1. Tìm hiểu về hai chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế
Bảo hiểm xã hội là một hình thức cung cấp sự hỗ trợ tài chính thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động trong các tình huống mất thu nhập hoặc giảm thu nhập do các sự kiện như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc tử vong. Khi người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, họ sẽ đóng một khoản tiền định kỳ vào quỹ bảo hiểm xã hội và khoản tiền này sẽ được tích lũy và sử dụng để hỗ trợ người lao động khi họ gặp phải những tình huống khó khăn nêu trên. Định nghĩa về bảo hiểm xã hội đã được quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.
Bảo hiểm y tế là một hình thức bảo hiểm quan trọng và bắt buộc được thực hiện bởi Nhà nước nhằm đảm bảo chăm sóc sức khỏe cho các đối tượng tham gia theo quy định của Luật bảo hiểm y tế năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014). Mục tiêu chính của bảo hiểm y tế không phải vì mục đích lợi nhuận mà tập trung vào việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hiệu quả và đồng bộ cho người dân. Một số dịch vụ y tế được bảo hiểm y tế hỗ trợ bao gồm khám bệnh, điều trị, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm,....
Vai trò quan trọng và cần thiết của bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế nói chung là:
Thứ nhất, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe: Cả bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội đều nhằm bảo vệ và chăm sóc sức khỏe của người tham gia. Bằng cách đóng tiền đóng bảo hiểm định kỳ, người tham gia được đảm bảo tiếp cận các dịch vụ y tế cần thiết, hỗ trợ cải thiện sức khỏe một cách tốt nhất.
Thứ hai, giảm thiểu chi phí: Bảo hiểm xã hội đảm bảo rằng người lao động sẽ được hưởng một phần thu nhập khi họ gặp khó khăn như mất công việc, hết tuổi lao động, hoặc mất khả năng lao động do bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp... Trong khi đó, bảo hiểm y tế hỗ trợ chi phí y tế bằng cách giảm thiểu chi phí khám, chữa bệnh, giúp người tham gia tiết kiệm tiền trong việc chăm sóc sức khỏe.
Thứ ba, tạo sự công bằng và bình đẳng: Hai loại hình bảo hiểm tạo sự công bằng và bình đẳng trong việc tiếp cận dịch vụ y tế và bảo vệ thu nhập khi đảm bảo rằng mọi người có cơ hội như nhau để được chăm sóc sức khỏe và không gặp khó khăn tài chính khi đối mặt với những rủi ro trong cuộc sống.
Thứ tư, đóng góp vào phát triển xã hội: Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế đóng góp vào việc phát triển xã hội bền vững bằng cách bảo vệ và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Việc giảm thiểu gánh nặng tài chính khi gặp khó khăn về sức khỏe và thu nhập là cách khiến người dân yên tâm hơn trong cuộc sống và tập trung vào việc phát triển cá nhân và xã hội.
Xem thêm: Hướng dẫn chốt sổ Bảo hiểm xã hội khi nghỉ việc mới nhất 2023
2. Phân biệt hai chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế
| Tiêu chí | Bảo hiểm xã hội | Bảo hiểm y tế |
| Căn cứ pháp lý | ||
| Nguyên tắc áp dụng | Người lao động được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội khi bị ảnh hưởng, mất thu nhập do ốm đau, tai nạn lao động, nghỉ thai sản, về hưu và tử tuất. Đối tượng hưởng chế độ cần làm hồ sơ gửi cơ quan bảo hiểm xã hội theo quy định và sẽ được chi trả theo chế độ được hưởng tương ứng. | Bảo hiểm y tế áp dụng khi người tham gia thực hiện khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế theo quy định. Trong đó, đối tượng sử dụng bảo hiểm sẽ được thanh toán toàn bộ hoặc giảm trừ các chi phí khám, chữa bệnh ngay tại thời điểm đó mà không cần phải làm thủ tục hồ sơ. |
| Phương thức thanh toán | Sau khi tiếp nhận hồ sơ của người lao động, nếu hồ sơ hợp lệ thì người lao động sẽ nhận được khoản tiền trợ cấp theo quy định. Mức hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội sẽ căn cứ theo quá trình và mức đóng bảo hiểm xã hội mà người lao động tham gia đóng trước đó. Các thông tin này được lưu trên sổ bảo hiểm hoặc ứng dụng bảo hiểm số VssID. | Đối với người tham gia bảo hiểm y tế có thẻ bảo hiểm y tế dùng khi vào viện cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng, khám thai, sinh con,..., phương thức thanh toán của bảo hiểm là chi trả toàn bộ hoặc giảm trừ các khoản tiền gồm tiền viện phí và tiền thuốc trong danh mục được bảo hiểm chi trả ngay tại bệnh viện mà không cần phải làm hồ sơ mất nhiều thời gian. Hiện nay người dân đã có thể xuất trình thẻ bảo hiểm y tế trong ứng dụng VssID thay cho thẻ bảo hiểm giấy truyền thống thuận tiện hơn rất nhiều. |
3. Một số câu hỏi liên quan đến chế độ bảo hiểm xã hội:
Câu hỏi số 01: Người sử dụng lao động có phải đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động cao tuổi hay không ?
Bộ luật lao động năm 2019 có quy định rất chi tiết về các trách nhiệm của người sử dụng lao động khi nhận người lao động cao tuổi vào làm việc như sau:
Một là, về hình thức hợp đồng: Người sử dụng lao động và người lao động cao tuổi có quyền thỏa thuận và ký kết nhiều lần hợp đồng lao động xác định thời hạn để thích ứng với điều kiện tham gia lao động và nhu cầu công việc cụ thể của người lao động cao tuổi;
Hai là, các chế độ khi làm việc: Trường hợp người lao động cao tuổi đang hưởng lương hưu theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 nhưng tiếp tục làm việc theo hợp đồng lao động mới, họ sẽ được hưởng đồng thời quyền lợi đang hưởng theo chế độ hưu trí cũng như tiền lương và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật và hợp đồng lao động.
Ba là, các công việc thực hiện: Người sử dụng lao động không được giao cho người lao động cao tuổi các nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có thể ảnh hưởng xấu tới sức khỏe của họ. Nếu phải sử dụng, người sử dụng lao động phải đảm bảo các điều kiện làm việc an toàn cho người lao động cao tuổi.
Bốn là, chăm sóc sức khỏe: Người sử dụng lao động có trách nhiệm quan tâm và chăm sóc sức khỏe của người lao động cao tuổi tại nơi làm việc, đảm bảo tạo ra môi trường làm việc tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của họ.
>> Từ những căn cứ nêu trên, Luật Minh Khuê xin được đưa ra câu trả lời cho quý khách hàng rằng bên cạnh việc hưởng các chế độ về hưu trí, tiền lương, người sử dụng lao động có phải đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động cao tuổi.
Câu hỏi số 02: Nghỉ việc bao lâu thì được nhận lại sổ bảo hiểm xã hội ?
Pháp luật về bảo hiểm xã hội có đưa ra quy định liên quan đến trách nhiệm của người sử dụng lao động gồm: phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người lao động và phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động, xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc theo quy định của pháp luật.
Ngoài ra, pháp luật về lao động cũng làm rõ thêm trách nhiệm của người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động: Trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên, trừ trường hợp sau đây có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày là người sử dụng lao động không phải là cá nhân chấm dứt hoạt động; người sử dụng lao động thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế; chia, tách, hợp nhất, sáp nhập; bán, cho thuê, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp; chuyển nhượng quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã; do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm. Thêm nữa, người sử dụng lao động phải hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại cùng với bản chính giấy tờ khác trong trường hợp đã giữ của người lao động.
>> Như vậy, Luật Minh Khuê có thể trả lời rằng theo pháp luật hiện hành, trừ các trường hợp theo quy định của luật được kéo dài thời gian nhưng không được quá 30 ngày thì sau 14 ngày kể từ ngày nghỉ việc, người lao động sẽ được nhận lại sổ bảo hiểm xã hội.
Trên đây, Công ty Luật Minh Khuê đã giúp khách hàng phân biệt chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Quý khách có thể đọc thêm bài viết Mức đóng bảo hiểm xã hội theo tiền lương mới nhất năm 2023 của chúng tôi để biết thêm thông tin chi tiết. Liên hệ đường dây nóng: 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn pháp lý nhanh chóng, chính xác. Trân trọng ./.
