Ở Việt Nam quy chế pháp lý dân sự của người nước ngoài về các lĩnh vực quy định như thế nào ?

1.Quy chế pháp lý dân sự của người nước ngoài ở Việt Nam trong lĩnh vực lao động 

Trước khi ban hành Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 1995, theo tinh thần của pháp luật Việt Nam, đặc biệt theo Quyết định số' 122/CP ngày 25-4-1977 của Hội đồng Chính phủ về chính sách đốỉ với người nước ngoài cư trú, làm ăn sinh sốhg ồ Việt Nam và trên thực tế người nước ngoài được hưỏng chế độ đãi ngộ quốc dân trong lĩnh vực thừa kế

Quan hệ thừa kế có yếu tố nước ngoài là một bộ phận của các mốì quan hệ dân sự có ỳếu tố nước ngoài được Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 1995 điều chỉnh. Vì vậy, theo tinh thần của Điều 830 của Bộ luật này, người nước ngoài phải được hưởng chế độ đãi ngộ quốc dân trong lĩnh vực thừa kế, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam có quy định khác.

Theo cách đặt vấn đề nêu trên, người nước ngoài có quyền sở hữu đối với tài sản nào ỏ Việt Nam, thì có quyền để lại làm di sản cho người khác hoặc cho tổ chức nhất định theo di chúc hoặc theo pháp luật. Người nước ngoài, không phân biệt định cư hay không định cư ồ Việt Nam, tạm trú ở Việt Nam hay hoàn toàn ở ngoài lãnh thổ Việt Nam, đều có quyền thừa kế những tài sản do công dân Việt Nam cũng như do người nước ngoài khác để lại trên lãnh thổ Việt Nam theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Trong những trường hợp, người nước ngoài không có quyền sở hữu bất động sản ở Việt Nam, nhưng lại là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật đôì với tài sản tồn tại trên lãnh thổ Việt Nam, và trong khối tài sản thừa kế đó có bất động sản, thì người nưởc ngoài chỉ được nhận quyền thừa kế đối với trị giá của bất động sản đó. Nói cách khác, họ phải phải thông qua cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam để chuyển bất động sản đó thành tiền và được phép nhận số tiền đó.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, ngưồi nước ngoài chỉ được hưởng chế độ đãi ngộ quốc dân trong lĩnh vực thừa kế trong trường hợp pháp luật Việt Nam được áp dụng để giải quyết vấn đề thừa kế và pháp luật Việt Nam không có quy định khác.

Trong Bộ luật Dân sự Việt Nam hiện nay không có điều nào hướng dẫn chọn pháp luật điều chỉnh các quan hệ thừa kế có yếu tố nước ngoài. Đây là điều hết sức khó khăn cho các cơ quan có thẩm quyền trong thực tiễn giải quyết các vấn đề thừa kế có yếu iố nước ngoài trong trường hợp giữa Việt Nam và các nước liên quan chưa ký kết với nhau các điều ưốc quốc tế để xây dựng các quy phạm xung đột thống nhất về vấn đề thừa kế. Thực tiễn đang đòi hỏi chúng ta sớm bổ sung các quy phạm xung đột về thừa kế vào Bộ luật Dân sự.

Người nước ngoài trên thực tế được chuyển tài sản thừa kế ra nước ngoài với các điều kiện:

+ Thanh toán xong các khoản nợ do người thừa kế để lại hoặc bảo đảm là sẽ thanh toán đầy đủ.

+ Đã nộp đủ hoặc bảo đảm sẽ nộp đủ các loại thuế và lệ phí về thừa kế.

+ Đã được cấp giấy phép của cơ quan có thẩm quyền Việt Nam về xuất cảnh tài sản thừa kế hoặc giấy phép chuyển tiền.

2. Trong lĩnh vực lao động

Nội dung quy chế pháp lý của người nước ngoài ố Việt Nam trong lĩnh vực lao động được quy định rải rác trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Trước đây, theo Điều 6 Quyết định số 122/CP ngày 25-4-1977 của Hội đồng Chính phủ về chính sách đốỉ với người nước ngoài cư trú và làm ăn sinh sống ở Việt Nam, người nước ngoài định cư ở Việt Nam có quyền tự do chọn ngành nghề như công dân Việt Nam, trừ các lĩnh vực: Ngư nghiệp, lâm nghiệp, sửa chữa thiết bị liên lạc; radio; vô tuyến truyền hình; lái các phương tiện chở khách, in, khắc, đúc chữ, đánh máy, in rônêô và photocopy. Trong trường hợp được tự do chọn ngành nghề, người nưốc ngoài định cư ở Việt Nam vẫn phải có giấy phép cùa cơ quan công an địa phương. Nếu hành nghề với tư cách cá nhân thì phải đăng ký hành nghề tại cơ quan có thẩm quyền ỗ địa phương. Ngoài ra, pháp luật Việt Nam còn quy định rằng người nước ngoài không được làm tổng biên tập hoặc tổng giám đốc, giám đốc đài phát thanh, đài truyền hình, cơ sỏ thực hiện chựơng trình nghe nhìn thời sự, không được làm công chứng viên,...

Hiện nay, các quy định của Quyết định số 122/CP ngày 25-4-1977 của Hội đồng Chính phủ không còn phù hợp và được thay thế bỗi rất nhiều quy định khác nhau trong các văn bản pháp luật chuyên ngành hiện hành. Song có thể khẳng định rằng, khi được phép tham gia vào quan hệ lao động do pháp luật Việt Nam điều chỉnh, người nước ngoài hưởng các quyền và có các nghĩa vụ tương ứng như công dân Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam và điều ưởc quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác.

Đốì với những người nước ngoài đến Việt Nam lao động theo các hiệp định giữa Việt Nam vổi các nưốc hữu quan thì quyền và nghĩa vụ của họ do các hiệp định quy định; những vấn đề không được các hiệp định điều chỉnh thì được giải quyết theo pháp luật Việt Nam.

3.Trong lĩnh vực học tập

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, người nước ngoài định cư ở Việt Nam và con em của họ được vào học tại các trưòng học Việt Nam từ mẫu giáo đến đại học, trừ một số trưòng đại học, trung học chuyên nghiệp và một số ngành học trong các trường đại học và trung học chuyên nghiệp liên quan đến an ninh, quốc phòng.

Quy chế chung về tuyển sinh vào các trường học được áp dụng đối với người nước ngoài định cư ở Việt Nam. Khi được vào học tại các trường học Việt Nam, ngưòi nước ngoài định cư ở Việt Nam phải nộp học phí theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Những người nước ngoài đến Việt Nam học tập theo các hiệp định ký giữa Việt Nam với các nước ngoài, có các quyền và nghĩa vụ theo quy định của các hiệp định đó.

4. Trong lĩnh vực bảo đảm sức khoẻ