn cho việc quản lý và sử dụng tài nguyên nước một cách hiệu quả. Bốn nguyên tắc này không chỉ là hệ thống chính trị mà còn là những nguyên lý cơ bản hỗ trợ quá trình ra quyết định, tạo ra sự cân nhắc và đồng thuận giữa các bên liên quan.

- Đầu tiên, quá trình xác định dòng chảy tối thiểu đòi hỏi việc thực hiện đối với từng vị trí cụ thể trên sông, suối và phải đảm bảo tính đại diện của hệ thống trên lưu vực sông. Điều này không chỉ đảm bảo sự chính xác mà còn tạo ra một bức tranh toàn diện về tình hình nước trong khu vực, từ đó tạo ra các biện pháp quản lý linh hoạt và hiệu quả.

- Thứ hai, nguyên tắc về sự công bằng, hợp lý và hài hòa lợi ích giữa các đối tượng khai thác và sử dụng nước, cũng như giữa các địa phương ở thượng du và hạ du, là yếu tố quyết định đối với sự ổn định và bền vững của hệ thống. Sự cân bằng này không chỉ đảm bảo rằng mọi đối tượng đều được hưởng lợi mà còn làm tăng tính công bằng và hài hòa trong cộng đồng.

- Thứ ba, việc đảm bảo phù hợp với đặc điểm nguồn nước, chế độ dòng chảy, địa hình, nhu cầu sử dụng nước và vai trò của sông, suối trong hệ thống sông là quan trọng. Điều này đồng nghĩa với việc xem xét một cách cân nhắc và toàn diện, để áp dụng biện pháp quản lý tối ưu và đảm bảo sự hiệu quả cao.

- Cuối cùng, nguyên tắc về sự phù hợp với các thỏa thuận và cam kết chia sẻ lợi ích trong khai thác sử dụng nước với các quốc gia láng giềng có chung nguồn nước là một yếu tố quốc tế quan trọng. Điều này không chỉ làm tăng tính bền vững mà còn tạo điều kiện cho sự hợp tác quốc tế, đóng góp vào một môi trường hòa bình và ổn định trong khu vực.

 

2. Sông, suối, hồ chứa nào phải xác định dòng chảy tối thiểu?

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 64/2017/TT-BTNMT thì việc xác định dòng chảy tối thiểu đối với sông, suối, hồ chứa như sau:

* Đối với hệ thống sông, suối, chúng ta phải xem xét các khía cạnh quan trọng nhằm đảm bảo sự quản lý hiệu quả và bền vững của tài nguyên nước. Cụ thể:

​- Những sông, suối nằm trong danh mục lưu vực sông liên tỉnh và sông nội tỉnh, mà đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, yêu cầu một sự chú ý đặc biệt. Trong trường hợp chưa có hồ chứa hoặc chưa có quy hoạch xây dựng hồ chứa với quy mô khai thác, sử dụng nước, việc đề xuất và xác định dòng chảy tối thiểu trên sông, suối là cần thiết khi thực hiện quy hoạch, đầu tư xây dựng, và cấp phép khai thác sử dụng nước. Điều này phải tuân thủ quy định tại Điều 9 của Thông tư 64/2017/TT-BTNMT.

​- Đối với những sông, suối không thuộc danh mục lưu vực sông liên tỉnh và sông nội tỉnh, nhưng đã có hồ chứa hoặc đã được quy hoạch xây dựng hồ chứa với quy mô khai thác, sử dụng nước, cũng yêu cầu quá trình quản lý chặt chẽ. Việc đề xuất và xác định dòng chảy tối thiểu trên sông, suối trong trường hợp này cũng là bắt buộc khi thực hiện quy hoạch, đầu tư xây dựng và cấp phép khai thác sử dụng nước. Giấy phép này phải được cấp theo quy định và tuân thủ đúng các điều khoản của Thông tư 64/2017/TT-BTNMT.

* Trong bối cảnh quản lý tài nguyên nước, việc áp dụng chặt chẽ và hợp pháp cho hồ chứa đặt ra một loạt các yêu cầu và điều kiện đảm bảo sự bền vững và an toàn. 

​- Các hồ chứa liên quan đến công trình thủy điện và thủy lợi, nếu có quy mô khai thác, sử dụng nước, đều phải tuân theo các quy định của pháp luật về tài nguyên nước. Việc này bao gồm việc đảm bảo rằng giấy phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước chỉ được cấp sau một quá trình xem xét và quyết định cẩn thận của cơ quan có thẩm quyền. Trong trường hợp mà hồ chứa đã đi vào vận hành mà không thể điều chỉnh hoặc bổ sung hạng mục công trình xả dòng chảy tối thiểu, quá trình xem xét và quyết định sẽ được thực hiện một cách chặt chẽ để đảm bảo rằng mọi hoạt động đều tuân theo các quy định và tiêu chuẩn.

​- Đối với các dự án mới liên quan đến xây dựng hồ chứa, quy trình bảo đảm an toàn và bền vững đòi hỏi việc bố trí các hạng mục công trình xả dòng chảy tối thiểu. Điều này là để đảm bảo rằng hồ chứa có đủ khả năng xả dòng, đáp ứng mọi yêu cầu được quy định tại Khoản 2, Điều 4 của Thông tư 64/2017/TT-BTNMT. Việc xem xét và đưa ra quyết định về giấy phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước cần phải tuân thủ một tiêu chí nghiêm ngặt, bảo đảm rằng mọi dự án mới đều đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn, môi trường và xã hội.

 

3. Quy định về việc công bố dòng chảy tối thiểu

Điều 9 Thông tư 64/2017/TT-BTNMT thì việc công bố dòng chảy tối thiểu cụ thể:

* Trong quá trình quản lý tài nguyên nước, việc xác định dòng chảy tối thiểu trên sông, suối không chỉ là một nhiệm vụ chuyên sâu mà còn đòi hỏi sự hợp tác và tham mưu chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và các đơn vị liên quan. 

​- Bộ Tài nguyên và Môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức và điều phối quá trình xác định dòng chảy tối thiểu trên sông, suối liên tỉnh. Họ phối hợp với các Bộ như Công Thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Giao thông vận tải, Xây dựng, Văn hóa Thể thao và Du lịch, cùng với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để tổ chức điều tra, đánh giá và thu thập ý kiến. Sau quá trình tổng hợp ý kiến và hoàn thiện hồ sơ, Bộ Tài nguyên và Môi trường quyết định phê duyệt dòng chảy tối thiểu và công bố thông tin này, đảm bảo minh bạch và tiếp cận dễ dàng.

- Sở Tài nguyên và Môi trường tại cấp tỉnh đóng vai trò quan trọng trong việc tham mưu và hỗ trợ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong quá trình xác định dòng chảy tối thiểu trên sông, suối nội tỉnh. Họ tương tác với các Sở như Công Thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Giao thông vận tải, Xây dựng, Văn hóa Thể thao và Du lịch, cùng với các đơn vị liên quan khác. Quá trình này không chỉ bao gồm việc tổng hợp ý kiến mà còn liên quan đến việc gửi ý kiến đến Bộ Tài nguyên và Môi trường để đạt được sự đồng thuận và phê duyệt.

​- Hồ sơ này bao gồm dự thảo Quyết định phê duyệt cùng với danh mục dòng chảy tối thiểu trên sông, suối. Bản báo cáo thuyết minh chi tiết việc xác định dòng chảy tối thiểu của hệ thống sông, suối, đồng thời đính kèm sơ đồ dòng chảy tối thiểu. Sau khi Bộ Tài nguyên và Môi trường quyết định phê duyệt, thông tin này sẽ được công bố công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, đảm bảo tiếp cận thông tin của cộng đồng.

* Trong việc quản lý hồ chứa, trách nhiệm của chủ hồ không chỉ là xây dựng và quản lý hạ lưu mà còn bao gồm các hoạt động quan trọng như điều tra, đánh giá và đề xuất giá trị dòng chảy tối thiểu.

Chủ hồ không chỉ là người đầu tư mà còn là người chịu trách nhiệm về tính toán kết quả, thể hiện trong báo cáo khai thác và sử dụng nước mặt, tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật về tài nguyên nước và hồ sơ dự án. Mọi chi tiết tính toán và đề xuất về giá trị dòng chảy tối thiểu hạ lưu hồ chứa, từ quá trình điều tra đến kết quả tính toán, đều phải được chủ hồ trình bày một cách rõ ràng và minh bạch trong đề án. Điều này đảm bảo rằng mọi quyết định và hành động đều được dựa trên cơ sở thông tin đầy đủ và chính xác.

Sau khi giá trị dòng chảy tối thiểu ở hạ lưu hồ chứa được phê duyệt, Bộ Tài nguyên và Môi trường, cùng với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, chủ hồ chịu trách nhiệm công bố thông tin này. Quá trình này cần diễn ra nhanh chóng trong thời hạn không quá mười ngày làm việc để đảm bảo tính minh bạch và sẵn sàng tiếp cận thông tin cho cộng đồng. Thông tin được công bố và đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, tạo điều kiện cho mọi cá nhân và tổ chức quan tâm tham gia vào quá trình quản lý và sử dụng tài nguyên nước một cách tích cực và hiệu quả.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Quy định của pháp luật về dự báo, cảnh báo mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất do mưa bão hoặc dòng chảy. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.