Tổng hợp chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

1. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được hiểu như thế nào?

Ngân hàng Nhà nước, theo quy định của pháp luật, được công nhận là một thực thể có tư cách pháp nhân, sở hữu vốn pháp định thuộc sở hữu của nhà nước và đặt trụ sở chính tại Thủ đô Hà Nội, đất nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Với tư cách và địa vị này, Ngân hàng Nhà nước đảm nhiệm một vai trò không thể chối cãi trong việc quản lý các vấn đề liên quan đến tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối, đồng thời thực hiện các nhiệm vụ quan trọng của một Ngân hàng trung ương theo quy định của pháp luật. Cụ thể, nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước bao gồm quản lý việc phát hành tiền tệ, giám sát và điều tiết hoạt động của các tổ chức tín dụng, cung cấp các dịch vụ tiền tệ cho Chính phủ, tuân thủ chặt chẽ theo quy định pháp luật hiện hành.

Sứ mạng của Ngân hàng Nhà nước không chỉ hạn chế ở việc quản lý tiền tệ mà còn bao gồm cả việc bảo vệ và tạo ra sự ổn định cho hệ thống tài chính quốc gia. Nhằm đảm bảo sự cân đối và ổn định của nguồn cung tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước phải thực hiện chính sách tiền tệ thông qua việc quản lý tỉ lệ lãi suất, kiểm soát mức lạm phát, và can thiệp vào thị trường ngoại hối khi cần thiết. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cũng có trách nhiệm giám sát và kiểm soát hoạt động của các tổ chức tín dụng nhằm đảm bảo tính minh bạch, an toàn và ổn định của hệ thống ngân hàng.

Qua vai trò quan trọng và sứ mạng đa dạng mà mình đảm nhận, Ngân hàng Nhà nước trở thành một cột mốc quan trọng trong hệ thống tài chính và kinh tế của đất nước, đóng góp tích cực vào sự phát triển và ổn định của nền kinh tế quốc gia. Bằng việc thực hiện tốt các nhiệm vụ đã được quy định, Ngân hàng Nhà nước hướng đến mục tiêu chung là tạo ra một môi trường tài chính thuận lợi, khuyến khích đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong lợi ích của cả cộng đồng và quốc gia

2. Chức năng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Theo quy định tại Điều 2 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 thì chức năng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cụ thể:

- Ngân hàng Nhà nước là cơ quan ngang bộ của Chính phủ và là Ngân hàng trung ương của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Điều này chỉ ra vai trò quan trọng của Ngân hàng Nhà nước trong hệ thống ngân hàng và tài chính của quốc gia, được ủy quyền và cấp phép bởi Chính phủ để thực hiện các chức năng quan trọng.

- Ngân hàng Nhà nước là một pháp nhân, có vốn pháp định thuộc sở hữu của nhà nước và có trụ sở chính tại Thủ đô Hà Nội. Điều này xác định rõ vị trí và tư cách pháp lý của Ngân hàng Nhà nước, đảm bảo tính chính pháp và sự liên kết mật thiết với nhà nước.

- Ngân hàng Nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối, được gọi chung là tiền tệ và ngân hàng. Chức năng này đòi hỏi Ngân hàng Nhà nước phải đảm nhận vai trò quan trọng trong việc quản lý và điều chỉnh tiền tệ của quốc gia, đảm bảo sự ổn định và phát triển của hệ thống tài chính.

- Ngân hàng Nhà nước cũng thực hiện chức năng của một Ngân hàng trung ương. Điều này bao gồm việc phát hành tiền tệ, quản lý và giám sát hoạt động của các tổ chức tín dụng, cung cấp các dịch vụ tiền tệ cho Chính phủ. Với chức năng này, Ngân hàng Nhà nước đảm bảo tính minh bạch, an toàn và ổn định của hệ thống ngân hàng và đồng thời hỗ trợ Chính phủ trong việc quản lý và sử dụng tiền tệ hiệu quả.

Tóm lại, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có vai trò quan trọng và đa chiều trong việc quản lý tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối của quốc gia. Bằng cách thực hiện các chức năng được quy định, Ngân hàng Nhà nước đóng góp tích cực vào sự phát triển và ổn định của hệ thống tài chính quốc gia và hỗ trợ Chính phủ trong việc quản lý tiền tệ và tài chính

3. Nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Theo quy định tại Điều 4 Luật Ngân hàng Nhà nước năm 2010 quy định cụ thể về nhiệm vụ, quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cụ thể như sau: 

- Nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước bao gồm:

+ Ổn định giá trị đồng tiền: Ngân hàng Nhà nước đảm bảo sự ổn định của giá trị đồng tiền quốc gia để tạo ra một môi trường kinh doanh và đầu tư thuận lợi.

+ Bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng và hệ thống tổ chức tín dụng: Ngân hàng Nhà nước giám sát và đảm bảo an toàn và ổn định của hoạt động ngân hàng và hệ thống tổ chức tín dụng, bảo vệ lợi ích của người gửi tiền và người vay.

+ Bảo đảm sự an toàn và hiệu quả của hệ thống thanh toán quốc gia: Ngân hàng Nhà nước đảm bảo hoạt động an toàn, tin cậy và hiệu quả của hệ thống thanh toán quốc gia, đảm bảo các giao dịch thanh toán diễn ra một cách trơn tru và nhanh chóng.

+ Góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa: Ngân hàng Nhà nước đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thông qua các chính sách tiền tệ và ngân hàng phù hợp

- Quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước bao gồm:

+ Tham gia xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước: Ngân hàng Nhà nước tham gia vào việc định hình chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước để đảm bảo sự phát triển bền vững và đồng đều.

+ Xây dựng chiến lược phát triển ngành ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm xây dựng chiến lược phát triển ngành ngân hàng và trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức thực hiện.

+ Ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật về tiền tệ và ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước có quyền ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến tiền tệ và ngân hàng.

+ Tuyên truyền, phổ biến và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật về tiền tệ và ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật về tiền tệ và ngân hàng theo thẩm quyền của mình

- Ngân hàng Nhà nước cũng có quyền xây dựng chỉ tiêu lạm phát hằng năm để Chính phủ trình Quốc hội quyết định và tổ chức thực hiện. Điều này cho thấy Ngân hàng Nhà nước có vai trò quan trọng trong việc quản lý và kiểm soát lạm phát, đảm bảo ổn định và phát triển kinh tế quốc gia

- Tổ chức, điều hành và phát triển thị trường tiền tệ: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm tổ chức, điều hành và phát triển thị trường tiền tệ, đảm bảo hoạt động một cách hiệu quả và công bằng. Việc tạo ra một thị trường tiền tệ cạnh tranh và ổn định là mục tiêu quan trọng để thúc đẩy sự phát triển kinh tế và tài chính.

- Tổ chức hệ thống thống kê, dự báo về tiền tệ và ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước đảm nhận vai trò tổ chức hệ thống thống kê và dự báo về tiền tệ và ngân hàng. Điều này đảm bảo rằng thông tin liên quan đến tiền tệ và ngân hàng được thu thập, phân tích và công khai theo quy định của pháp luật, góp phần vào sự minh bạch và đáng tin cậy của hệ thống tài chính quốc gia.

- Tổ chức in, đúc, bảo quản, vận chuyển tiền giấy, tiền kim loại: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm tổ chức các hoạt động liên quan đến in, đúc, bảo quản và vận chuyển tiền giấy và tiền kim loại. Đây là các hoạt động quan trọng để đảm bảo tính bảo mật và chất lượng của tiền tệ trong hệ thống tài chính

- Cấp, sửa đổi, bổ sung, thu hồi giấy phép:

+ Cấp, sửa đổi, bổ sung, thu hồi giấy phép thành lập và hoạt động của tổ chức tín dụng: Ngân hàng Nhà nước có quyền cấp, sửa đổi, bổ sung và thu hồi giấy phép cho các tổ chức tín dụng hoạt động trên lãnh thổ quốc gia.

+ Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán cho các tổ chức không phải là ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước có thẩm quyền cấp và thu hồi giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán cho các tổ chức không phải là ngân hàng.

+ Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ thông tin tín dụng cho các tổ chức: Ngân hàng Nhà nước có quyền cấp và thu hồi giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ thông tin tín dụng cho các tổ chức.

+ Chấp thuận việc mua, bán, chia, tách, hợp nhất, sáp nhập và giải thể tổ chức tín dụng: Ngân hàng Nhà nước có thẩm quyền chấp thuận các hoạt động như mua, bán, chia, tách, hợp nhất, sáp nhập và giải thể các tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật

- Thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốn của Nhà nước: Ngân hàng Nhà nước được phân công thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốn của Nhà nước tại các doanh nghiệp thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước, cũng như tại các tổ chức tín dụng có vốn nhà nước theo quy định của pháp luật. Ngân hàng Nhà nước có quyền sử dụng vốn pháp định để đóng góp vốn thành lập các doanh nghiệp đặc thù nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, dựa trên quyết định của Thủ tướng Chính phủ

- Kiểm tra, thanh tra, giám sát ngân hàng; xử lý vi phạm pháp luật về tiền tệ và ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước có nhiệm vụ kiểm tra, thanh tra và giám sát hoạt động của ngân hàng, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật về tiền tệ và ngân hàng. Nếu phát hiện vi phạm, ngân hàng Nhà nước có quyền xử lý và áp dụng biện pháp hợp lý để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

- Quyết định áp dụng biện pháp xử lý đặc biệt đối với tổ chức tín dụng vi phạm nghiêm trọng: Ngân hàng Nhà nước có quyền ra quyết định áp dụng các biện pháp xử lý đặc biệt đối với tổ chức tín dụng vi phạm nghiêm trọng các quy định về tiền tệ và ngân hàng. Các biện pháp này bao gồm mua cổ phần của tổ chức tín dụng, đình chỉ hoặc tạm đình chỉ chức vụ của người quản lý và điều hành, quyết định sáp nhập, hợp nhất, giải thể tổ chức tín dụng, đặt tổ chức tín dụng vào tình trạng kiểm soát đặc biệt và thực hiện nhiệm vụ quyền hạn của mình theo quy định về phá sản đối với tổ chức tín dụng.

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan hữu quan phòng chống rửa tiền: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với các cơ quan hữu quan để xây dựng chính sách, kế hoạch và tổ chức thực hiện công tác phòng chống rửa tiền. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch và chống tham nhũng trong hệ thống tài chính.

- Thực hiện quản lý nhà nước về bảo hiểm tiền gửi: Ngân hàng Nhà nước có nhiệm vụ thực hiện quản lý nhà nước về bảo hiểm tiền gửi theo quy định của pháp luật. Điều này đảm bảo an toàn và đáng tin cậy cho các khoản tiền gửi của người dân và doanh nghiệp.

- Chủ trì lập, theo dõi, dự báo và phân tích cán cân thanh toán quốc tế: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm chủ trì việc lập, theo dõi, dự báo và phân tích kết quả thực hiện cán cân thanh toán quốc tế. Điều này nhằm đảm bảo sự ổn định và cân đối trong hoạt động thanh toán quốc tế của đất nước, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội

- Tổ chức, quản lý, giám sát hệ thống thanh toán quốc gia: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm tổ chức, quản lý và giám sát hệ thống thanh toán quốc gia. Điều này bao gồm cung cấp dịch vụ thanh toán cho các ngân hàng và tham gia tổ chức và giám sát hoạt động của các hệ thống thanh toán trong nền kinh tế. Nhiệm vụ này đảm bảo tính an toàn, hiệu quả và ổn định của hệ thống thanh toán quốc gia.

- Quản lý nhà nước về ngoại hối và hoạt động kinh doanh vàng: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm quản lý nhà nước về ngoại hối, tức là quản lý các hoạt động liên quan đến tiền tệ nước ngoài và hoạt động kinh doanh vàng. Điều này nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển của thị trường ngoại hối và vàng trong quốc gia.

- Quản lý Dự trữ ngoại hối nhà nước: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm quản lý Dự trữ ngoại hối của nhà nước. Dự trữ ngoại hối là các khoản tiền tệ và tài sản ngoại hối mà quốc gia tích lũy để đáp ứng nhu cầu thanh toán quốc tế và duy trì sự ổn định tài chính.

- Quản lý việc vay, trả nợ, cho vay và thu hồi nợ nước ngoài: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm quản lý việc vay, trả nợ, cho vay và thu hồi nợ nước ngoài theo quy định của pháp luật. Điều này đảm bảo việc vay vốn và quản lý nợ nước ngoài được thực hiện một cách hợp lý và bền vững.

- Chủ trì, phối hợp đàm phán và ký kết điều ước quốc tế: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với cơ quan có liên quan trong việc chuẩn bị nội dung, đàm phán và ký kết các điều ước quốc tế với tổ chức tài chính và tiền tệ quốc tế. Ngân hàng Nhà nước đại diện và là đại diện chính thức của người vay trong các điều ước quốc tế này, theo sự phân công và uỷ quyền của Chủ tịch nước hoặc Chính phủ.

- Tổ chức thực hiện hợp tác quốc tế về tiền tệ và ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước tham gia và tổ chức thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế liên quan đến tiền tệ và ngân hàng. Điều này bao gồm việc thiết lập và phát triển quan hệ hợp tác với các tổ chức tài chính và tiền tệ quốc tế khác, nhằm nâng cao hiệu quả và cung cấp hỗ trợ cho các hoạt động ngân hàng và tiền tệ trong nước.

- Đại diện cho Nhà nước tại các tổ chức tiền tệ và ngân hàng quốc tế: Ngân hàng Nhà nước đại diện cho Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại các tổ chức tiền tệ và ngân hàng quốc tế. Điều này đảm bảo sự tham gia và đóng góp của Việt Nam trong các hoạt động quốc tế về tiền tệ và ngân hàng, và đồng thời thể hiện vai trò và quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước trong mối quan hệ quốc tế

- Tổ chức hệ thống thông tin tín dụng và cung ứng dịch vụ thông tin tín dụng: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm tổ chức hệ thống thông tin tín dụng và cung cấp dịch vụ thông tin tín dụng. Điều này đảm bảo việc thu thập, quản lý và cung cấp thông tin tín dụng cho các tổ chức và cá nhân, giúp tăng cường sự minh bạch, tin cậy và hiệu quả của hoạt động tín dụng trong hệ thống ngân hàng.

Thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các tổ chức hoạt động thông tin tín dụng: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các tổ chức hoạt động thông tin tín dụng. Điều này bao gồm việc đề ra các quy định, kiểm soát và giám sát hoạt động của các tổ chức này, nhằm đảm bảo tính an toàn, minh bạch và ổn định trong hoạt động thông tin tín dụng.

- Làm đại lý và thực hiện các dịch vụ ngân hàng cho Kho bạc Nhà nước: Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò làm đại lý và thực hiện các dịch vụ ngân hàng cho Kho bạc Nhà nước. Điều này bao gồm các hoạt động như quản lý và xử lý các giao dịch tài chính, hỗ trợ về thanh toán và quản lý tài khoản tài chính cho Kho bạc Nhà nước.

- Tham gia với Bộ Tài chính về việc phát hành trái phiếu Chính phủ: Ngân hàng Nhà nước tham gia cùng với Bộ Tài chính trong việc phát hành trái phiếu Chính phủ. Điều này đảm bảo Ngân hàng Nhà nước có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính cho Chính phủ, đồng thời tăng cường hoạt động thị trường trái phiếu trong nền kinh tế.

- Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về tiền tệ và ngân hàng; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm tổ chức đào tạo và bồi dưỡng về nghiệp vụ tiền tệ và ngân hàng. Đồng thời, ngân hàng cũng thực hiện hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong lĩnh vực ngân hàng, nhằm nâng cao hiệu suất và đổi mới trong các dịch vụ và quản lý ngân hàng.

- Nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật: Ngoài các nhiệm vụ đã nêu, Ngân hàng Nhà nước còn có nhiệm vụ và quyền hạn khác được quy định trong pháp luật. Các nhiệm vụ và quyền hạn này có thể bao gồm các hoạt động như quy định chính sách tiền tệ, thúc đẩy tài chính và phát triển kinh tế, quản lý rủi ro ngân hàng, và tham gia vào các hoạt động liên quan đến tiền tệ và ngân hàng.

Trên đây là toàn bộ nội dung thông tin mà Luật Minh Khuê cung cấp tới quý khách hàng. Ngoài ra quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết về chủ đề danh sách ngân hàng nhà nước năm 2023 và 4 NHNN lớn nhất Việt Nam của Luật Minh Khuê. Còn điều gì vướng mắc, quý khách vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.