Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 chỉ quy định một số thủ tục về thi hành án tử hình, xét tha tù trước thời hạn có điều kiện và xoá án tích, phù hợp với những quy định mới của Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

1. Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành

Tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma tuý, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác tại điều 367 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015), sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định. Thi hành hình phạt tử hình là tước bỏ tính mạng đối với người không còn khả năng giáo dục, cải tạo để đưa họ trở lại cuộc sống xã hội. Nếu đã thi hành hình phạt tử hình mới phát hiện bản án tử hình không có căn cứ, không hợp pháp hoặc bản án tử hình có căn cứ, hợp pháp nhưng có thể ân giảm cho người bị kết án thì việc đã tước bỏ tính mạng của họ là hậu quả không thể khắc phục. Chính vì lẽ đó, việc thi hành án tử hình phải tuân theo những thủ tục nghiêm ngặt nhằm tránh những sai lầm có thể đưa lại những hậu quả không khắc phục được.

- Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành của Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao:

Sau khi bản án tử hình có hiệu lực pháp luật, hồ sơ vụ án phải được gửi ngay cho Chánh án Toà án nhân dân tối cao và bản án phải được gửi ngay cho Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Sau khi đã xem xét hồ sơ vụ án để quyết định kháng nghị hoặc quyết định không kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm, Toà án nhân dân tối cao phải chuyển hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án, Viện kiểm sát nhân dân tôi cao phải trả lại hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân tối cao. Trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án, Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải quyết định kháng nghị hoặc quyết định không kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

2. Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành của Chủ tịch nước

Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành của chủ tịch nước được thực hiện trong trường hợp người bị kết án gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước.

Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, người bị kết án được gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước. Đe bảo đảm cơ hội cho người bị kết án xin ân giảm, trường hợp bản án tử hình bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm mà hội đồng giám đốc thẩm, hội đồng tái thẩm Toà án nhân dân tối cao quyết định không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án tử hình thì Toà án nhân dân tối cao phải thông báo ngay cho người bị kết án biết để họ làm đơn xin ân giảm hình phạt tử hình. Chủ tịch nước có quyền ân giảm hoặc bác đơn xin ân giảm. Trường họp người bị kết án tử hình được ân giảm thì hành phạt tử hình được chuyên thành tù chung thân.

>> Xem thêm:  Những quy định mới nhất về thi hành bản án, quyết định của tòa án hình sự ?

3. Điều kiện thi hành án tử hình

Trường hợp người bị kết án không có đơn xin ân giảm: Bản án tử hình được thi hành nếu Chánh án Toà án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao không kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

Trường hợp người bị kết án có đon xin ân giảm: Bản án tử hình được thi hành sau khi Chủ tịch nước bác đơn xin ân giảm.

4. Thủ tục đưa ra thi hành án tử hình

+ Quyết định thi hành án tử hình, thành lập hội đồng thi hành án tử hình (Điều 54, Điều 55 Luật thi hành án hình sự năm 2010)

Khi đủ điều kiện thi hành án tử hình, chánh án toà án đã xét xử sơ thẩm ra quyết định thi hành án tử hình. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định thi hành án, toà án đã ra quyết định thi hành án phải gửi quyết định cho viện kiểm sát, cơ quan thi hành án hình sự cùng cấp, trại tạm giam nơi người chấp hành án đang bị giam giữ, sở tư pháp nơi toà án đã ra quyết định thi hành án có trụ sở.

Ngay khi có quyết định thi hành án tử hình, chánh án toà án đã ra quyết định thi hành án có văn bản yêu cầu viện trưởng viện kiểm sát cùng cấp, thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự công an cấp tỉnh hoặc thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu cử đại diện tham gia hội đồng thi hành án tử hình. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày ra quyết định thi hành án, chánh án toà án đã ra quyết định thi hành án phải ra quyết định thành lập hội đông thi hành án tử hình do chánh án hoặc phó chánh án toà án đã ra quyết định thi hành án làm chủ tịch hội đồng.

+ Báo cáo Chánh án Toà án nhân dân tối cao xem xét chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân (Điều 367 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015)

>> Xem thêm:  Thủ tục công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định dân sự của tòa án nước ngoài và phán quyết của trọng tài nước ngoài

Khi đủ điều kiện thi hành bản án tử hình, chánh án toà án đã xét xử sơ thẩm phải ra quyết định thi hành án. Tuy nhiên, thực hiện nguyên tắc nhân đạo và khoan hồng, chánh án toà án đã xét xử sơ thẩm không ra quyết định thi hành án tử hình nếu có căn cứ người bị kết án thuộc một trong các trường hợp: phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; người đủ 75 tuổi trở lên; người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hôi lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng frong việc phát hiện, điều tra, xử lí tội phạm hoặc lập công lớn.

Khi xuất hiện một trong các trường hợp nói trên, chánh án toà án đã xét xử sơ thẩm báo cáo Chánh án Toà án nhân dân tối cao để xem xét chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân cho người bị kết án.

Ngoài ra, hội đồng thi hành án tử hình quyết định hoãn thi hành án tử hình trong trường hợp có lí do bất khả kháng; ngay trước khi thi hành án, người chấp hành án khai báo những tình tiết mới về tội phạm. Trong trường hợp này, khi lí do hoãn thi hành án tử hình không còn, chánh án toà án ra quyết định thi hành án yêu cầu hội đồng thi hành án tiếp tục thực hiện việc thi hành án (Xem: Điều 58 Luật thi hành án hình sự năm 2010).

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến luật hình sự, luật tố tụng hình sự - Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh KHuê

>> Xem thêm:  Thủ tục xét đơn yêu cầu không công nhận bản án, quyết định dân sự của tòa án nước ngoài