Trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng dân sự

1. Cơ quan tiến hành tố tụng dân sự được hiểu như thế nào?

Luật tố tụng là tổng hợp các quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục để có thể giải quyết một vụ việc nào đó. Luật tố tụng hay còn được biết đến với tên gọi là luật hình thức là các quy định của pháp luật về quy trình, thủ tục cần phải áp dụng để giải quyết vụ việc nào đó. Luật tố tụng dân sự là một bộ phận của tố tụng bên chạnh luật tố tụng hành chính, luật tố tụng hình sự. Luật tố tụng hình sự là tổng hợp các quy định của pháp luật về nguyên tắc cũng như các quy trình, trình tự thủ tục để giải quyết một vụ việc dân sự theo quy đinh của pháp luật. Trong quá trình giải quyết việc dân sự theo quy định có vai trò của một số cơ quan được gọi là cơ quan tiến hành tố tục, người tiến hành tống tụng và người tham gia tố tụng. Trong đó, cơ quan tiến hành tố tụng là những cơ quan nhà nước được pháp luật xác định là chủ thể của các quan hệ tố tụng; và được giao những quyền và nghĩa vụ tố tụng nhất định. 

Hiện nay, theo quy định tại khoản 1 Điều 46 trong Bộ luật tổ tụng dân sự 2015, cơ quan tiến hành tố tụng được quy định bao gồm: các cơ quan Tòa án nhân dân và cơ quan Viện kiểm sát nhân dân.

2. Quy định của pháp luật về trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng dân sự

Hiện nay, để đảm bảo việc tố tụng được thực hiện theo đúng như quy trình và thủ tục mà pháp luật quy định, pháp luật hiện nay quy định trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng là một trong những nguyên tắc trong tố tụng dân sự, theo đó, tại Điều 13 Luật tố tụng dân sự 2015 có quy định về trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng cụ thể như sau: 

- Theo quy định của pháp luật hiện hành, cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng phải tôn trọng Nhân dân và chịu sự giám sát của Nhân dân. Theo đó, cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm tôn trọng Nhân dân và thực hiện các hoạt động trong phạm vi thẩm quyền pháp luật quy định dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân dân. Hiện nay, nước ta đang hướng tới việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Do đó, bên cạnh việc thượng tôn pháp luật trong khi thực hiện thẩm quyền trong quá trình tố tụng, các cơ quan tố tụng dân sự phải tuyệt đối tôn trọng Nhân dân và chịu sự giám sát của Nhân dân.

- Đối với cơ quan Tòa án, pháp luật quy định, Tòa án có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Bên cạnh đó, Pháp luật cũng quy định trách nhiệm của cơ quan Viện kiểm sát nhân dân, theo đó Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, và góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.

- Bên cạnh đó, các cơ quan tiến hành tố tụng nói chung và người tiến hành tố tụng phải thực hiện việc giữ bí mật nhà nước, bí mật công tác theo quy định của pháp luật; cùng với đó là thực hiện việc giữ gìn thuần phong mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên, giữ bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ.

- Ngoài ra, cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Bên cạnh chịu sự giám sát của Nhân dân về hoạt động của mình, pháp luật quy định các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiên hành tố tụng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn mà pháp luật đã quy định. Trong trường hợp người tiến hành tố tụng có hành vi trái pháp luật thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

- Về người tiến hành tố tụng, pháp luật quy định người tiến hành tố tụng trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình mà có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại cho cơ quan, tổ chức, cá nhân thì cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật đó phải bồi thường cho người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Như vậy, theo quy định của pháp luật các cơ quan tiến hành tố tụng phải có trách nhiệm tôn trọng Nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân. Đối với cơ quan Tòa án, pháp luật quy định có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ xã hội chủ nghĩa và bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.  Cơ quan Viện kiểm sát nhân dân được pháp luật giao nhiệm vụ có trách nhiệm bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa xã hội cũng như bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức; ngoài ra các cơ quan tiến hành tố tụng còn phải đảm bảo việc giữ bí mất nhà nước, bí mật công tác theo quy định của pháp luật, cùng với đó là giữ gìn thuần phong mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên, giữ bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân,.....Về vấn đề trách nhiệm, cơ quan tiến hành tố tụng chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật.

3. Các chủ thể trong tố tụng dân sự theo quy định của pháp luật hiện nay

Bên cạnh các cơ quan tiến hành tố tụng, chủ thể trong tố tụng dân sự còn bao gồm:

- Người tiến hành tố tụng dân sự. Theo quy định tại khoản 2 Điều 46 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, người tiến hành tố tụng bao gồm: Chánh án Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án; Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên, và Kiểm tra viên. Pháp luật có quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của từng người tiến hành tố tụng trong quá trình tố tụng dân sự. Theo đó đối với mỗi người tiến hành tố tụng khác nhau, pháp luật đặt ra các quyền và nghĩa vụ khác trong quá trình tiến hành tố tụng dân sự.

- Ngoài cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, trong quá trình tố tụng dân sự không thể thiếu những người tham gia tố tụng. Theo đó, người tham gia tố tụng bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong quá trình thực hiện giải quyết vụ án dân sự; đối với việc dân sự, người tham gia tố tụng bao gồm: người yêu cầu giải quyết việc dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Pháp luật cũng đã có quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng để đảm bảo việc giải quyết các vụ việc dân sự đúng theo nguyên tắc của tố tụng dân sự và đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của những người có liên quan trong việc giải quyết vụ việc dân sự.

Trên đây là một số vấn đề về trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Cơ quan tiến hành tố tụng dân sự là chủ thể có vai trò rất quan trọng trong việc giải quyết vụ việc dân sự. Đây là các cơ quan có được pháp luật giao trách nhiệm bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con ngươi, quyền công dân, bảo vệ pháp luật, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa cũng như thuần phong mỹ tục của dân tộc ta. Để hiểu rõ hơn về các vấn đề pháp lý có liên quan đến trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng dân sự theo quy định của pháp luật hiện nay, tham khảo bào viết: Cơ quan tiến hành tố tụng là gì? Cơ quan tiến hành tố tụng dân sự là gì? 

Mọi vấn đề thắc mắc về các vấn đề pháp lý có liên quan liên hệ tổng đài 19006162 hoặc địa chỉ email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp. 

Trân trọng