Vợ có được thừa kế thế vị không? Ví dụ thừa kế thế vị

1. Thừa kế thế vị được hiểu như thế nào?

Theo quy định của pháp luật tại Điều 652 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về thừa kế thế vị như sau: 

Hưởng thừa kế thế vị là quy định pháp lý cho phép một người thay thế vị trí của cha hoặc mẹ đẻ trong việc nhận di sản từ ông bà nội, ông bà ngoại, cụ nội, cụ ngoại, trong trường hợp cha mẹ của người thừa kế đã qua đời hoặc chết cùng thời điểm với những người để lại di sản.

Những người được hưởng thừa kế thế vị sẽ nhận phần di sản mà cha hoặc mẹ của họ, tức ông hoặc bà của họ, lẽ ra sẽ được nhận nếu còn sống. Phần di sản này sẽ được chia đều với những người thừa kế khác. Để được hưởng thừa kế thế vị, cần phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

Thứ nhất, phải có sự kiện cha hoặc mẹ của người thừa kế thế vị đã chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản (có thể là ông bà hoặc các cụ). Nếu cháu (con của người đã chết) cũng đã chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản, thì chắt (con của cháu) cũng sẽ được hưởng thừa kế thế vị.

Thứ hai, những người thừa kế thế vị phải thuộc hàng thừa kế thứ nhất, và người thế vị luôn ở vị trí đời sau. Cụ thể, chỉ có con cái mới được thừa kế thế vị cha hoặc mẹ để nhận di sản từ ông bà hoặc các cụ. Không có trường hợp cha mẹ thế vị con để nhận di sản của ông bà hoặc các cụ.

Thứ ba, mối quan hệ giữa người thừa kế thế vị và người để lại di sản phải là quan hệ huyết thống trực hệ, tức là chỉ có con đẻ mới có thể thay thế vị trí của cha hoặc mẹ đẻ.

Thứ tư, người thừa kế thế vị phải còn sống tại thời điểm người để lại di sản qua đời hoặc phải được sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế, nhưng phải được thụ thai trước khi người để lại di sản chết.

Thứ năm, khi còn sống, cha hoặc mẹ của người thừa kế thế vị phải có quyền hưởng di sản của người chết. Nếu cha hoặc mẹ bị tước quyền thừa kế hoặc bị truất quyền hưởng di sản, thì con hoặc cháu của họ không thể thay thế vị trí trong việc nhận di sản.

Thứ sáu, bản thân người thừa kế thế vị không bị tước quyền thừa kế theo quy định tại khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015.

2. Vợ có được thừa kế thế vị không?

Theo quy định của pháp luật tại Điều 652 của Bộ Luật Dân sự năm 2015, việc thừa kế thế vị được quy định như sau:

Thừa kế thế vị

Trong trường hợp người để lại di sản đã qua đời và con cái của người đó cũng đã chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản, thì cháu của người để lại di sản sẽ được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu đã được hưởng nếu như cha hoặc mẹ của cháu còn sống. Nếu như cháu cũng đã qua đời trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản, thì chắt của người để lại di sản sẽ được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt đã được hưởng nếu như cha hoặc mẹ của chắt còn sống tại thời điểm đó.

Như vậy, thừa kế thế vị là một cơ chế trong đó con cái hoặc cháu chắt của người nhận thừa kế sẽ tiếp nhận phần thừa kế thay cho người nhận thừa kế trong trường hợp người nhận thừa kế đã qua đời trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản. Pháp luật dân sự không ghi nhận quyền thừa kế thế vị đối với trường hợp của vợ. Do đó, vợ không được hưởng thừa kế thế vị khi chồng hoặc cha mẹ của họ qua đời.

Các đối tượng được hưởng quyền thừa kế thế vị trong trường hợp này bao gồm con cái hoặc vợ của người nhận thừa kế, nếu người nhận thừa kế đã mất.

3. Ví dụ thừa kế thế vị chi tiết nhất

Khi một người thừa kế đã qua đời trước khi nhận di sản từ ông bà, cháu có thể thừa kế theo quy định về việc thế vị.

Trường hợp cháu thế vị cha hoặc mẹ để hưởng di sản của ông, bà:

Giả sử A và B kết hôn và sinh ra một người con là C. C sau đó kết hôn với H và có một người con là G. Nếu C qua đời vào năm 2010 và sau đó A qua đời vào năm 2018 mà không để lại di chúc, tài sản của A sẽ được phân chia theo quy định của pháp luật. Theo quy định, những người thừa kế hợp pháp của A trong trường hợp này bao gồm C và D. Tuy nhiên, vì C đã mất trước khi A qua đời, phần di sản mà C lẽ ra được hưởng sẽ được chuyển giao cho G, con của C, để G thừa kế kế vị phần tài sản đó.

Trường hợp chắt thế vị cha hoặc mẹ để hưởng di sản của cụ:

Xem xét ví dụ về gia đình: A và B kết hôn và có một người con là M. M kết hôn với H và sinh ra một người con là K. K sau đó kết hôn với T và có một người con là C. Nếu M qua đời vào tháng 1 năm 2012 và K qua đời vào tháng 9 cùng năm, sau đó vào năm 2017, A qua đời mà không để lại di chúc, người thừa kế của A trong tình huống này là M, người đã mất, do đó K sẽ trở thành người thừa kế kế vị của M. Tuy nhiên, vì K cũng đã qua đời, người thừa kế kế vị tiếp theo sẽ là C, con của K. Trong trường hợp này, C sẽ trở thành người thừa kế kế vị và nhận phần di sản mà M lẽ ra được hưởng nếu còn sống.

Tầm quan trọng của việc thừa kế thế vị: