1. Nguyên tắc chung lấy mẫu lô kiểm tra vật liệu chịu lửa không định hình quy định như thế nào?

Vật liệu chịu lửa không định hình được tạo ra bằng quá trình kết hợp các nguyên liệu và chất liên kết để hình thành một sản phẩm không có hình dạng xác định. Được ứng dụng như một chất liệu để khắc phục hỏng hóc trên gạch chịu lửa trong lò điện, thông qua quá trình phun bồi đắp tự động sử dụng thiết bị chuyên dụng, hoặc được sử dụng như chất phun lót để bảo vệ các thiết bị trong lòng thùng rót trung gian (thiết bị trong quá trình đúc liên tục, nhận dung dịch thép từ nồi rót sau đó đổ vào khuôn), nhằm ngăn chặn tổn thất do hư hỏng do thép nóng chảy.

Dựa trên tiểu mục 4.1 của Mục 4 trong Tiêu chuẩn TCVN 10685-2:2018, nguyên tắc chung về quy trình lấy mẫu lô kiểm tra vật liệu chịu lửa không định hình như sau:

- Chương trình lấy mẫu cụ thể phải được sự đồng thuận của tất cả các bên liên quan. Kế hoạch lấy mẫu chi tiết phải được đặc tả trong văn bản và cung cấp cho những người có trách nhiệm thực hiện lấy và kiểm tra mẫu đơn. Nội dung cơ bản của quy trình lấy mẫu bao gồm các quyết định và tài liệu sau:

  + Thành phần và đặc điểm của toàn bộ vật liệu được lấy mẫu;

  + Ký hiệu lô và khối lượng lô hàng;

  + Dạng bao gói và khối lượng mỗi loại vật liệu;

  + Các bên chịu trách nhiệm lấy và kiểm tra mẫu, có thể có bên thứ ba;

  + Vị trí, thời gian và phương pháp lấy mẫu;

  + Mức độ lấy mẫu, mật độ các mẫu đơn;

  + Các tính chất cần được kiểm tra;

  + Các phương pháp thí nghiệm;

  + Các tiêu chí đánh giá giá trị của tính chất đo được để quyết định chất lượng lô hàng.

- Trong quá trình lấy, phân chia, chuẩn bị và lưu giữ mẫu đơn, cần bảo quản tốt để tránh làm thay đổi các tính chất cần kiểm tra.

- Việc lấy mẫu phải diễn ra dưới sự giám sát của người có kinh nghiệm lấy mẫu, được phê duyệt bởi các bên liên quan hoặc người có thẩm quyền. Người lấy mẫu cần được thông báo về mục đích lấy mẫu.

- Khi kiểm tra từng lô hàng, các bên phải thống nhất về việc có cần chia lô hàng lớn thành các lô nhỏ hơn hay không, và nếu cần, phải thống nhất về mức độ chia nhỏ. Điều này áp dụng khi cần tránh khả năng bị từ chối toàn bộ lô hàng lớn do vấn đề chỉ xuất hiện ở một phần nhỏ của lô.

- Khi cần lấy mẫu để bên thứ ba cấp chứng nhận kiểm soát chất lượng sản phẩm, mẫu phải được lấy theo quy trình kiểm soát chất lượng sản phẩm của nhà sản xuất.

- Khi cần, có thể chia nhỏ một đợt giao hàng thành các lô kiểm tra riêng, ví dụ như đợt giao hàng có nhiều lô sản phẩm khác nhau hoặc phải được xử lý từng phần một.

2. Quy định về phương pháp lấy mẫu đơn kiểm tra vật liệu chịu lửa không định hình

Dựa trên quy định tại tiểu mục 4.2.3 của Mục 4 trong Tiêu chuẩn TCVN 10685-2:2018, phương pháp lấy mẫu đơn kiểm tra vật liệu chịu lửa không định hình được mô tả như sau:

- Lấy mẫu từ bao lớn:

Lấy mẫu từ bao lớn gặp khó khăn do những lý do sau đây:

  + Sản phẩm có khối lượng lớn làm hạn chế việc sử dụng thiết bị ống hoặc gáo lấy mẫu.

  + Trong quá trình vận chuyển, có thể xảy ra hiện tượng phân lớp của sản phẩm.

Vì vậy, điều kiện lý tưởng để lấy mẫu đơn ban đầu là khi vật liệu đang trong quá trình chuyển động. Lấy mẫu đơn cơ bản được thực hiện bằng cách sử dụng hộp lấy mẫu, được đưa vào dọc theo dòng chảy của vật liệu khi nó đang chuyển động đồng nhất. Điều này đảm bảo rằng toàn bộ mặt cắt ngang của dòng vật liệu được bao phủ, và không nên sử dụng xẻng hoặc muỗng khi lấy mẫu từ vật liệu đang chuyển động.

Đối với những loại sản phẩm không định hình đã được chuẩn bị trước (ví dụ: hỗn hợp bê tông chịu lửa) và không đồng nhất, hoặc khi hỗn hợp vật liệu bị phân tách trong quá trình vận chuyển, cần lấy mẫu từ toàn bộ bao lớn sau khi đã trộn đều. Phương pháp lấy mẫu này đòi hỏi chi phí cao khi xử lý mẫu với số lượng lớn. Sau khi có các mẫu đơn cơ bản, chúng cần được trộn lại để tạo thành mẫu đơn bao gói.

- Lấy mẫu từ các can, các khối bọc (trọng lượng nhỏ hơn 35 kg):

Các can và khối bọc được xem xét như là các mẫu có hình dạng xác định. Theo 4.2.1 c), cần lấy ngẫu nhiên một số can hoặc khối bọc để tiến hành kiểm tra.

3. Quy định về ghi nhãn, bao gói, bảo quản mẫu đơn

Dựa trên quy định tại Mục 5 của Tiêu chuẩn TCVN 10685-2:2018, các quy tắc về ghi nhãn, bao gói, và bảo quản mẫu đơn được mô tả như sau:

(1) Ghi nhãn:

Các mẫu đơn phải được đánh dấu rõ ràng và không mờ theo thời gian, bao gồm:

- Một mã duy nhất, hoặc;

- Ký hiệu mẫu đơn, nơi lấy mẫu, ngày lấy mẫu và tên vật liệu.

(2) Bao gói:

Vật bao gói và mẫu đơn phòng thí nghiệm cần được đóng gói một cách sao cho tình trạng của chúng được bảo toàn tại thời điểm lấy mẫu. Nếu cần thiết để duy trì độ ẩm và hàm lượng các chất dễ bay hơi, hộp kín khí có thể được sử dụng.

Mẫu đơn dành cho phòng thí nghiệm hoặc vận chuyển đến bên thứ ba và mẫu lưu trữ cần được bọc kín để đảm bảo trạng thái của vật liệu được duy trì và tính chất của vật liệu không bị thay đổi.

(3) Bảo quản

Vật liệu chịu lửa không định hình có thể trải qua sự biến đổi giữa ngày sản xuất và ngày lấy mẫu, và không được bảo quản quá thời hạn sử dụng của sản phẩm.

Các thay đổi có thể xuất hiện do nhiều lý do khác nhau:

- Vật liệu ở dạng bột khô, như bê tông chịu lửa hoặc vật liệu phun dạng khô, chứa chất kết dính hút ẩm có thể gây sự vón cục trong bao. Các cục tròn có kích thước lớn hơn kích thước hạt cốt liệu chính cần phải được loại bỏ bằng sàng có kích thước lỗ lớn hơn kích thước hạt lớn nhất của vật liệu trước khi lấy mẫu. Sự xuất hiện của các cục tròn này cung cấp thông tin về tuổi của vật liệu, và cần phải được ghi chép. Bảo quản những vật liệu này ở nơi khô ráo để tránh ẩm ướt.

- Hỗn hợp đầm ở dạng sử dụng ngay có chứa chất lỏng trộn vào trong quá trình sản xuất (nước hoặc nhựa) có thể bị lão hóa do ẩm bay hơi. Mẫu đơn sẽ được bảo quản trong túi nhựa kín để ngăn chặn quá trình lão hóa. Trong quá trình lấy mẫu, có thể xuất hiện sự kết tảng của loại vật liệu, và cần tăng khối lượng mẫu đơn để tránh sự chia tách.

- Khối dẻo và hỗn hợp bịt kín lỗ tháo lò cao có thể bị lão hóa do chứa các chất kết dính hữu cơ (như nhựa đường, hắc ín, nhựa than đá,...). Trong quá trình lão hóa, một lớp vỏ cứng phát triển và cần phải loại bỏ khỏi khối trước khi tạo mẫu. Cần tính toán ước lượng khối lượng vỏ để xác định khối lượng mẫu đơn.

- Đối với vật liệu phun bắn, vật liệu chịu lửa dạng lỏng và các vật liệu tương tự, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa tương tự như đã mô tả. Tuy nhiên, những loại vật liệu này thường có tỷ lệ chất kết dính cao hơn, vì vậy cần phải thực hiện cẩn thận hơn. Những loại vật liệu này thường có nguy cơ phân tách thành phần (giữa lỏng và rắn), do đó, cần trộn lại trước khi lấy mẫu.

Sau khi lấy mẫu, mẫu đơn cần được bảo quản trong phòng mát, rút gọn và thực hiện thí nghiệm càng sớm càng tốt. Trong trường hợp hỗn hợp bịt kín lỗ tháo lò cao hoặc vật liệu có chất kết dính nhựa, mẫu đơn có thể được bảo quản trong tủ lạnh nếu khoảng thời gian giữa lấy mẫu và thực hiện thí nghiệm là quá một ngày.

CHÚ THÍCH 1: Điều kiện bảo quản mẫu đối với vật liệu liên kết phosphat cần được thỏa thuận giữa các bên.

CHÚ THÍCH 2: Hỗn hợp chịu lửa (ví dụ: hỗn hợp đầm, hỗn hợp vá nóng, hỗn hợp phun) với hàm lượng vôi cao thường có khả năng tạo bụi.

Bài viết liên quan: Sách Hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia ngành xây dựng Việt Nam hiện hành 2013 về Tiêu chuẩn thiết kế nền nhà và công trình

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!