1. Hiểu thế nào về giám định tổn thất hàng hóa

Giám định tổn thất là quyền lợi và nghĩa vụ thực hiện của công ty bảo hiểm đối với doanh nghiệp và khách hàng của họ.​Giám định tổn thất là việc làm của các chuyên viên giám định, của người bảo hiểm hoặc của các công ty giám định được người bảo hiểm uỷ quyền, nhằm xác định mức độ và nguyên nhân của tổn thất làm cơ sở cho việc bồi thường. Giám định tổn thất được tiến hành khi hàng hoá bị tổn thất, hư hỏng, đổ vỡ, thiếu hụt, giảm phẩm chất ở cảng đến hoặc trên đường hành trình và do người được bảo hiểm yêu cầu. Những tổn thất do mất hàng, giao thiếu hàng hoặc không giao hàng thì không cần phải giám định và cũng không thể giám định được. Do đó, người được bảo hiểm phải có nghĩa vụ đưa ra những bằng chứng chứng minh về nguyên nhân và mức độ của những tổn thất này. Sau khi giám định, người giám định sẽ cấp chứng thư giám định. Chứng thư giám định gồm hai loại: Biên bản giám định và giấy chứng nhận giám định được gửi cho người được bảo hiểm trong vòng 30 ngày.

Người được bảo hiểm có thể tham gia ý kiến với giám định viên để thông nhất về tỷ lệ tổn thất hàng hoá. Trong trường hợp đôi bên không nhất trí được thì có mời một bên trung gian làm giám định viên độc lập. Biên bản giám định là chứng thư quan trọng trong việc đòi bồi thường, vì vậy khi hàng đến cảng đến có tổn thất phải yêu cầu giám định ngay (không muộn hơn 60 ngày kể từ ngày dỡ hàng khỏi tàu). Cơ quan giám định phải là cơ quan được chỉ định trong hợp đồng bảo hiểm hoặc cơ quan được người bảo hiểm uỷ quyền.

Ngay sau khi nhận được thông báo tai nạn, tổn thất từ khách hàng qua bất cứ hình thức nào, công ty bảo hiểm phải cử ngay nhân viên thu thập thông tin ban đầu liên quan đến tổn thất và mở sổ theo dõi tổn thất, sổ nhận khai báo tổn thất.

Giám định tổn thất của một lô hàng là việc kiểm tra tình trạng tổn thất của hàng hóa, nghiên cứu hiện trường, các tài liệu chứng cứ có liên quan để xác định đẩy đủ mức độ và nguyên nhân tổn thất.Giám định tổn thất được tiến hành khi hàng hoá bị tổn thất, hư hỏng, đổ vỡ, thiếu hụt, giảm phẩm chất ở cảng đến hoặc trên đường hành trình và do người được bảo hiểm yêu cầu.

1.1. Nội dung chính của giám định hàng hóa tổn thất

Nội dung chính của giám định hàng hóa tổn thất là:

-  Xác định tình trạng thực tế hàng hóa bị tổn thất

-  Xác định số, khối lượng hàng tổn thất

- Xác định mức độ tổn thất, nguyên nhân gây nên tổn thất (nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp)

- Tư vấn cho Khách hàng/ Người yêu cầu giám định biện pháp xử lý và ngăn ngừa tổn thất lây lan (hạn chế tổn thất)

- Cấp Chứng thư giám định về tổn thất để làm căn cứ đòi bồi thường.

1.2. Mục đích của việc giám định tổn thất

Mục đích quan trọng nhất của việc giám định hàng tổn thất là xác định mức độ, nguyên nhân và thời điểm xảy ra tổn thất một cách chính xác, làm căn cứ để xác định đối tượng chịu trách nhiệm bồi thường. Giám định viên tiến hành kiểm tra phương tiện chuyên chở hàng hóa, kiểm tra hàng (tình trạng, số, khối lượng và chất lượng hàng hóa bị tổn thất, bao bỡ, ký mó hiệu…), lấy mẫu (hàng nguyên vẹn và hàng bị tổn thất) để phân tích tại phòng thí nghiệm (nếu cần thiết), kiểm tra cỏc giấy tờ liên quan và xử lý các thông tin tiếp nhận được một cách hiệu quả… để xác định đúng số, khối lượng hàng tổn thất, mức độ tổn thất và tìm ra nguyên nhân gây nên tổn thất.

Việc giám định trong bảo hiểm hàng hóa vận chuyển đường biển nhằm mục đích làm cơ sở cho việc bồi thường tổn thất. Sau khi giám định xong, người mua bảo hiểm và giám định viên đưa ra chứng thư giám định thống nhất mức độ tổn thất của hàng hóa xuất nhập khẩu. Nếu không thống nhất ý kiến, các bên nên mời một giám định viên độc lập là bên trung gian (thường là công ty giám định) trực tiếp giám định khi có sự đồng ý của hai bên.

Chứng thư giám định bao gồm: khóa học xuất nhập khẩu

- Biên bản giám định (được thống nhất với người mua bảo hiểm)

- Giấy chứng nhận giám định (gửi cho công ty bảo hiểm trong vòng 30 ngày)

2. Nguyên tắc bồi thường tổn thất

Các công ty bảo hiểm của Việt nam tính toán và bồi thường tổn thất trên cơ sở các nguyên tắc sau:
– Bồi thường bằng tiền chứ không phải bằng hiện vật. Đồng tiền bồi thường là đồng tiền đã được thoả thuận trong hợp đồng, nếu không có thoả thuận thì nộp phí bằng đồng tiền nào sẽ được bồi thường bằng đồng tiền đó.
– Về nguyên tắc, trách nhiệm của người bảo hiểm chỉ giới hạn trong phạm vi số tiền bảo hiểm. Tuy nhiên, khi cộng tiền tổn thất với các chi phí: cứu hộ, giám định, đánh giá và bán lại hàng hoá bị tổn thất, chi phí đòi người thứ ba bồi thường, tiền đóng góp vào tổn thất chung thì dù có vượt quá số tiền bảo hiểm người bảo hiểm vẫn bồi thường dựa trên quy định trong điều khoản đã thoả thuận của hợp đồng bảo hiểm.
– Khi thanh toán tiền bồi thờng, người bảo hiểm có thể khấu trừ những khoản thu nhập của người được bảo hiểm trong việc bán hàng và đòi người thứ ba.

3. Trách nhiệm của giám định viên

Để xác định chính xác mức độ rủi ro và lập chứng thư giám định, giám định viên phải thực hiện quan sát, điều tra và căn cứ vào các giấy tờ có liên quan để thực hiện việc giám định. Người giám định phải đảm bảo tính chính xác, rõ ràng, mức độ tin cậy dựa trên các chứng từ chứng minh việc thực hiện, tránh trường hợp nhận bất cứ nghi ngờ từ hai phía giám định. khóa học kế toán tổng hợp tại tphcm
- Trước khi giám định tổn thất: Giám định viên phải chuẩn bị các giấy tờ đi kèm xác định các thông tin có liên quan đến việc giám định để quá thực hiện diễn ra suôn sẻ hơ;Giấy yêu cầu có ghi đầy đủ chính xác không;Giấy tờ kèm theo có đúng, đủ và đồng bộ không; Tình trạng hư hỏng của bao bì và hàng hóa;Số, khối lượng hàng hóa bị tổn thất; Nội dung yêu cầu của khách hàng; Các tính chất hàng hóa có liên quan đến nguyên nhân tổn thất trực tiếp; Địa điểm, ngày, giờ hẹn giám định. ngành xuất nhập khẩu học ở đâu; Trong quá trình giám định tổn thất:Tiến hành thực hiện; Điều tra về mức độ tổn thất hàng hóa:
– Người giám định tìm gặp chủ hàng, bên vận chuyển, chủ kho hàng, kiểm tra trực tiếp trên hàng hóa,… 
+ Thái độ vận chuyển, chủ hàng
+ Tình trạng và nguyên nhân tổn thất
+ Kho hàng, chủ hàng xử lý về lô hàng
+ Dự kiến việc sẽ làm để chuẩn bị dụng cụ chuyên môn thích hợp
+ Biên bản giám định
+ Giấy ghi diễn biến vụ giám định
+ Phiếu cân, biên lai lấy mẫu
+ Dụng cụ lấy mẫu và đựng mẫu
+ Thước đo, máy tính, máy ảnh… học kế toán thực hành ở đâu tốt
+ Tới địa điểm giám định và lấy mẫu…. 

4.  Trách nhiệm của người mua bảo hiểm

– Khi phát hiện hàng hóa bị tổn thất người mua bảo hiểm phái thông báo ngay cho công ty bảo hiểm để biết được tình hình. Nếu hàng hóa bị tổn thất, ngay khi hàng đến cảng, bên mua bảo hiểm hàng hóa phải yêu cầu giám định tổn thất ngay, không được muộn hơn 60 ngày kể từ ngày dỡ hàng khỏi tàu)

– Gửi đơn yêu cầu giám định kèm theo các giấy tờ cần thiết (liên quan đến điều kiện bảo hiểm, thông tin về hàng hóa, phương tiện vận chuyển, phương thức thực hiện, …) trực tiếp cho người giám định (hoặc thông qua công ty bảo hiểm/công ty giám định).

Khi đó, giám định viên sẽ căn cứ vào giấy tờ nhận được để xác định tồn thất hàng hóa đó có phù hợp với điều kiện bảo hiểm hay không? Xác định trách nhiệm của công ty bảo hiểm trong bồi thường tổn thất này. học kế toán thực hành ở đâu

Khi xác định mức độ tổn thất của hàng hóa:

- Tổn thất rõ ràng: Người nhận hàng và các bên làm nhân chứng cho việc đổ vỡ lập tức làm biên bản hàng hóa đổ vỡ hư hỏng.​

-Tổn thất không rõ ràng: Nhiều trường hợp hàng hóa tổn thất liên quan đến chất lượng thì không phải ai cũng xác định được bằng mắt thường mà người nhận hàng chỉ là nghi ngờ về sự tổn thất. Khi đó, người nhận hàng lập một Thư dự kháng để thông báo cho các bên liên quan về sự tổn thất đó,

– Khi phát hiện có dấu hiệu tổn thất, người nhận hàng và các bên liên quan phải có trách nhiệm thực hiện các biện pháp hạn chế tối đa sự phát sinh thêm tổn thất và chờ cơ quan giám định tới làm việc.

5. Quy trình thực hiện việc giám định tổn thất hàng hóa

 Khi nhận một lô hàng bị tổn thất, người nhận hàng (người được bảo hiểm) phải thực hiện những công việc cần thiết như liệt kê dưới đây: 

1. Người nhận hàng phải thông báo tổn thất (Notice of Claim): Tại cảng dỡ hàng, khi nhận hàng với tàu, phát hiện hai dạng tổn thất: Tổn thất rõ rệt và tổn thất không rõ rệt:

- Đối với tổn thất rõ rệt (Appearant loss or damage): Như hàng hoá bị đổ vỡ, hư hỏng, rách bao bì...người nhận hàng phải cùng với tàu và cảng lập Biên bản hàng đổ vỡ hư hỏng (Cargo Outturn Report- COR) - Biên bản phải được ghi rõ ngày tháng, số B/L, số lượng hàng hoá bị hư hỏng của mỗi B/L, tính chất chung của hư hỏng và phải có chữ ký của Thuyền trưởng và gửi Thông báo tổn thất (Notice of Claim) cho người chuyên chở biết càng sớm càng tốt và trong thời gian quy định. Trong trường hợp thuyền trưởng không ký COR thì người nhận hàng phải mời một Công ty giám định lập biên bản về tình trạng của hàng hoá. Biên bản này chính là thông báo tổn thất và phải được làm trước hoặc vào lúc giao nhận hàng với tàu.

- Đối với tổn thất không rõ rệt (Non- appearant loss or damage): Là những tổn thất thấy hoặc nghi ngờ có tổn thất bên trong kiện hàng, người nhận hàng phải thông báo tổn thất bằng cách lập một Thư dự kháng (Letter of reservation) và gửi cho Truyền trưởng hoặc Công ty Đại Lý tàu biển (VOSA) càng sớm càng tốt (thời hạn tối đa là 3 ngày kể từ ngày giao hàng).

Ghi chú: Nếu không có thông báo tổn thất cho người chuyên chở vào lúc giao hàng hoặc trong vòng 3 ngày kể từ ngày giao hàng thì việc giao hàng được suy đoán là giao đúng như mô tả của B/L và sau này khi phát hiện tổn thất cũng không khiếu nại người chuyên chở được nữa.

- Sau đó, người nhận hàng phải thông báo tình hình tổn thất hàng hoá cho Công ty bảo hiểm hoặc đại lý của Công ty bảo hiểm (Đại lý của các Công ty bảo hiểm thông thường là các Công ty giám định)

2. Người nhận hàng phải tiến hành mọi biện pháp có thể được để giảm nhẹ và ngăn ngừa tổn thất lây lan.

3. Đảm bảo thực hiện quyền bảo lưu cho Công ty bảo hiểm để Công ty bảo hiểm giữ quyền khiếu nại đối với những người có liên quan trách nhiệm đến tổn thất của hàng hoá.

4. Khi nhận được thông báo tổn thất từ người nhận hàng, Công ty bảo hiểm tự tiến hành giám định tổn thất hoặc uỷ quyền cho đại lý của mình tiến hành giám định tổn thất. Thông thường đối với lô hàng mua bảo hiểm của các Công ty bảo hiểm nước ngoài, thì các Công ty này sẽ uỷ thác cho đại lý của mình tại Việt nam - các Công ty bảo hiểm Việt Nam hoặc các Công ty giám định tiến hành giám định tổn thất. Chứng thư giám định (Certificate on damage) được cấp phải xác định rõ: Số lượng, khối lượng hàng bị tổn thất; Mức độ tổn thất; Nguyên nhân tổn thất. Trong quá trình giám định, khi cần thiết Giám định viên sẽ hướng dẫn người nhận hàng có những biện pháp nhằm hạn chế và ngăn ngừa tổn thất tiếp theo.

5. Trên cơ sở kết quả giám định được nêu trong Chứng thư giám định, Công ty bảo hiểm sẽ xem xét, đối chiếu với Hợp đồng bảo hiểm, nếu tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm thì Công ty bảo hiểm căn cứ vào kết quả giám định, phân bổ tổn thất, bồi thường tổn thất cho người được bảo hiểm.

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)