1. Khái niệm quỹ bảo hiểm xã hội

Dự thảo về Quỹ Bảo hiểm xã hội trong Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi (Điều 121) quy định về quỹ bảo hiểm xã hội như sau:

- Tính độc lập về tài chính:

+ Quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH) được xác định là quỹ tài chính độc lập với ngân sách nhà nước.

+ Hoạt động hạch toán, kế toán, lập báo cáo tài chính và kiểm toán nội bộ của quỹ BHXH tuân theo quy định của pháp luật về kế toán và các quy định liên quan khác.

- Kiểm toán định kỳ và đột xuất:

+ Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán quỹ BHXH và hoạt động đầu tư quỹ định kỳ 3 năm một lần.

+ Kết quả kiểm toán được báo cáo lên Quốc hội.

+ Quỹ BHXH có thể được kiểm toán đột xuất theo yêu cầu của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Chính phủ.

- Phối hợp trong hoạt động kiểm toán và thanh tra:

+ Trường hợp phát hiện chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động kiểm toán nhà nước và thanh tra, cơ quan kiểm toán nhà nước phối hợp với cơ quan thanh tra để xử lý theo quy định của Luật Kiểm toán nhà nước và Luật Thanh tra.

+ Mục tiêu: Đảm bảo mỗi tổ chức, cá nhân chỉ chịu sự kiểm tra của một cơ quan kiểm toán nhà nước hoặc cơ quan thanh tra duy nhất cho cùng một nội dung hoạt động. Nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật.

- Nhận định:

+ Các đề xuất trên thể hiện sự chú trọng vào việc đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và tuân thủ pháp luật trong hoạt động quản lý và sử dụng quỹ BHXH.

+ Việc tăng cường kiểm toán và thanh tra, cũng như phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi của người tham gia BHXH và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính cho an sinh xã hội.

 

2. Nguồn hình thành quỹ bảo hiểm xã hội bao gồm?

Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (sửa đổi) tại Điều 122 quy định các nguồn hình thành quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH) bao gồm:

- Người sử dụng lao động đóng theo quy định: Đây là nguồn thu chính của quỹ BHXH, bao gồm khoản đóng theo tỷ lệ lương, phụ cấp lương và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

- Người lao động đóng theo quy định: Người lao động cũng đóng góp một phần vào quỹ BHXH theo tỷ lệ lương, phụ cấp lương hoặc thu nhập theo quy định.

- Tiền sinh lời của hoạt động đầu tư quỹ: Quỹ BHXH được phép đầu tư một phần nguồn vốn nhàn rỗi để sinh lời, góp phần tăng thêm nguồn thu cho quỹ.

- Ngân sách Nhà nước: Nhà nước cũng đóng góp một phần vào quỹ BHXH để hỗ trợ cho các chế độ bảo hiểm xã hội như hưu trí, ốm đau, thai sản,...

- Các nguồn thu hợp pháp khác: Bao gồm các khoản thu như:

+ Lãi phát sinh từ tiền gửi ngân hàng.

+ Thu nhập từ hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến BHXH.

+ Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

- Lưu ý:

+ Tỷ lệ đóng BHXH cụ thể cho từng đối tượng được quy định chi tiết trong Luật Bảo hiểm xã hội.

+ Việc sử dụng quỹ BHXH phải tuân theo quy định của pháp luật, đảm bảo an toàn, hiệu quả và phục vụ cho mục đích bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động.

- Đánh giá:

+ Dự thảo Luật quy định đa dạng hóa các nguồn hình thành quỹ BHXH, góp phần đảm bảo tính bền vững cho hệ thống BHXH trong dài hạn.

+Việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn thu cho quỹ BHXH sẽ góp phần nâng cao chất lượng các chế độ bảo hiểm xã hội, mang lại lợi ích cho người lao động và cộng đồng.

 

3. Sử dụng nguồn vốn quỹ bảo hiểm xã hội thế nào?

Theo quy định của pháp luật, nguồn vốn Quỹ BHXH được sử dụng cho các mục đích chính sau:

- Chi cho các chế độ BHXH:

+ Chế độ tuất hưu, tuất mất sức lao động: Đây là khoản chi lớn nhất của Quỹ BHXH, nhằm đảm bảo thu nhập cho người lao động sau khi hết tuổi lao động hoặc mất sức lao động.

+ Chế độ ốm đau, thai sản: Hỗ trợ chi phí y tế và thu nhập cho người lao động khi ốm đau, thai sản.

+ Chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Bồi thường thiệt hại, hỗ trợ chi phí y tế và thu nhập cho người lao động khi gặp tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp.

+ Chế độ tử vong: Hỗ trợ chi phí mai táng, trợ cấp cho thân nhân người lao động khi qua đời.

- Đầu tư:

+ Quỹ BHXH được phép đầu tư một phần nguồn vốn nhàn rỗi vào các dự án an toàn, hiệu quả theo quy định của pháp luật.

+ Mục đích đầu tư nhằm tăng thêm nguồn thu cho Quỹ BHXH để chi trả các chế độ BHXH, góp phần đảm bảo tính bền vững cho hệ thống BHXH trong dài hạn.

- Chi cho các hoạt động khác:

+ Chi cho hoạt động quản lý, điều hành Quỹ BHXH: Bao gồm chi phí cho bộ máy quản lý, cơ sở vật chất, trang thiết bị,...

+ Chi cho hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật về BHXH: Nâng cao nhận thức của người dân về BHXH, khuyến khích người lao động tham gia BHXH.

+ Chi cho các hoạt động khác theo quy định của pháp luật: Ví dụ như hỗ trợ cho các hoạt động an sinh xã hội, đào tạo nguồn nhân lực cho ngành BHXH,...

- Lưu ý:

+ Việc sử dụng nguồn vốn Quỹ BHXH phải tuân theo quy định của pháp luật, đảm bảo an toàn, hiệu quả và phục vụ cho mục đích bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động.

+ Cần tăng cường giám sát việc sử dụng nguồn vốn Quỹ BHXH để tránh thất thoát, lãng phí.

 

4. Quản lý quỹ bảo hiểm xã hội ra sao?

Quản lý Quỹ Bảo hiểm Xã hội: Đảm bảo minh bạch, hiệu quả và tuân thủ pháp luật

- Cơ chế tài chính minh bạch: Luật pháp quy định rõ ràng về việc hạch toán, kế toán, lập báo cáo tài chính và kiểm toán nội bộ đối với Quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH). Việc quản lý tài chính tuân theo quy định của pháp luật về kế toán và các quy định liên quan, đảm bảo tính minh bạch, chính xác và đầy đủ.

- Kiểm toán định kỳ và đột xuất:

+ Định kỳ 3 năm một lần, Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán quỹ BHXH và hoạt động đầu tư quỹ. Kết quả kiểm toán được báo cáo lên Quốc hội, góp phần đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn vốn quỹ.

+ Ngoài ra, quỹ BHXH có thể được kiểm toán đột xuất theo yêu cầu của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Chính phủ. Việc kiểm toán đột xuất giúp phát hiện kịp thời các vi phạm, sai sót trong quản lý và sử dụng quỹ.

- Hệ thống quản lý chặt chẽ:

+ Việc quản lý quỹ BHXH được thực hiện bởi hệ thống tổ chức chặt chẽ, bao gồm: Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các đơn vị trực thuộc.

+ Mỗi cấp quản lý đều có trách nhiệm cụ thể trong việc quản lý quỹ BHXH theo phân cấp, phân quyền.

+ Việc quản lý quỹ BHXH được thực hiện thông qua hệ thống văn bản pháp luật, quy trình, thủ tục rõ ràng, chặt chẽ.

- Mục tiêu:

+ Đảm bảo tính an toàn, hiệu quả và tuân thủ pháp luật trong quản lý và sử dụng quỹ BHXH.

+ Bảo vệ quyền lợi của người tham gia BHXH.

+ Góp phần đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động.

Việc quản lý quỹ BHXH được thực hiện chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả, góp phần đảm bảo sử dụng đúng mục đích nguồn vốn quỹ, bảo vệ quyền lợi của người tham gia BHXH và đóng góp vào công tác an sinh xã hội.

 

4. Vai trò Quỹ BHXH đóng vai trò quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội

Quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH) đóng vai trò trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam, thể hiện qua các khía cạnh sau:

- Bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động:

+ BHXH cung cấp các chế độ bảo hiểm như: tuất hưu, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp,... giúp người lao động an tâm trong công việc và cuộc sống.

+ Khi gặp rủi ro, người lao động được hỗ trợ về tài chính và y tế, góp phần ổn định cuộc sống và giảm gánh nặng cho gia đình, xã hội.

- Thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội:

+ BHXH góp phần tạo nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là đầu tư vào lĩnh vực y tế, giáo dục, đào tạo,...

+ Tham gia giải quyết các vấn đề xã hội như: giảm nghèo, bảo vệ người cao tuổi, trẻ em,...

- Tăng cường gắn kết giữa người lao động và doanh nghiệp:

+ BHXH là kênh để thu hút và giữ chân người lao động, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng lao động.

+ Doanh nghiệp tham gia BHXH thể hiện trách nhiệm với người lao động, nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

- Góp phần thực hiện công tác an sinh xã hội của Nhà nước:

+ BHXH là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng của Nhà nước, góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội cho người dân.

+ Việc triển khai hiệu quả BHXH giúp giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước trong việc chi trả các chế độ an sinh xã hội.

Quỹ Bảo hiểm xã hội đóng vai trò trụ cột trong hệ thống an sinh xã hội, góp phần bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường gắn kết giữa người lao động và doanh nghiệp, và góp phần thực hiện công tác an sinh xã hội của Nhà nước.

- Ngoài ra, BHXH còn có một số vai trò quan trọng khác như:

+ Nâng cao ý thức trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động đối với việc tham gia BHXH.

+ Góp phần xây dựng xã hội văn minh, tiến bộ.

- Để phát huy hiệu quả vai trò của BHXH, cần:

+ Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về BHXH.

+ Nâng cao chất lượng dịch vụ BHXH.

+ Mở rộng diện bao phủ BHXH.

+ Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về BHXH.

Với sự quan tâm và nỗ lực của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội, Quỹ Bảo hiểm xã hội sẽ ngày càng phát huy hiệu quả vai trò trụ cột trong hệ thống an sinh xã hội, góp phần bảo đảm cuộc sống tốt đẹp hơn cho người lao động và gia đình họ.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Qũy bảo hiểm xã hội là gì? Quy định pháp luật về quỹ bảo hiểm xã hội. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.