1. Giới thiệu chung về C.Mác

Các Mác (Karl Marx) sinh ngày 5 tháng 5 năm 1818 ở thành phố Trier trên bờ sông Mozel, một nhánh của sông Rhein thuộc Trier là một thành phố cổ của Đức, thời Trung cổ. Ông đã cùng với Phriđơrich Ăngghen (Friedrich Engels) mãi mãi đi vào lịch sử nhân loại như những người sáng lập ra chủ nghĩa cộng sản khoa học có tác động to lớn và sâu rộng đối với nhân loại tiến bộ.

2. Việc soạn thảo lý luận duy vật biện chứng về Nhà nước pháp luật:

Những nguyên lý nhận thức duy vật về Nhà nước và pháp luật được phác thảo trước mùa xuân năm 1845 đã được C.Mác và Ph.Ăngghen soạn thảo lại kỹ lưỡng trong tác phẩm “Hệ tư tưởng Đức” (Viết 1845-1846)

“Hệ tư tưởng Đức” là tác phẩm đầu tiên đã chín mùôi về chủ nghĩa cộng sản khoa học. Từ đó hình thành nhận thức duy vật về Nhà nước và pháp luật. Toàn bộ lịch sử phát triển xã hội là một quá trình thống nhất có tính quy luật, trong đó sự phát triển các quan hệ sản xuất đóng vai trò quyết định. Trong “hệ tư tưởng Đức” đã hình thành khái niệm hình thái kinh tế xã hội (mặc dù thuật ngữ này khi đó chưa được sử dụng), quan điểm đấu tranh giai cấp là động lực phát triển xã hội có đối kháng giai cấp, đã xác định các nhiệm vụ của cách mạng xã hội chủ nghĩa là giai cấp vô sản phải giành lấy sự thống trị chính trị. Đồng thời ở đó đã hình thành rõ nét quan điểm về mối tương quan giữa hạ tầng cơ sở với kiến trúc thượng tầng, sự xuất hiện và bản chất của Nhà nước và pháp luật, vai trò của chúng đô'i vói sự phát triển xã hội.

Trong tác phẩm “Hệ tư tưởng Đức” các quan điểm của L.Pherbach (Phơbách) đánh giá cao, Đồng thời C.Mác chỉ ra sự hạn chế và tính trực quan trong triết học L.Phờbách.

Nguyên tắc cơ bản của nhận thức duy vật, theo C.Mác và Ph.Ăngghen là phải “xuất phát từ sản xuất vật chất (trực tiếp) của đời sống để xem xét quá trình thực tế của nên sản xuất và nhận thức hình thức giao tiếp vốn liên quan với phương thức sản xuất và do phương thức sản xuất sinh ra, có nghĩa do xã hội công dân sinh ra ở các mức (nấc thang) khác nhau của nó, như là cơ sở của toàn bộ lịch sử, sau đó cần phải phản ánh hoạt động của xã hội công dân trong lĩnh vực đời sống Nhà nước, cũng như từ đồ lý giải tất cả các lý luận, và các hình thức tổ chức khác nhau, tôn giáo, triết học, đạo đức v.v... ấy là do đâu, cuối cùng có thể sẽ phản ánh toàn bộ quá trình nói chung. Khi lý giải mối tương quan giữa hạ tầng cơ sở và kiến trúc thượng tầng, C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định các quan hệ sản xuất quyết định kiến trúc thượng tầng, trong đó có Nhà nước và pháp luật. Nhận thức được mối liên hệ tác động qua lại giữạ lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất cho phép nhận thức một cách sâu sắc bản chất của quá trình lịch sử. Những luận điểm cơ bản này là cơ sở của lý luận về Nhà nước và pháp luật, được thể hiện trong ”Hệ tư tưởng Đức", là những quan điểm khoa học

Tư tưởng về tính giai cấp của các quan điểm chính trị xuyên suốt toàn bộ nội dung của “Hệ tư tưởng Đức”, ở đó, đã hình thành các quan điểm cố tính nguyên tắc để nhận thức các học thuyết chính trị và pháp lý là: “Tư tưởng của giai cấp thống trị tròng từng thời đại trở thành tư tưởng thống trị. Điều đó có nghĩa là giai cấp thông trị sức mạnh vật chất xã hội, nó thống trị cả sức mạnh tinh thần trong xã hội”.

Trong “Hệ tư tưởng Đức” đã hình thành những luận điểm đầu tiên, cơ bản về sự xuất hiện của Nhà nước. Nhà nước xuất hiện liên hệ chặt chẽ với sự phân công lao động xã hội, sự xuất hiện tư hữu, thành phô', và sự xuất hiện các giai cấp đối kháng.

C.Mác và Ph.Ăngghen đưa ra khái niệm chung về Nhà nước và vạch ra bản chất giai cấp của nó là: “...Nhà nước là một hình thức, mà trong đó các cá nhân thuộc giai cấp thông trị thực hiện các lợi ích chung của mình và trong đó toàn bộ xã hội công dân của thời đại đó tìm thấy sự thể hiện tập trung của mình”.

Trong “Hệ tư tưởng Đức” C.Mác và Ph.Ăngghen đặc biệt chú ý phân tích Nhà nước tư sản và chỉ rõ: Nhà nước tự sản là hình thức tổ chức, mà giai cấp tư sản nắm lấy để bảo đảm sở hữu và các lợi ích chung của mình, Đồng thời đã vạch trần quan điểm về “tính phi giai cấp” của Nhà nước và khẳng định Nhà nước và pháp luật thể hiện lợi ích của giai cấp thông trị.

Lần đầu tiên trong “hệ tư tưởng Đức” C.Mác và Ph.Ăngghen viết "... tất cả những giai cấp muốn thống trị kể cả giai cấp vô sản thậm chí nếu như sự thống trị của nó đặt Điều kiện tiêu diệt toàn bộ hình thức xã hội cũ và nên thông trị nối chung, thì trước hết phải giành lấy cho mình quyền lực chính trị”.

Trong “Hệ tư tưởng Đức” đã hình thành thế giới quan duy vật về pháp luật. Xã hội tồn tại không là nhờ vào pháp luật, ngược lại, pháp luật tồn tại là nhờ xã hội. Vì vậy, giai cấp thống trị cần phải tổ chức sức mạnh của mình dưới dạng Nhà nước và cần phải “tạo cho ý chí của mình, vốn do các quan hệ xã hội nhất định quyết định, một sự thể hiện chung dưới hình thức ý chí Nhà nước, dưới hình thức pháp luật, mà sự thể hiện, nội dung của pháp luật luôn do chính các quan hệ của giai cấp đó quyết định. Sức mạnh của các cá nhân thống trị”. Dựa trên những Điều kiện sấng phát triển như là những Điều kiện chung đối với nhiêu những cá nhân và sự bảo vệ chúng, với tư cách là những cá nhân thống trị những kẻ thống trị cần phải bảo đảm việc chống lại Những cá nhân khác ở dưới dạng những Điều kiện có sức mạnh đốì với tất cả. Sự thể hiện ý chí do những lợi ích chung của những kẻ thông trị quyết định, đó là pháp luật.

Pháp luật tư sản bảo vệ lợi ích của giai cấp tư sản. Trong xã hội tư bản, nói trong “Hệ tư tưởng Đức”, các quyền và tự do chỉ tồn tại đô'i với những ai có tài sản thuộc về giai cấp thống trị. Vì vậy, đấu tranh giành các quyền, tự do là một giai đoạn, một bộ phận của cuộc đấu tranh giải phóng của giai cấp công nhân.

Những quan điểm chính trị pháp luật của C.Mác và Ph.Ăngghen luôn liên quan với vấn đề cách mạng xã hội chủ nghĩa. Trong “Hệ tư tưởng Đức” đã chỉ ra tính tất yếu khách quan, các tiên đề khách quan và các nhân tô' chủ quan của cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Trong "Hệ tư tưởng Đức, đặt nên tảng cho lý luận đấu trành giai cấp. Đấu tranh giai cấp là quy luật phát triển của xã hội có đối kháng, đỉnh cao của đấu tranh giai cấp là cuộc cách mạng, và cách mạng trở thành “động lực của lịch sử”. Trong “Hê tư tưởng Đức” hình thành quan điểm về vai trò lãnh đạo của giai cấp vô sản công nghiệp và mối liên hệ của phong trào vô sản với nông dân trong đấu tranh xây dựng cộng sản chủ nghĩa.

Xã hội tư bản chưa thể bị tiêu diệt chừng nào chưa tiêu diệt được bản thân Nhà nưóc bảo vệ nó. Vì vây, giaỉ cấp vô sản phải tô’ chức lực lượng của mình để đấu tranh chống Nhà nước tư sản.

Cách mạng vô sản là tất yếu bỏi vì chỉ trong phong trào thực tế và “không bằng bất kỳ con đường nào khác có thể lật đô’ được giai cấp thống trị” nó là tất yếu còn bỏi chỉ trong tiến trình cách mạng mới nẩy sinh ý thức cộng sản.

Trong “Hệ tư tưởng Đức” Tản đầu tiện hình thanh quan điểm cách mạng cộng sản chủ nghĩa chỉ có thể thành công cùng một lúc ở tất cả hoặc ở một số nước tư bản phát triển nhất. C.Mác và Ph. Ăngghen còn kịch liệt phê phán quan điểm chủ nghĩa cơ hội, giáo Điều với mọi biểu hỉện của nó.

Trong những tác phẩm phê phán quan điểm của c.Héc xen, C.Mác và Ph. Ăngghen đã phát triển và hình thành rõ quan điểm chuyên chính vô sản. Ph.Ăngghen viết: sự thống trị chính trị của giai cấp vô sản kết quả tất yếu của dân chủ ở tất cả các nước, sự thống trị của vô sản là “tiên đề đầu tiên của tất cả các biện pháp cộng sản chủ nghĩa”. Quan điểm chụyên chính vô sản của C.Mác đối lập với tư tưởng xây dựng “Nhà nước pháp quyền” của Hécxen. Chìa khóa chiến đấu củạ đảng vô sản “không phải là sự thay thế của nên cộng hòa cho chế độ quân chủ, mà là sự thống trị của giai cấp công nhân thay cho sự thống trị của giai cấp tư sản”.

3. Tư tưởng chính trị pháp lý trong “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”

3.1 Bối cảnh hình thành bản Tuyên ngôn của Đảng cộng sản:

Trong điều kiện (cách mạng đã) chín mùi, việc thành lập Đảng Cộng sản được vũ trang bằng thế giổi quan cách mạng trở thành nhiệm vụ hàng đầu của những người sáng lập chủ nghĩa cộng sản khoa học. C.Mác và Ph.Ăngghen là những người sáng lập Đảng cộng sản - “Liên đoàn những người cộng sản”, và viết “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” - Cương lĩnh của liên đoàn.

Xuất phát từ quan điểm nhận thức duy vật về Nhà nước và pháp luật, trong tuyên ngôn của Đảng Cộng sản C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ rõ bản chất của Nhà nước tư sản đó là “bạo lực có tổ chức của giai cấp này để đàn áp Những giai cấp khác”, và “coi Nhà nước tư sản chỉ là ủy ban quản lý công viêc chung của toàn thể giai cấp tư sản”. Sự tập trung kinh tế trong xã hội tư sản đảm bảo sự tập trung cả về chính trị. Trong Nhà nước tư sản sự tự do không có gì khác chỉ là sự tự do mua bán, tự do buôn bán.

Cũng giống như Nhà nưốc tư sản, pháp luật tư sản do các quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa quyết định. Về bản chất của pháp luật tư sản. C.Mác và Ph.Ăngghen viết: “Pháp luật của các ông chỉ là ý chí của giai cấp các ông được đề lên thành luật, cái ý chí mà nội dung của nó là do các điều kiện đời sống vật chất của giai cấp các ông quyết định”. Như vậy ở đây C.Mầc và Ph.Ángghen lại một lần nữa khẳng định thứ nhất pháp luật là một bô phận của kiến trúc thượng tầng, mọi dấu hiệu đặc thù, đặc trưng của kiến trúc thượng tầng đêu phản ánh trong pháp luật, thứ hai, nhấn mạnh bản chất giai cấp của pháp luật, thứ ba, trong pháp luật thể hiện ý chí của giai cấp thổng trị, lợi ích của giai cấp đó, trực tiếp hay gián tiếp đều bị quy định bởi địa vị của giai cấp ấy.

3.2 Nội dung chủ yếu của bản Tuyên ngôn của Đảng cộng sản:

Trong “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” hình thành quan điểm “mọi cuộc đấu tranh giai cấp đều là đấu tranh chính trị”. Cách mạng xã hội chủ nghĩa là hĩnh thức cao nhất của đấu tranh giai cấp, là thực hiện chuyên chính vô sản. Quan điểm chuyên chính vô sản trong “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” bắt đâu xây dựng thành học thuyết chuyên chính vô sản. Trong tiến trình cách mạng cộng sản “vô sản thiết lập nên chuyên chính của minh bằng bạo lực lật đổ tư sản” Trong quan điểm nàỵ đã làm rõ tất cả những gì đặc trưng của khái niệm chuyên chính vô sản, đó là trung tâm của “Tuyên ngồn của Đảng cộng sản”. C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định: “Nhiệm vụ trước mắt đầu tiên của Những người cộng sản... là lặt đô’ sự thống trị của giai cấp tư sản, những người vô sản phải giành lấy quyền lực chính trị”. “Những người vô sản trước hết phẵi giành lấy sự thống trị chính trị”, vô sản bằng con đường cách mạng. . biến mình thành giai cấp thống trị “và cuối cùng... bước đầu tiên của cách mạng công nhân là biến giai cấp vỡ sản thành giai cấp thống trị, chiếm lấy dân chủ".

“Tuyền ngôn của Đảng cộng sản” đã chỉ ra hàng loạt nhiệm vụ của chuyên chính vô sản. Giai cấp vô sản phải sử dụng Nhà nước của mình để dần tước đoạt toàn bộ khả năng tư bản của giai cấp tư sản, phải “tập trung tất cả mọi công cụ lao động vào Nhà nước, cộ nghĩa vào tay giai cấp vô sẫn, đã được tổ chức thành giai cấp thống trị, và cần phải nhanh chống phát triển lực lượng sản xuất là những nhiệm vụ kinh tế. Để nhanh chong phát triển lực lượng sản xuất, ở mởi nưóc có thể áp dụng những biên pháp khác nhau, nhưng có những biện pháp chung đối với mọi Nhà nước vô sản, như “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” chỉ rõ gôm: sung công đất đai và quay vòng địa tô để thanh toán các khoản chi Nhà nước, đánh cào thuế lũy tiến tập trung các phương tiện giao thông vận tải vào Nhà nước, tăng số’ lượng các nhà máy quốc doanh, lao động cộ nghĩa vụ chung của mọi người. Như vậy, “Tuyên ngôn” đâ thể hiện rõ quan điểm sự tác động tích cực của Nhà nước vô sản đối với sự phát triển kinh tế.

Ở dạng chung nhất “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” đã đề cập tổi vấn đề hình thức Nhà nước. C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ ra rằng hình thức chính trị thống trị của giai cấp vô sản phải là hình thức dân chủ, khác về chất đô'i với dân chủ tư sản. Cộng hòa dân chủ vô sản - đó là chính quyền dân chủ dối với nhân dân lao động, số đồng trong xã hội. Như vậy, kết luận này còn khá trừu tượng, cần được phát triển. V.I.Lênin viết: “... bằng gì thay thế bộ máy Nhà nước tư sản bị đập tan?” Về vấn đê này vào năm 1847 trong “tuyên ngôn của Đảng cộng sản”, Mác trả lời còn rất trừu tượng, chính xác hơn, là đá chỉ ra các nhiệm vụ, nhưng chưa chỉ ra các phương thức giải quyết các nhiệm vụ đó.

Việc phát hiện bản chất giai cấp và tính nhất thời trong lịch sử của Nhà nưóc, đã cho phép C.Mác và Ph.Ăngghen khái quát những đặc trưng chung và số phận của Nhà nước. Trong “Tuyên ngôri” đã chỉ rõ: quyền lực chính trị theo nguyên nghĩa của từ đó là bạo lực được tổ chức của giai cấp này để đàn áp giai cấp khác. Nếu trong đấu tranh chống tư sản, vô sản chắc chắn liên hiệp lại thành giai cấp và bằng con đường cách mạng để biến mình thành giai cấp thông trị và với tư cách giai cấp thống trị vô sẵn bằng bạo lực thủ tiêu các quan hệ sản xuất cũ, thì có nghĩa cùng với việc thủ tiêu những quan hệ sản xuất đó, vô sản đã tiêu diệt luôn Điều kiện tồn tại của các đôi kháng giai cấp, tiêu diệt các giai cấp nói chung, cuối cùng tiêu diệt sự thống trị của chính mình với tư cách là giai cấp.

Trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” C.Mác và Ph.Ăngghen coi xã hội cộng sản tương lai thay, thế cho xã hội tư sản như là một hội liên hiệp “trong đó sự phát triển tự do của mởi người là Điều kiện phát triển tự do của mọi người”...

Tóm lại ngay trước khi nổ ra cuộc cách mạng 1848 bằng “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” C.Mác và Ph.Ăngghen đã xây dựng xông những nguyên lý cơ bản của nhận thức duy vật biện chứng về Nhà nước và pháp luật. Cách mạng 1848 đã khảng định tính đúng đắn của học thuyết Mác về Nhà nước và pháp luật, và kinh nghiêm của nó lấ căn cứ đế phát triển tiếp tục học thuyết về Nhà nước và pháp luật.

Cảm ơn quý khách đã gửi yêu cầu đến Công ty Luật Minh Khuê, trên đây là nội dung tư vấn của Công ty, nội dung tư vấn có giá trị tham khảo, nếu còn vấn đề mà quý khách hang còn chưa rõ xin vui lòng liên hệ đến tổng đài của Công ty Luật Minh Khuê 1900.6162 hoặc vui lòng gửi tin nhắn đến email [email protected] để được giải đáp thắc mắc.

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật - Công ty Luật Minh Khuê