Mục lục bài viết

1. Khái niệm thống kê, kiểm kê đất đai như thế nào?

Theo quy định tại Khoản 29, Điều 3 của Luật Đất đai 2024, khái niệm "kiểm kê đất đai" được định nghĩa là hoạt động mà Nhà nước tổ chức điều tra, tổng hợp và đánh giá tình hình sử dụng đất trong thực tế, thông qua việc xem xét các hồ sơ địa chính và khảo sát trực tiếp trên thực địa. Mục đích của kiểm kê đất đai là để xác định hiện trạng sử dụng đất tại thời điểm tiến hành kiểm kê, đồng thời theo dõi, ghi nhận các biến động về đất đai giữa hai lần kiểm kê. Việc kiểm kê đất đai đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý đất đai, giúp cơ quan Nhà nước nắm bắt được tình hình sử dụng đất tại từng khu vực, từ đó có cơ sở đưa ra các chính sách và biện pháp phù hợp nhằm quản lý và phát triển tài nguyên đất đai hiệu quả hơn.

Trong khi đó, tại Khoản 41, Điều 3 của Luật Đất đai 2024, "thống kê đất đai" được định nghĩa là hoạt động mà Nhà nước thực hiện để tổng hợp và đánh giá thông tin về tình hình sử dụng đất qua các hồ sơ địa chính, bao gồm cả việc ghi nhận biến động đất đai trong khoảng thời gian giữa hai lần thống kê. Tuy nhiên, khác với kiểm kê đất đai, thống kê đất đai chủ yếu dựa vào dữ liệu trên các hồ sơ địa chính, không yêu cầu điều tra thực tế như kiểm kê, do đó, thống kê đất đai thường mang tính chất tổng quát hơn và ít tốn kém hơn về thời gian và chi phí.

Cả hai hoạt động này, mặc dù có sự khác biệt về phương thức thực hiện và mục tiêu cụ thể, đều đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự quản lý chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả về đất đai, góp phần nâng cao chất lượng công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và các chính sách phát triển bền vững trong quản lý tài nguyên đất đai của Nhà nước.

 

2. Việc thống kê, kiểm kê đất đai do cơ quan nào tổ chức thực hiện theo Luật đất đai 2024?

Theo Điều 59 của Luật Đất đai 2024, trách nhiệm tổ chức thực hiện thống kê và kiểm kê đất đai được phân công rõ ràng cho các cơ quan quản lý nhà nước từ cấp xã đến cấp trung ương. Cụ thể, Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm tổ chức, thực hiện và phê duyệt việc thống kê, kiểm kê đất đai trong phạm vi quản lý của mình. Cấp xã và cấp huyện cần báo cáo kết quả thống kê, kiểm kê đất đai lên Ủy ban nhân dân cấp trên trực tiếp để kiểm tra, giám sát và tổng hợp. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm công bố kết quả thống kê đất đai và báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường vào trước ngày 31 tháng 3 của năm kế tiếp, trừ các năm có kiểm kê đất đai. Đối với kết quả kiểm kê đất đai, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường trước ngày 30 tháng 6 của năm kế tiếp của năm tiến hành kiểm kê đất đai.

Đối với các lĩnh vực đặc thù như đất quốc phòng và an ninh, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để thực hiện thống kê và kiểm kê đất đai liên quan đến các khu vực này. Bộ Tài nguyên và Môi trường, với vai trò tổng hợp và quản lý thông tin đất đai, sẽ tổng hợp kết quả thống kê đất đai của cả nước hàng năm và công bố kết quả trước ngày 30 tháng 6 mỗi năm. Đồng thời, Bộ cũng sẽ tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả kiểm kê đất đai trong 5 năm và công bố kết quả này trước ngày 30 tháng 9 của năm kế tiếp của năm thực hiện kiểm kê.

Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng với Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định nội dung và hoạt động kiểm kê đất đai chuyên đề, nhằm giải quyết các vấn đề cụ thể liên quan đến từng loại đất đai hoặc khu vực đặc thù. Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng có trách nhiệm quy định chi tiết về việc thống kê, kiểm kê đất đai và việc lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất, đảm bảo công tác thống kê và kiểm kê đất đai được thực hiện đúng quy trình và đạt hiệu quả cao nhất.

Cuối cùng, kinh phí cho việc thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai sẽ do ngân sách nhà nước bảo đảm và được cấp phát theo các quy định của pháp luật hiện hành. Điều này nhằm đảm bảo các cơ quan nhà nước có đủ nguồn lực để thực hiện công tác thống kê, kiểm kê đất đai một cách đầy đủ, chính xác và kịp thời, phục vụ cho công tác quản lý đất đai trên phạm vi cả nước.

 

3. Điểm mới quy định về việc thống kê, kiểm kê đất đai so với quy định trước đây

Trước khi Luật Đất đai 2024 được ban hành, tại Điều 34 của Luật Đất đai 2013, quy định về việc thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất đã chỉ rõ các trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các công tác này. Cụ thể, trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất được giao cho Ủy ban nhân dân các cấp, từ cấp xã, cấp huyện đến cấp tỉnh. Các Ủy ban nhân dân này có nhiệm vụ tổ chức thực hiện công tác thống kê, kiểm kê đất đai tại địa phương mình quản lý và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất để phục vụ công tác quản lý, quy hoạch và phát triển đất đai.

Ngoài ra, các cấp chính quyền cấp xã và cấp huyện có trách nhiệm báo cáo kết quả công tác thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất lên Ủy ban nhân dân cấp trên trực tiếp. Đối với cấp tỉnh, sau khi tổng hợp kết quả từ cấp dưới, sẽ báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường về kết quả thực hiện công tác này trong phạm vi địa phương mình. Đây là một phần trong quy trình quản lý đất đai của Nhà nước, giúp đảm bảo tính minh bạch và thống nhất trong việc kiểm tra và giám sát việc sử dụng đất.

Đặc biệt, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để thực hiện công tác thống kê, kiểm kê đất đai đối với các khu vực đất quốc phòng và an ninh. Sau khi hoàn thành, các cơ quan này phải gửi báo cáo kết quả về Bộ Tài nguyên và Môi trường để tổng hợp và quản lý thông tin liên quan đến đất đai trong các lĩnh vực đặc thù này.

Cũng theo quy định tại Điều 34 của Luật Đất đai 2013, Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả thống kê đất đai hàng năm, đồng thời công bố kết quả kiểm kê đất đai 5 năm của cả nước. Điều này nhằm giúp Chính phủ có cái nhìn tổng thể về tình hình sử dụng và quản lý đất đai trên toàn quốc, từ đó đưa ra các quyết định, chính sách phù hợp để điều chỉnh và phát triển nguồn tài nguyên đất đai bền vững.

Cuối cùng, Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng có nhiệm vụ quy định chi tiết về việc thực hiện công tác thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất, giúp các cơ quan nhà nước thực hiện đúng quy trình và tiêu chuẩn trong công tác quản lý đất đai. Quy định chi tiết này giúp đảm bảo công tác thống kê và kiểm kê được thực hiện chính xác, minh bạch và hiệu quả, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu phục vụ cho công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên đất đai lâu dài.

So với Luật Đất đai 2013, Luật Đất đai 2024 đã có những thay đổi và bổ sung rõ ràng hơn về trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong công tác thống kê, kiểm kê đất đai, đặc biệt là trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp. Cụ thể, theo Luật Đất đai 2024, Ủy ban nhân dân các cấp chỉ có trách nhiệm tổ chức thực hiện và phê duyệt việc thống kê, kiểm kê đất đai của địa phương. Điều này cho thấy một sự thay đổi trong cách thức quản lý, trong đó quyền phê duyệt và giám sát việc thực hiện được tập trung vào các cấp chính quyền địa phương.

Đối với Ủy ban nhân dân cấp xã và cấp huyện, trách nhiệm của họ được quy định rõ ràng hơn trong việc báo cáo kết quả thống kê, kiểm kê đất đai lên Ủy ban nhân dân cấp trên trực tiếp. Cấp tỉnh sẽ có trách nhiệm công bố kết quả thống kê đất đai và báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường trước ngày 31 tháng 3 của năm kế tiếp, trừ các năm thực hiện kiểm kê đất đai. Đối với kết quả kiểm kê đất đai, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cần báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường trước ngày 30 tháng 6 của năm kế tiếp của năm thực hiện kiểm kê đất đai. Các quy định này giúp đảm bảo rằng kết quả thống kê, kiểm kê đất đai của các địa phương sẽ được công khai, minh bạch và có sự giám sát chặt chẽ từ các cấp quản lý nhà nước.

Một điểm đáng chú ý trong Luật Đất đai 2024 là quy định chi tiết hơn về trách nhiệm của Bộ Tài nguyên và Môi trường trong việc tổng hợp kết quả thống kê đất đai hàng năm của cả nước và công bố kết quả trước ngày 30 tháng 6 hàng năm. Bộ cũng sẽ tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả kiểm kê đất đai trong 5 năm và công bố kết quả này trước ngày 30 tháng 9 của năm kế tiếp của năm thực hiện kiểm kê đất đai. Quy định này thể hiện rõ sự tập trung trong công tác quản lý, giúp Chính phủ có cái nhìn tổng thể về tình hình sử dụng đất đai trên toàn quốc.

Ngoài ra, Luật Đất đai 2024 còn bổ sung các quy định mới, như việc Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng với Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền quyết định nội dung và các hoạt động kiểm kê đất đai chuyên đề. Đây là một điều kiện quan trọng để giải quyết những vấn đề cụ thể, đặc thù của từng loại đất hoặc khu vực có tính chất khác nhau. Thêm vào đó, kinh phí thực hiện công tác thống kê, kiểm kê đất đai sẽ được Nhà nước bảo đảm và được bố trí theo quy định của pháp luật, giúp đảm bảo nguồn lực cho công tác này được triển khai đầy đủ và hiệu quả.

Những quy định trong Luật Đất đai 2024 không chỉ tạo ra một khung pháp lý chặt chẽ hơn mà còn nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý đất đai, từ đó giúp cải thiện công tác quy hoạch, sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất đai một cách bền vững.

 

4. Nội dung kiểm kê đất đai năm 2024 như thế nào?

Ngày 23/7/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 22/CT-TTg về công tác kiểm kê đất đai năm 2024, nhằm đánh giá, cập nhật lại tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên cả nước. Theo chỉ thị này, việc kiểm kê đất đai sẽ được thực hiện đối với từng đơn vị hành chính các cấp và có những nội dung cụ thể, bao gồm việc xác định diện tích các loại đất theo quy định tại Điều 9 của Luật Đất đai 2024, cùng với việc làm rõ đối tượng đang quản lý, sử dụng đất theo các quy định tại Điều 6 và Điều 7 của Luật Đất đai 2024. Đây là những căn cứ quan trọng để đánh giá chính xác tình hình sử dụng đất của từng loại đất, đồng thời kiểm tra tình trạng sử dụng đất của các đối tượng tổ chức, cá nhân đang quản lý đất đai.

Một trong những nội dung đáng chú ý trong công tác kiểm kê năm 2024 là việc tập trung vào các loại đất đặc thù, bao gồm đất sân gôn, cảng hàng không, sân bay, khu vực bị sạt lở, đất bồi đắp, cũng như đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường. Các chuyên đề đặc biệt này sẽ được xem xét kỹ lưỡng, nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng đất trong những lĩnh vực có tính chất đặc thù, có thể có ảnh hưởng lớn đến môi trường và phát triển bền vững.

Công tác kiểm kê đất đai năm 2024 không chỉ dừng lại ở việc tổng hợp diện tích và tình hình sử dụng đất mà còn phải đánh giá thực trạng công tác quản lý đất đai, đặc biệt là tình hình biến động đất đai trong 5 năm qua của từng địa phương và của cả nước. Việc này sẽ giúp cơ quan chức năng nhận diện rõ tình hình thực tế, từ đó có cái nhìn tổng quan về những vấn đề cần giải quyết trong công tác quản lý, sử dụng đất đai, như việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và mức độ chấp hành pháp luật đất đai của các tổ chức, cá nhân.

Một điểm quan trọng trong công tác kiểm kê này là việc làm rõ nguyên nhân của những hạn chế và tồn tại trong công tác quản lý, sử dụng đất. Việc xác định nguyên nhân sẽ là cơ sở để đề xuất các giải pháp cụ thể, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đồng thời tăng cường công tác quản lý đất đai, bảo vệ tài nguyên đất đai một cách bền vững. Những biện pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quy hoạch, phân bổ và sử dụng đất, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của các địa phương và cả nước.

Chỉ thị 22/CT-TTg là một bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện công tác quản lý đất đai, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong việc phân bổ và sử dụng tài nguyên đất đai, đồng thời giúp Chính phủ và các cơ quan chức năng có cơ sở để xây dựng và điều chỉnh các chính sách, kế hoạch phát triển đất đai phù hợp với tình hình thực tế.

Xem thêm bài viết: Thực hiện việc xây dựng cơ sở dữ liệu thống kê, kiểm kê đất đai được cơ quan Trung ương?

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn.