Quy định về định giá tài sản trong tố tụng hình sự

1. Yêu cầu định giá tài sản trong vụ án hình sự khi nào?

Theo quy định tại Điều 215 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, khi cần xác định giá trị của tài sản để giải quyết vụ án hình sự, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sẽ ra văn bản yêu cầu định giá tài sản. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quá trình tố tụng diễn ra minh bạch và đúng pháp luật, khi tài sản liên quan đến vụ án cần được định giá một cách khách quan, chính xác.

Văn bản yêu cầu định giá tài sản phải bao gồm những nội dung cơ bản sau: Thứ nhất, tên của cơ quan yêu cầu định giá cùng với họ tên của người có thẩm quyền yêu cầu định giá. Thứ hai, tên của Hội đồng định giá tài sản được giao nhiệm vụ thực hiện việc định giá. Thứ ba, thông tin và đặc điểm của tài sản cần định giá, bao gồm các yếu tố nhận diện đặc trưng của tài sản đó. Thứ tư, nếu có, cần liệt kê tên các tài liệu liên quan đến tài sản cần định giá. Thứ năm, nội dung yêu cầu định giá tài sản, trong đó nêu rõ mục đích và yêu cầu cụ thể đối với việc định giá. Cuối cùng, văn bản yêu cầu phải ghi rõ ngày, tháng, năm yêu cầu định giá tài sản và thời hạn trả kết luận định giá tài sản.

Sau khi ra văn bản yêu cầu định giá tài sản, cơ quan yêu cầu định giá có trách nhiệm phải giao hoặc gửi văn bản yêu cầu cùng với hồ sơ, đối tượng yêu cầu định giá tài sản cho Hội đồng định giá tài sản trong vòng 24 giờ. Đồng thời, cơ quan yêu cầu định giá cũng phải gửi văn bản này cho Viện kiểm sát có thẩm quyền để thực hiện chức năng kiểm sát việc thực hiện quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án.

Ngoài ra, nếu việc yêu cầu định giá tài sản liên quan đến giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, thì quy trình định giá tài sản sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, đảm bảo tính hợp pháp và đúng quy trình tố tụng trong toàn bộ vụ án.

2. Người định giá tài sản khi giải quyết vụ án hình sự là những ai?

Theo quy định tại Điều 69 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người định giá tài sản là cá nhân có kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực giá trị tài sản, được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc các bên tham gia tố tụng yêu cầu để thực hiện việc định giá tài sản trong vụ án hình sự. Việc lựa chọn người định giá tài sản phải dựa trên tiêu chí về trình độ chuyên môn, khả năng hiểu rõ các phương pháp định giá và áp dụng chúng một cách chính xác, từ đó bảo đảm tính khách quan và minh bạch trong quá trình tố tụng.

Tuy nhiên, người định giá tài sản cũng phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về việc từ chối tham gia tố tụng hoặc bị thay đổi trong một số trường hợp nhất định. Cụ thể, người định giá tài sản phải từ chối tham gia tố tụng hoặc sẽ bị thay đổi nếu rơi vào một trong các tình huống sau: Thứ nhất, nếu người đó là bị hại, đương sự trong vụ án, hoặc là người đại diện, người thân thích của bị hại, đương sự hoặc bị can, bị cáo. Điều này nhằm đảm bảo sự công bằng, tránh xung đột lợi ích và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong vụ án. Thứ hai, nếu người định giá tài sản đã tham gia vụ án với tư cách là người bào chữa, người làm chứng, người giám định, người phiên dịch, hoặc người dịch thuật. Việc này nhằm tránh tình huống một cá nhân có thể ảnh hưởng đến kết quả tố tụng trong nhiều vai trò khác nhau. Thứ ba, nếu người định giá tài sản đã tham gia vào quá trình tố tụng vụ án đó trước đó, ví dụ như đã thực hiện các hoạt động điều tra hoặc quyết định liên quan đến vụ án, họ sẽ không thể tiếp tục đảm nhiệm vai trò định giá tài sản để bảo đảm tính khách quan và minh bạch trong toàn bộ quy trình tố tụng.

Những quy định này nhằm mục đích bảo vệ sự công bằng trong tố tụng hình sự, ngăn ngừa các hành vi có thể làm sai lệch kết quả của việc định giá tài sản, từ đó góp phần duy trì tính công bằng và khách quan của vụ án.

3. Khi nào phải định giá lại tài sản?

Theo quy định tại Điều 218 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, trong trường hợp có nghi ngờ về kết luận định giá lần đầu, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể yêu cầu định giá lại tài sản. Việc yêu cầu định giá lại có thể được thực hiện tự động bởi cơ quan tiến hành tố tụng hoặc theo đề nghị của người bị buộc tội, người tham gia tố tụng khác có liên quan đến vụ án. Để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết luận, việc định giá lại tài sản sẽ do Hội đồng định giá tài sản cấp trên trực tiếp thực hiện. Điều này nhằm đảm bảo rằng kết luận định giá tài sản được thực hiện một cách công bằng và không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài.

Trong trường hợp có mâu thuẫn giữa kết luận định giá lần đầu và kết luận định giá lại về giá trị của tài sản cần định giá, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sẽ tiếp tục ra văn bản yêu cầu định giá lại lần thứ hai. Việc định giá lại lần thứ hai sẽ được thực hiện bởi Hội đồng định giá tài sản có thẩm quyền. Kết luận định giá lại lần thứ hai này sẽ có giá trị pháp lý và được sử dụng để giải quyết vụ án. Đây là một biện pháp quan trọng để đảm bảo rằng việc xác định giá trị tài sản trong vụ án hình sự được thực hiện một cách chính xác, công bằng, giúp làm sáng tỏ các tình tiết quan trọng của vụ án, từ đó đưa ra phán quyết đúng đắn và hợp lý.

Những quy định này giúp tạo ra một quy trình minh bạch, khách quan trong việc định giá tài sản, giảm thiểu sai sót trong quá trình tố tụng và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan trong vụ án.

4. Quy định về việc định giá tài sản trong một số trường hợp đặc biệt

Trong quá trình tố tụng hình sự, việc định giá tài sản là một bước quan trọng để làm rõ giá trị của tài sản liên quan đến vụ án. Tuy nhiên, có những trường hợp đặc biệt mà việc định giá tài sản cần phải tuân thủ các quy định cụ thể để đảm bảo tính chính xác và hợp pháp của kết luận. Một trong những trường hợp đặc biệt đó là khi tài sản bị thất lạc hoặc không còn nữa.

Theo Điều 219 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, khi tài sản cần định giá bị thất lạc hoặc không còn, việc định giá sẽ không thể thực hiện trực tiếp trên tài sản. Thay vào đó, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành định giá dựa trên hồ sơ của tài sản, bao gồm các thông tin và tài liệu liên quan mà cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, hoặc các bên tham gia tố tụng thu thập được. Những tài liệu này có thể bao gồm biên bản điều tra, hóa đơn, chứng từ, các tài liệu mô tả về tài sản, hoặc các thông tin từ các nguồn khác giúp xác định giá trị của tài sản. Việc áp dụng phương pháp này giúp đảm bảo rằng mặc dù tài sản không còn tồn tại, nhưng giá trị của nó vẫn có thể được xác định một cách hợp lý dựa trên những dữ liệu có sẵn.

Một trường hợp đặc biệt khác cũng được quy định tại Điều 220 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 là khi đã có kết luận định giá lại lần thứ hai, nhưng vẫn có sự cần thiết phải thực hiện định giá lại lần nữa. Trong trường hợp này, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao hoặc Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền quyết định việc định giá lại tài sản một lần nữa. Việc định giá lại tài sản trong trường hợp này phải được thực hiện bởi một Hội đồng định giá tài sản mới, khác với Hội đồng đã thực hiện các kết luận định giá trước đó. Điều này đảm bảo rằng quá trình định giá tài sản luôn giữ được sự khách quan và công bằng, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài. Đặc biệt, những người đã tham gia định giá trước đó sẽ không được phép tiếp tục tham gia định giá lại, nhằm tránh xung đột lợi ích và bảo vệ tính minh bạch trong việc xác định giá trị tài sản. Kết luận của Hội đồng định giá tài sản trong trường hợp này sẽ là cơ sở quan trọng để giải quyết vụ án, đảm bảo rằng mọi vấn đề liên quan đến tài sản đều được giải quyết một cách công bằng và hợp lý.

Những quy định này không chỉ giúp giải quyết các tình huống phát sinh trong quá trình tố tụng, mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan trong vụ án, đồng thời nâng cao tính khách quan, minh bạch trong việc xác định giá trị tài sản trong tố tụng hình sự.

Xem thêm bài viết: Thời hạn định giá tài sản trong tố tụng hình sự theo quy định?

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luậy, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp.