Thuế thu nhập cá nhân lũy tiến là gì? Ví dụ cách tính thuế TNCN

1. Thuế thu nhập cá nhân là gì?

Thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thuộc, áp dụng đối với một số cá nhân có thu nhập cao. Nó là một phần quan trọng của ngân sách quốc gia, đóng góp đáng kể vào việc phát triển kinh tế và xã hội của đất nước.

Theo quy định tại Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007, đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân bao gồm hai loại cá nhân là cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú. Cá nhân cư trú là những người đáp ứng một trong hai điều kiện sau đây:

- Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc tính theo 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam.

- Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, bao gồm đăng ký thường trú hoặc có hợp đồng thuê nhà để ở tại Việt Nam.

- Cá nhân không cư trú là những người không đáp ứng các điều kiện trên, nhưng vẫn có thu nhập chịu thuế theo mục 3 phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam.

Việc xác định đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân là một bước quan trọng trong quá trình thu thuế và quản lý ngân sách của nhà nước. Nó giúp đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình thu thuế, đồng thời bảo vệ quyền lợi của cả người nộp thuế và ngân sách quốc gia. Các quy định và hướng dẫn về xác định đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân được thiết lập để đảm bảo rằng tất cả các cá nhân có thu nhập đều phải đóng góp vào ngân sách quốc gia theo đúng quy định. Việc này giúp tránh được việc trốn thuế và tăng cường nguồn thu ngân sách quốc gia.

Ngoài ra, việc xác định đúng đối tượng nộp thuế cũng đảm bảo quyền lợi của người nộp thuế được bảo vệ và không bị thiệt thòi. Họ sẽ được hưởng những chế độ ưu đãi thuế như giảm thuế hoặc miễn thuế nếu đủ điều kiện, đồng thời được bảo vệ pháp lý nếu xảy ra tranh chấp trong quá trình nộp thuế. Tóm lại, việc xác định đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân đóng vai trò quan trọng trong việc thu thuế và quản lý ngân sách của nhà nước. Điều này đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình thu thuế, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế và quyền lợi của ngân sách quốc gia.

2. Thuế thu nhập cá nhân luỹ tiến là gì?

Biểu thuế lũy tiến là một hệ thống thuế áp dụng tỷ lệ thuế tăng dần theo mức thu nhập tăng lên. Theo đó, người nộp thuế sẽ phải trả một tỷ lệ thuế cao hơn khi thu nhập của họ chuyển từ nhóm thuế thấp hơn sang nhóm cao hơn. Điều này có nghĩa là, người có thu nhập cao hơn sẽ phải trả một tỷ lệ thuế cao hơn so với người có thu nhập thấp hơn. Hệ thống thuế này thường được áp dụng trong các nước có mức thu nhập trung bình trở lên, với mục đích đảm bảo tính công bằng và phân phối lại các khoản thu nhập cho toàn bộ xã hội.

Thuế thu nhập cá nhân lũy tiến là một phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân phổ biến được áp dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới. Tại Việt Nam, phương pháp này được áp dụng từ năm 2004 và đã trở thành một trong những phương pháp tính thuế chính thức của Chính phủ. Theo đó, thuế thu nhập cá nhân lũy tiến được tính bằng cách chia thu nhập chịu thuế của một cá nhân thành các khoảng giá trị khác nhau (gọi là các bậc thuế) và áp dụng một mức thuế suất khác nhau cho mỗi bậc thuế đó.

Các bậc thuế và mức thuế suất áp dụng theo Nghị định 65/2013/NĐ-CP như sau:

- Bậc 1: Từ 0 đến 5 triệu đồng/tháng, thuế suất 5%

- Bậc 2: Từ trên 5 đến 10 triệu đồng/tháng, thuế suất 10%

- Bậc 3: Từ trên 10 đến 18 triệu đồng/tháng, thuế suất 15%

- Bậc 4: Từ trên 18 đến 32 triệu đồng/tháng, thuế suất 20%

- Bậc 5: Từ trên 32 đến 52 triệu đồng/tháng, thuế suất 25%

- Bậc 6: Từ trên 52 đến 80 triệu đồng/tháng, thuế suất 30%

- Bậc 7: Từ trên 80 triệu đồng/tháng trở lên, thuế suất 35%

Như vậy, với thu nhập cao hơn, cá nhân sẽ phải nộp thuế cao hơn vì mức thuế suất được áp dụng cũng cao hơn. Tuy nhiên, các cá nhân có thu nhập thấp hơn sẽ được hưởng lợi từ phương pháp tính thuế lũy tiến vì mức thuế suất áp dụng cho họ là thấp hơn so với các cá nhân có thu nhập cao hơn.

Thuế thu nhập cá nhân lũy tiến là một phương pháp tính thuế rất công bằng và có tính chất phân phối thu nhập cao hơn so với phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân bằng mức, trong đó mức thuế suất được áp dụng là như nhau cho mọi mức thu nhập. Phương pháp tính thuế lũy tiến giúp giảm bớt sự chênh lệch thu nhập giữa các tầng lớp xã hội, đồng thời tăng thu nhập cho những người lao động có thu nhập thấp hơn. Tuy nhiên, phương pháp tính thuế lũy tiến cũng có một số hạn chế. Một trong những hạn chế chính là tính phức tạp của việc tính toán thuế, đặc biệt là đối với những cá nhân có thu nhập phức tạp.

Bên cạnh đó, phương pháp tính thuế lũy tiến cũng có thể tạo ra tình trạng chạy trốn thuế của các cá nhân có thu nhập cao hơn, thông qua việc trốn thuế bằng cách giảm thiểu thu nhập được khai báo hoặc chuyển sang các hình thức khác như đầu tư tài sản, đầu tư bất động sản. Tóm lại, thuế thu nhập cá nhân lũy tiến là một phương pháp tính thuế công bằng và phân phối thu nhập cao hơn so với phương pháp tính thuế bằng mức. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có một số hạn chế và cần được điều chỉnh liên tục để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong việc thu thuế thu nhập cá nhân.

3. Ví dụ cách tính thuế thu nhập cá nhân 

Để tính thuế thu nhập cá nhân, trước hết bạn cần xác định thu nhập chịu thuế của mình. Thu nhập chịu thuế bao gồm các khoản thu nhập sau thuế và giảm trừ các khoản thu nhập không chịu thuế được quy định. Sau đó, quý khách hàng có thể sử dụng bảng thuế thu nhập cá nhân hiện hành để tính toán số tiền thuế phải nộp. Tùy thuộc vào mức thu nhập của quý khách, mức thuế sẽ khác nhau.

Ví dụ:

Thu nhập chịu thuế của B là 200 triệu đồng trong năm 2023, bao gồm tiền lương, tiền thưởng và lãi suất từ tài khoản tiết kiệm. Để tính thuế thu nhập cá nhân của B có thể làm như sau:

Bước 1: Xác định tổng thu nhập chịu thuế của B

 Tiền lương: 150 triệu đồng

Tiền thưởng: 30 triệu đồng

Lãi suất từ tài khoản tiết kiệm: 20 triệu đồng

Tổng thu nhập chịu thuế = 150 triệu đồng + 30 triệu đồng + 20 triệu đồng = 200 triệu đồng

Bước 2: Tính giảm trừ thuế

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành, B được giảm trừ thuế theo các khoản sau:

- 11 triệu đồng/tháng hoặc 132 triệu đồng/năm cho người nộp thuế cá nhân

- Phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/người/tháng

- Các khoản giảm trừ khác, ví dụ như bảo hiểm y tế, quỹ hưu trí, chi phí giáo dục, ...

Giả sử bạn B việc tại một công ty và không có người phụ thuộc, B được giảm trừ thuế như sau:

- 132 triệu đồng/năm (giảm trừ chính)

- Không có khoản giảm trừ nào khác

Bước 3: Tính thuế thu nhập cá nhân

Dựa trên bảng thuế thu nhập cá nhân hiện hành, mức thuế thu nhập cá nhân cho năm 2023 như sau:

• Từ 0 đồng đến 60 triệu đồng: 5%
• Từ 60 triệu đồng đến 120 triệu đồng: 10%
• Từ 120 triệu đồng đến 216 triệu đồng: 15%
•  Từ 216 triệu đồng đến 384 triệu đồng: 20%
• Từ 384 triệu đồng đến 624 triệu đồng: 25%
• Từ 624 triệu đồng đến 960 triệu đồng: 30%
• Trên 960 triệu đồng: 35%

 Dựa trên thu nhập chịu thuế và giảm trừ thuế của B, ta tính được số tiền thuế phải nộp như sau:

- Số tiền giảm trừ thuế: 132 triệu đồng

- Số tiền thu nhập chịu thuế còn lại: 68 triệu đồng (200 triệu đồng - 132 triệu đồng)

Theo bảng thuế, ta tính được số tiền thuế phải nộp:

- 5% của 60 triệu đồng: 3 triệu đồng

- 10% của 60 triệu đồng tiếp theo: 6 triệu đồng

- 15% của 56 triệu đồng tiếp theo: 8,4 triệu đồng

=> Tổng số tiền thuế phải nộp: 17,4 triệu đồng

Vậy trong trường hợp này, bạn phải nộp thuế thu nhập cá nhân là 17,4 triệu đồng.

Đây là ví dụ tính thuế đơn giản mà công ty Luật Minh Khuê muốn gửi tới quý khách hàng. Quý khách hàng có thể tham khảo để tính thuế thu nhập cá nhân của bản thân.

Trên đây là tư vấn của Luật Minh Khuê muốn gửi tới quý khách hàng. Nếu quý khách hàng có bất kỳ vướng mắc hay câu hỏi pháp lý khác thì vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!