Quy định về thời điểm mở thừa kế, địa điểm mở thừa kế? Ví dụ

1. Thế nào là thời điểm mở thừa kế? 

Thời điểm mở thừa kế là thời điểm phát sinh quan hệ thừa kế. Theo quy định tại khoản 1 Điều 611 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trong trường hợp toà án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định theo các trườn hợp sau đây: 

- Sau 03 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống

- Biệt tích trong chiến tranh sau 05 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống

- Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác

- Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống. Thời hạn này được tính theo quy định sau: 

+ Khi một người biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Tòa án có thể tuyên bố người đó mất tích.

+ Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó; nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng; nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng.

Việc xác định thời điểm mở thừa kế có ý nghĩa rất quan trọng. Kể từ thời điểm đó, xác định được chính xác tài sản, quyền và nghĩa vụ về tài sản của người để lại thừa kế gồm có những gì và đến khi chia di sản còn bao nhiêu. Thời điểm mở thừa kế là căn cứ xác định những người thừa kế của người đã chết, vì người thừa kế là cá nhân phải còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết.

Trong trường hợp toà án tuyên bố một người là đã chết thì tuỳ từng trường hợp nêu trên, toà án xác định ngày chết của người đó. Nếu không xác định được ngày chết thì ngày mà quyết định của toà án tuyên bố người đó là đã chết có hiệu lực pháp luật được coi là ngày người đó chết.

Ví dụ: Trong một tai nạn máy bay hay lũ lụt... thân nhân của người bị tai nạn yêu cầu toà án tuyên bố người đó là đã chết, qua điều tra xác minh, nếu biết chính xác được ngày xảy ra tai nạn thì toà án có thể tuyên bố ngày chết của người bị tai nạn là ngày xảy ra tai nạn.

2. Hiểu thế nào là địa điểm mở thừa kế? 

Căn cứ theo khoản 2 Điều 611 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về địa điểm mở thừa kế được xác định là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ di sản hoặc nơi có phần lớn di sản. Theo đó địa điểm mở thừa kế được xác định theo đơn vị hành chính cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn).

Bộ luật dân sự quy định địa điểm mở thừa kế, vì ở nơi đó thường phải tiến hành những công việc như: kiểm kê ngay tài sản của người đã chết (trong trường họp cần thiết); xác định những ai là người thừa kế theo di chúc hoặc theo luật; người từ chối nhận di sản... Ngoài ra, nếu có người trong diện thừa kế từ chối nhận di sản thì phải thông báo cho cơ quan công chứng nhà nước hoặc uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi mở thừa kế về việc từ chổi nhận di sản. Hơn nữa, ttong trường hợp có tranh chấp thì toà án nhân dân nơi mở thừa kế có thẩm quyền giải quyết.

Trong thực tế, một người trước khi chết có thể ở nhiều nơi khác nhau, do đó Bộ luật dân sự quy định địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản. Trong trường hợp không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ hoặc phần lớn di sản.

Ví dụ: Người để lại di sản có hộ khẩu thường trú tại phường Mai Dịch, tài sản thừa kế là đất tại phường Dịch Vọng và nhà đất tại phường Nghĩa Đô thì xác định địa điểm mở thừa kế là tại phường Mai Dịch. Trong trường hợp không xác định được hộ khẩu thường trú của người để lại di sản là ở phường Mai Dịch thì địa điểm mở thừa kế sẽ ở phường Nghĩa Đô tại phần lớn di sản là ở phường Nghĩa Đô (gồm có cả nhà và đất). 

Ngoài ra quý khách có thể tham khảo thêm bài viết: Di sản thừa kế là gì? Cách thức phân chia di sản thừa kế

3. Mẹ chồng chết để lại di sản thì con dâu có được hưởng thừa kế tại thời điểm mở thừa kế không? 

Để trả lời cho câu hỏi này trước hết ta cần xem xét vấn đề dưới hai trường hợp: mẹ chồng chết có để lại di chúc và mẹ chồng chết không để lại di chúc. 

Thứ nhất, tại trường hợp mẹ chồng chết có để lại di chúc thì trước hết chúng ta cần xem xet đến tính có hiệu lực của di chúc. Nếu di chúc đảm bảo được điều kiện về mặt hình thức và nội dung của di chúc thì di chúc có hiệu lực pháp lý. Khi đó cần để ý xem trong di chúc có ghi người được hưởng di sản thừa kế do mẹ chồng để lại gồm những ai, có tên con dâu trong đó hay không? Nếu có thì trong trường hợp này người con dâu hoàn toàn được hưởng di sản thừa kế của mẹ chồng 

Thứ hai là trong trường hợp người mẹ chồng chết không để lại di chúc thì thì lúc này việc phân chia di sản thừa kế sẽ được thừa hưởng dưới hình thức thừa kế theo pháp luật. Theo đó thì gồm có 03 hàng thừa kế được quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 và những hàng thừa kế này không bao gồm con dâu, con rể. Vì vậy trong trường hợp này, khi chia thừa kế theo pháp luật thì người con dâu không có quyền được hưởng di sản thừa kế do mẹ chồng để lại

Từ những phân tích trên có thể rút ra kết luận, nếu muốn biết người con dâu có được hưởng phần di sản thừa kế của mẹ chồng hay không thì cần phải xem xét xem người mẹ chồng có để lại di chúc không? Nếu có thì phải xét tính hiệu lực của di chúc và xem xét trong di chúc có ghi tên con dâu là người được hưởng thừa kế hay không? Nếu không có di chúc thì người con dâu chỉ được hưởng thừa kế trong trường hợp một trong những người hưởng di sản thừa kế theo pháp luật tặng cho hay chuyển nhượng lại di sản thừa kế sau khi họ đã nhận cho người con dâu này. 

Quý khách có thể tham khảo thêm bài viết sau: Tình huống chia tài sản thừa kế? Phân chia tài sản thừa kế theo pháp luật? 

Và trên đây là tất cả thông tin về Quy định về thời điểm mở thừa kế, địa điểm mở thừa kế? Ví dụ do Công ty Luật Minh Khuê biên soạn nhằm mong muốn giúp quý khách có thể hiểu được rõ các vấn đề pháp lý liên quan đến địa điểm mở thừa kế và thời điểm mở thừa kế. Trường hợp quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hoàn toàn có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc!

Nếu như quý khách có nhu cầu muốn báo phí dịch vụ, quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ vào địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin phản hồi sớm nhất. Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!