Vấn đề pháp lý về thành viên trong Công ty hợp danh ở Việt Nam

1. Khái quát về Công ty hợp danh 

Hiện nay, không chỉ riêng ở Việt Nam mà cũng như các nước khác trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về định nghĩa công ty hợp danh, một số quan điểm về công ty hợp danh như "Công ty hợp danh là một công ty mà trong đó các thành viên đều có tư cách thương gia chịu trách nhiệm vô hạn và liên đới về các khoản nợ của công ty". Theo ghi nhận tại Luật thống nhất về công ty hợp danh (Partnership) năm 1914 thì công ty hợp danh “là sự liên kết gồm hai hay nhiều chủ sở hữu và với tư cách là người đòng sở hữu họ cùng nhau kinh doanh để thu lợi nhuận”. Qua đó có thể khái quát một vài nét tương đối về công ty hợp danh như sau: Công ty hợp danh là một loại hình liên kết mang bản chất đối nhân, có thể có hoặc không có tư cách pháp nhân, thành viên chỉ có thể bao gồm các thành viên hợp danh, chịu trách nhiệm vô hạn về các khoản nợ của công ty. 

Công ty hợp danh được chia thành 2 loại chính là: Công ty hợp danh thông thường và công ty hợp danh hữu hạn.

2. Các vấn đề pháp lý về thành viên của Công ty hợp danh 

Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam công ty hợp danh có 2 loại thành viên: thành viên hợp danh và thành viên góp vốn. Ở các nước khác trên thế giới tùy vào sự phân loại của các nước mà chia thành 2 hoặc 3 loại thành viên như: thành viên hợp danh (partnership), thanh viên hợp danh hữu hạn (limited partnership) và thành viên hợp danh cổ phần (Limited Liability Partnership). Dù công ty hợp danh được tổ chức theo loại hình nào thì trong công ty nhất thiết phải có ít nhất 2 thành viên hợp danh, đây là điều kiện bắt buộc phải có theo quy định tại điểm a khoản 1 điều 17 luật doanh nghiệp 2020 “Phải có ít nhất 02 thành viên là chủ sở hữu chung của công ty, cùng nhau kinh doanh dưới một tên chung (sau đây gọi là thành viên hợp danh)…”. Các vấn đề pháp lý về thành viên của công ty hợp danh được quy định cụ thể như sau:

2.1. Thành viên hợp danh

2.1.1. Điều kiện để trở thành thành viên hợp danh

Các cá nhân muốn trở thành thành viên của công ty hợp danh phải đáp ứng các nhu cầu sau: Theo quy định tại điều khoản 2 điều 17 luật doanh nghiệp 2020 cá nhân không rơi vào các trường hợp sau có thể trở thành thành viên hợp danh: Cán bộ, công chức, viên chức. “Sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam; sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp, công nhân công an trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân Việt Nam, trừ người được cử làm đại diện theo ủy quyền để quản lý phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp hoặc quản lý tại doanh nghiệp nhà nước”. Cán bộ lãnh đạo, quản lý nghiệp vụ trong doanh nghiệp nhà nước. Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi, có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi. “Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định; các trường hợp khác theo quy định của Luật Phá sản, Luật Phòng, chống tham nhũng”. Trong quy định về các trường hợp bị cấm của cá nhân đã được mở rộng hơn so với luật doanh nghiệp 2014 như: người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. 

Để trở thành thành viên hợp danh của công ty cá nhân phải góp vốn, việc góp vốn ít hay nhiều sẽ được phục thuộc vào sự thoả thuận và được ghi vào Điều lệ của công ty. Khi đã tiến hành thoả thuận thành viên hợp danh phải đóng đủ và đúng hạn theo thoả thuận, nếu không thực hiện theo cam kết đã thoả thuận sẽ phải bồi thường thiệt hại cho công ty. Bên cạnh đó, khi trở thành thành viên hợp danh của công ty kinh doanh ngành nghề phải có giấy chứng chỉ hành nghề. 

2.1.2. Quyền và nghĩa vụ của thành viên hợp danh

• Quyền của thành viên hợp danh

Thành viên hợp danh của công ty hợp danh có các quyền cơ bản sau: Thứ nhất, tham gia các cuộc họp, thảo luận, biểu quyết các vấn đề của công ty, mỗi thành viên hợp danh sẽ có 1 phiếu biểu quyết hay số phiếu khác theo quy định tại Điều lệ công ty đây cũng là điểm khác biệt so với các thanh viên của công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần. Thứ hai, nhân danh công ty tiến hành các hoạt động kinh doanh như: Đàm phán, ký hợp đồng, thỏa thuận giao ước có điều kiện thuận lợi nhất cho công ty. Thứ ba, sử dụng con dấu, tài sản của công ty để tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh, nếu sử dụng tài sản cá nhân để thực hiện trước các hoạt động kinh doanh thì thành viên đó có quyền yêu cầu công ty hoàn trả lại số tiền và lãi. Được nhận thông tin nội bộ, xem hồ sơ, sổ sách kế toán, của công ty, được chia lợi nhuận tương ứng với số vốn đã góp. Và các quyền khác theo quy định tại khoản 1 điều 181 Luật doanh nghiệp 2020.

• Nghĩa vụ của thành viên hợp danh

Các thành viên hợp danh có những nghĩa vụ cơ bản sau: Tiến hành quản lý, thực hiện các công việc, hoạt động kinh doanh một cách trung thực, cẩn trọng, phù hợp với quy định, tối ưu hoá việc đảm bảo lợi ích hợp pháp của các thành viên khác trong công ty. Không lạm dụng tài sản, uy tín của công ty để vụ lợi cho bản thân, có trách nhiệm bồi thường đối với thiệt hại gây ra. Liên đới chịu trách nhiệm đối với mọi khoản nợ của công ty. Trách nhiệm của thành viên hợp danh phát sinh ngay từ khi đăng ký trở thành thành viên hợp danh của công ty ngay cả khi họ chưa được hưởng loại hay chấm dứt tư cách thành viên.