1. Giới thiệu khái niệm hối phiếu nhận nợ

Hối phiếu nhận nợ được quy định tại Điều 4 Luật Các công cụ chuyển nhượng 2005 như sau: Hối phiếu nhận nợ là giấy tờ có giá do người phát hành lập, cam kết thanh toán không điều kiện một số tiền xác định khi có yêu cầu hoặc vào một thời điểm nhất định trong tương lai cho người thụ hưởng. Đây là một công cụ tài chính quan trọng trong giao dịch thương mại và tài chính, đảm bảo quyền lợi của người thụ hưởng đối với số tiền đã được cam kết.

Dẫn chiếu đến Điều 6 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 quy định như sau về ngoại hối: Ngoại hối bao gồm đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung châu Âu và đồng tiền chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế và khu vực (gọi là ngoại tệ); phương tiện thanh toán bằng ngoại tệ, gồm séc, thẻ thanh toán, hối phiếu đòi nợ, hối phiếu nhận nợ và các phương tiện thanh toán khác; các loại giấy tờ có giá bằng ngoại tệ, gồm trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công ty, kỳ phiếu, cổ phiếu và các loại giấy tờ có giá khác. Việc sử dụng hối phiếu nhận nợ như một loại ngoại hối cung cấp thêm sự linh hoạt trong phương thức thanh toán, phù hợp với nhiều tình huống và nhu cầu khác nhau. Điều này làm cho hối phiếu nhận nợ trở thành một phần quan trọng trong hệ thống tài chính quốc tế.

Theo quy định này, hối phiếu nhận nợ là giấy tờ có giá do người phát hành lập, cam kết thanh toán không điều kiện một số tiền xác định khi có yêu cầu hoặc vào một thời điểm nhất định trong tương lai cho người thụ hưởng. Đồng thời, hối phiếu nhận nợ được coi là một loại ngoại hối. Như vậy, hối phiếu nhận nợ không chỉ là một công cụ tài chính quan trọng trong giao dịch trong nước mà còn đóng vai trò quan trọng trong thương mại và tài chính quốc tế, góp phần thúc đẩy lưu thông ngoại hối và phát triển kinh tế toàn cầu.

 

2. Trường hợp thanh toán hối phiếu nhận nợ được coi là hoàn thành theo quy định của pháp luật

Căn cứ theo quy định tại Điều 56 Luật Các công cụ chuyển nhượng 2005 thì trường hợp thanh toán hối phiếu nhận nợ được coi là hoàn thành bao gồm: 

- Người phát hành thanh toán toàn bộ số tiền ghi trên hối phiếu cho người thụ hưởng:

+ Người phát hành có nghĩa vụ thanh toán toàn bộ số tiền ghi trên hối phiếu cho người thụ hưởng một cách vô điều kiện khi đến hạn hoặc khi có yêu cầu thanh toán từ người thụ hưởng.

+ Các hình thức thanh toán hợp lệ bao gồm tiền mặt, chuyển khoản ngân hàng, séc, hoặc các phương tiện thanh toán khác được pháp luật cho phép, chẳng hạn như thanh toán qua thẻ tín dụng hoặc các hệ thống thanh toán điện tử..

+ Thời điểm thanh toán được xác định theo ngày đến hạn ghi trên hối phiếu. Người phát hành phải thanh toán đúng vào ngày này hoặc trước đó nếu có yêu cầu từ người thụ hưởng. Nếu thanh toán được thực hiện sau ngày đến hạn, người phát hành vẫn phải chịu trách nhiệm thanh toán toàn bộ số tiền ghi trên hối phiếu cùng với bất kỳ khoản lãi suất hoặc phí phát sinh (nếu có) do chậm trễ. Điều này đảm bảo quyền lợi của người thụ hưởng và tạo động lực cho người phát hành thanh toán đúng hạn.

- Người chấp nhận trở thành người thụ hưởng hối phiếu vào ngày đến hạn thanh toán hoặc sau ngày đó:

+ Người chấp nhận là người đồng ý thanh toán số tiền ghi trên hối phiếu khi đến hạn hoặc theo yêu cầu. Vai trò này thường được thực hiện khi người phát hành không thể hoặc không muốn thanh toán và người chấp nhận cam kết thanh toán thay thế.

+ Khi người chấp nhận đồng thời là người thụ hưởng hối phiếu, họ có quyền nhận thanh toán số tiền ghi trên hối phiếu khi đến hạn. Trường hợp này thường xảy ra khi người chấp nhận đã mua lại hoặc chuyển nhượng hối phiếu từ người thụ hưởng ban đầu.

+ Nghĩa vụ thanh toán được coi là hoàn thành khi người chấp nhận đã thanh toán toàn bộ số tiền ghi trên hối phiếu vào ngày đến hạn hoặc sau ngày đó.

- Người thụ hưởng hủy bỏ hối phiếu hoặc từ bỏ quyền đối với hối phiếu:

+ Hủy bỏ hối phiếu là việc người thụ hưởng chính thức từ bỏ quyền yêu cầu thanh toán số tiền ghi trên hối phiếu. Từ bỏ quyền đối với hối phiếu có thể bao gồm việc người thụ hưởng tuyên bố không yêu cầu thanh toán hoặc thực hiện các thủ tục chính thức để từ bỏ quyền này.

+ Điều kiện và thủ tục thực hiện hủy bỏ hoặc từ bỏ hối phiếu phải tuân theo quy định pháp luật, bao gồm việc lập văn bản tuyên bố hủy bỏ hoặc từ bỏ quyền, có chữ ký của người thụ hưởng và được thông báo chính thức cho người phát hành hoặc người chấp nhận (nếu có).

+ Thời điểm thanh toán hối phiếu được coi là hoàn thành khi văn bản hủy bỏ hoặc từ bỏ quyền đối với hối phiếu được người thụ hưởng ký và thông báo chính thức cho người phát hành hoặc người chấp nhận.

 

3. Phân tích một số trường hợp đặc biệt

- Trường hợp hối phiếu bị mất hoặc bị hủy hoại:

+ Thủ tục trình báo mất hoặc hủy hoại hối phiếu: Khi hối phiếu bị mất hoặc bị hủy hoại, người sở hữu phải lập tức thông báo cho người phát hành và các bên liên quan. Theo quy định pháp luật, người mất hối phiếu cần phải thực hiện các bước sau: Lập biên bản xác nhận mất hoặc hủy hoại hối phiếu, có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền; Thông báo công khai việc mất hoặc hủy hoại hối phiếu trên phương tiện truyền thông đại chúng hoặc theo quy định của pháp luật hiện hành; Đề nghị tòa án tuyên bố hủy hối phiếu cũ và xác nhận việc phát hành hối phiếu mới hoặc xác nhận quyền đòi nợ tương đương.

+ Pphương án thanh toán thay thế cho hối phiếu bị mất hoặc bị hủy hoại: Sau khi hoàn tất thủ tục trình báo mất hoặc hủy hoại, người sở hữu hối phiếu có thể đề nghị người phát hành phát hành hối phiếu mới hoặc thực hiện thanh toán thay thế bằng một phương tiện thanh toán khác (như chuyển khoản ngân hàng hoặc phát hành séc mới). Điều này phải được sự đồng ý và xác nhận của người phát hành sau khi đã kiểm tra và xác thực các thông tin liên quan đến hối phiếu bị mất hoặc hủy hoại.

- Hối phiếu bị tranh chấp:

+ Tranh chấp khi thanh toán hối phiếu có thể phát sinh từ các tình huống sau: Người phát hành hoặc người bị ký phát không công nhận hối phiếu hoặc không chấp nhận thanh toán; Có tranh chấp về tính hợp lệ hoặc giả mạo của hối phiếu; Các bên liên quan không đồng ý về số tiền ghi trên hối phiếu hoặc điều kiện thanh toán; Tranh chấp về quyền sở hữu hối phiếu khi có nhiều người cùng tuyên bố quyền sở hữu.

+ Vai trò của cơ quan tố tụng trong việc giải quyết tranh chấp: Cơ quan tố tụng (tòa án) có vai trò quyết định trong việc giải quyết tranh chấp liên quan đến hối phiếu. Quá trình giải quyết tranh chấp gồm các bước sau: Tiếp nhận đơn kiện từ các bên liên quan và thụ lý vụ việc; Thực hiện điều tra, thu thập chứng cứ và xác minh thông tin liên quan đến tranh chấp; Tiến hành phiên tòa để xem xét và đưa ra phán quyết dựa trên các quy định pháp luật và chứng cứ đã thu thập; Phán quyết của tòa án có hiệu lực thi hành và các bên phải tuân thủ.

+ Thời điểm thanh toán hối phiếu được coi là hoàn thành trong trường hợp tranh chấp: Thời điểm thanh toán hối phiếu được coi là hoàn thành khi có phán quyết cuối cùng của tòa án xác nhận trách nhiệm thanh toán và số tiền phải thanh toán, và khi bên có nghĩa vụ thanh toán đã thực hiện xong nghĩa vụ này theo phán quyết của tòa án. Nếu phán quyết yêu cầu thanh toán ngay lập tức, thời điểm thanh toán là khi số tiền đã được chuyển giao cho người thụ hưởng theo quy định của tòa án.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Chấp nhận hối phiếu là gì? Thời hạn, mục đích và ý nghĩa chấp nhận hối phiếu. Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu trực tiếp tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!