1. Cưỡng chế nợ thuế là gì?

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp thường gặp trường hợp: Tài khoản ngân hàng nộp thuế tự trừ tiền thuế trong khi không nộp giấy nộp tiền. Trường hợp như vậy, doanh nghiệp đã bị cưỡng chế thuế. Vậy cưỡng chế nợ thuế là gì? Theo đó, cưỡng chế nợ thuế là một trong những biện pháp được Tổng cục thuế áp dụng để xử lý tình trạng nợ thuế có khả năng thu hồi theo quy định của Luật Quản lý Thuế.

 

2. Các trường hợp doanh nghiệp bị cưỡng chế nợ thuế

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Thông tư 215/2013/TT-BTC quy định có 4 trường hợp doanh nghiệp bị cưỡng chế thuế như sau:

- Người nộp thuế nợ tiền thuế, tiền chậm nộp thuế đã quá 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn, hạn gia hạn nộp thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế và cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

- Người nộp thuế còn nợ tiền thuế, tiền phạt, tiền nộp chậm mà có hành vi bỏ trốn, tẩu tán tài sản.

- Người nộp thuế không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế trong thời hạn 10 ngày kể từ nhận được quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính vi phạm về thuế.

- Trường hợp quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế có thời hạn thi hành nhiều hơn 10 ngày mà Người nộp thuế không chấp hành quyết định xử phạt theo thời hạn ghi trên quyết định xử phạt thì bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế (trừ trường hợp được hoãn hoặc tạm đình chỉ thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế).

Ngoài ra, một số trường hợp vi phạm dưới đây cũng sẽ bị cưỡng chế nợ thuế:

- Tổ chức tín dụng không chấp hành quyết định xử phạt hành chính về thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế và Luật Xử lý vi phạm hành chính.

- Tổ chức bảo lãnh nộp tiền thuế cho người nộp thuế: quá thời hạn quy định 90 ngày -tính từ ngày hết hạn nộp tiền thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp tiền thuế theo văn bản chấp thuận của cơ quan thuế mà người nộp thuế chưa nộp đủ vào ngân sách nhà nước thì bên bảo lãnh bị cưỡng chế theo quy định của Luật Quản lý thuế và Luật Xử lý vi phạm hành chính.

- Kho bạc nhà nước không thực hiện việc trích chuyển tiền từ tài khoản của đối tượng bị cưỡng chế mở tại kho bạc nhà nước để nộp vào ngân sách nhà nước theo quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế của cơ quan thuế.

- Tổ chức, cá nhân có liên quan không chấp hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế của cơ quan có thẩm quyền.

>> Tham khảo: Hiệu lực thi hành quyết định cưỡng chế thuế, hành chính là bao lâu?

 

3. Quy trình cưỡng chế nợ thuế theo quy định mới nhất?

3.1 Bước 1. Xác định người nợ thuế phải cưỡng chế

 - Lập danh sách người nợ thuế bị cưỡng chế theo mẫu số 20/QTR-CCT:

  • Hàng tháng, chậm nhất sau ba (03) làm việc, sau ngày khoá sổ thuế, công chức lập danh sách người nợ thuế bị cưỡng chế phải áp dụng bằng biện pháp trích tiền từ tài khoản tiền gửi.
  • Trình thủ trưởng cơ quan thuế duyệt danh sách đã lập.

- Thông báo sẽ áp dụng cưỡng chế theo mẫu số 09-TB/CCNT:

  • Căn cứ vào danh sách được duyệt, công chức in Thông báo sẽ áp dụng cưỡng chế nhằm nhắc nhở người nợ thuế thực hiện nộp số tiền nợ thuế vào ngân sách nhà nước trước khi cơ quan thuế áp dụng các hình thức cưỡng chế.
  • Gửi thông báo đến người nợ thuế ngay ngày làm việc tiếp theo, kể từ ngày ký.

 

3.2 Bước 2. Thu thập, xác minh và kiểm tra thông tin

-  Nội dung thu thập thông tin: nơi mở tài khoản tiền gửi của người nợ thuế, gồm: tên và địa chỉ ngân hàng, kho bạc và tổ chức tín dụng, số hiệu tài khoản, số dư tiền gửi, nội dung giao dịch qua tài khoản tiền gửi.

- Nơi thu thập, xác minh thông tin:

  • Đối với cơ quan thuế: tra cứu dữ liệu tại hồ sơ đăng ký thuế, hồ sơ khai thuế, nộp thuế; thông tin qua mạng, đài báo...
  • Đối với người nợ thuế: Cơ quan thuế yêu cầu người nợ thuế cung cấp thông tin theo 1 trong 2 hình thức sau:

Gửi văn bản yêu cầu người nợ thuế cung cấp thông tin qua đường bưu chính hoặc giao trực tiếp. Việc giao trực tiếp văn bản phải được bên giao và bên nhận xác nhận.

Gửi giấy mời người nợ thuế đến làm việc tại trụ sở cơ quan thuế để cung cấp thông tin; sau khi làm việc, công chức phải lập biên bản ghi nhận thông tin do người nợ thuế cung cấp.

  • Sau thời hạn yêu cầu cung cấp thông tin 5 ngày làm việc, kể từ ngày gửi văn bản yêu cầu cung cấp thông tin hoặc gửi giấy mời, nếu người nợ thuế không cung cấp thông tin hoặc cung cấp không đầy đủ, chính xác, thực hiện kiểm tra tại trụ sở của người nợ thuế. Thủ tục và trình tự kiểm tra được thực hiện theo quy trình kiểm tra thuế.
  •  Khi xác minh thông tin, nếu có đủ căn cứ kết luận không áp dụng được biện pháp cưỡng chế này, thì chuyển sang thực hiện các biện pháp tiếp theo.
  • Đối với bên thứ 3 (ngân hàng, kho bạc và các tổ chức tín dụng nơi người nộp thuế mở tài khoản tiền gửi) chọn một trong hai hình thức sau:

Cơ quan thuế cử công chức thuế đến làm việc tại trụ sở bên thứ 3; kết thúc làm việc, công chức phải lập biên bản ghi nhận thông tin.

Gửi văn bản yêu cầu cung cấp thông tin qua đường bưu điện.

- Thời hạn thu thập, xác minh thông tin trong thời gian không quá 10 ngày, kể từ ngày gửi văn bản yêu cầu cung cấp thông tin, gửi giấy mời.

 

3.3 Bước 3. Tổ chức thực hiện cưỡng chế

- Lập tờ trình đề xuất biện pháp cưỡng chế, kèm theo hồ sơ gồm:

  • Thông báo sẽ áp dụng cưỡng chế. 
  • Biên bản làm việc hoặc văn bản cung cấp thông tin, hoặc biên bản kiểm tra đối với người nợ thuế.
  • Văn bản cung cấp hoặc biên bản ghi nhận thông tin của ngân hàng thương mại, kho bạc, tổ chức tín dụng khác.
  • Thông báo tiền thuế nợ và tiền phạt chậm nộp.
  • Quyết định xử phạt vi phạm pháp luật về thuế (nếu có).
  • Quyết định về việc cưỡng chế nợ thuế trước đó (nếu có).
  • Báo cáo tình hình thực hiện quyết định cưỡng chế thuế (nếu có).
  • Dự thảo Quyết định cưỡng chế, trình thủ trưởng cơ quan thuế duyệt.

Thời hạn lập tờ trình trong thời gian không quá hai (02) ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc thu thập, xác minh và kiểm tra thông tin đã qui định tại điểm 3 bước 2 (nêu trên).

- Thủ trưởng cơ quan thuế ký quyết định cưỡng chế nợ thuế. Thời hạn ban hành quyết định: trong thời gian không quá 2 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được tờ trình đề xuất biện pháp cưỡng chế.

- Ban hành quyết định cưỡng chế: thực hiện theo hướng dẫn về thủ tục giao, nhận quyết định cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế.

 

3.4 Bước 4. Theo dõi quá trình thực hiện cưỡng chế nợ thuế

- Báo cáo kết quả cưỡng chế nợ thuế

  • Chậm nhất, ngay trong ngày làm việc tiếp theo ngày thực hiện cưỡng chế nợ thuế, công chức thực hiện cưỡng chế nợ thuế báo cáo kết quả thực hiện cho thủ trưởng cơ quan thuế.
  • Hàng tháng, vào ngày làm việc cuối cùng của tháng, công chức được phân công tổng hợp tình hình thực hiện cưỡng chế nợ thuế.

Chậm nhất sang ngày làm việc tiếp theo, chuyển cho bộ phận tổng hợp chung toàn cơ quan thuế (Chi cục Thuế hoặc Cục Thuế).

Gửi báo cáo cho cơ quan thuế cấp trên: các Chi cục Thuế gửi báo cáo về các Cục Thuế tỉnh, thành phố trước ngày 10 hàng tháng; các Cục Thuế gửi báo cáo về Tổng cục Thuế trước ngày 20 hàng tháng.

- Lưu hồ sơ:

  • Hồ sơ cưỡng chế nợ thuế được lập riêng cho từng người nợ thuế và theo từng quyết định cưỡng chế nợ thuế.
  • Hồ sơ lưu trữ tại bộ phận quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế.

>> Tham khảo: Mức phạt vi phạm quy định về chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra thuế, cưỡng chế thuế?

 

4. Ảnh hưởng của doanh nghiệp khi bị cưỡng chế nợ thuế

Căn cứ theo quy định tại  Nghị định 126/2020/NĐ-CP, người nộp thuế thuộc trường hợp bị cưỡng chế, cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp sau:

  • Trích tiền từ tài khoản của đối tượng bị cưỡng chế tại kho bạc nhà nước, tổ chức tín dụng; yêu cầu phong tỏa tài khoản.
  • Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập.
  • Thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng.
  • Kê biên tài sản, bán đấu giá tài sản kê biên theo quy định của pháp luật để thu tiền thuế nợ, tiền phạt, tiền nộp chậm nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước.
  • Thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế do tổ chức, cá nhân đang giữ.
  • Thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề.

Nguyên tắc áp dụng: Doanh nghiệp bị áp dụng biện pháp cưỡng chế tiếp theo khi không áp dụng được các biện pháp trước đó hoặc đã áp dụng mà vẫn không đủ tiền thuế nợ, tiền phạt, tiền chậm nộp tiền thuế theo quyết định hành chính thuế. Trường hợp cưỡng chế bằng biện pháp khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập thì chỉ áp dụng đối với người nộp thuế là cá nhân.

Để tham khảo thêm thông tin về nợ thuế, bạn đọc có thể tham khảo thêm thông tin trong bài viết: Tư vấn về nợ thuế và không có khả năng trả nợ thuế? của Luật Minh Khuê.

Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của Luật Minh Khuê về vấn đề trên. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào xin vui lòng liên hệ tới Tổng đài tư vấn pháp luật thuế trực tuyến qua số điện thoại 1900.6162 để được hỗ trợ. Xin trân trọng cảm ơn!