Xếp lương mới từ 01/03/2026 cho công chức, viên chức mới trúng tuyển

Hệ thống quản trị nhân sự và chính sách tiền lương trong khu vực công của Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính lịch sử. Kể từ ngày 01/03/2026, các quy định mới về xếp lương, đặc biệt là đối với đối tượng công chức, viên chức mới trúng tuyển, sẽ chính thức được áp dụng theo những nguyên tắc hoàn toàn mới của cuộc cải cách tiền lương toàn diện. Sự thay đổi này không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh các con số thu nhập mà còn thể hiện một bước tiến lớn trong tư duy quản lý hành chính nhà nước: chuyển từ quản trị theo thâm niên sang quản trị theo hiệu quả công việc và vị trí việc làm. Bài viết này của Luật Minh Khuê sẽ phân tích chi tiết các căn cứ pháp lý, nguyên tắc xếp lương, bảng lương mô phỏng và những chế độ phụ cấp, an sinh xã hội liên quan để cung cấp một cái nhìn toàn diện và sâu sắc nhất về hệ thống tiền lương công chức năm 2026.

1. Căn cứ pháp lý về lộ trình cải cách tiền lương từ 01/03/2026

Lộ trình cải cách tiền lương năm 2026 là kết quả của một quá trình hoạch định chiến lược lâu dài, bắt nguồn từ các nghị quyết của Đảng và được cụ thể hóa bằng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội và Chính phủ. Nền tảng quan trọng nhất của toàn bộ cuộc cải cách này chính là Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21/05/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII. Nghị quyết này đã đặt ra mục tiêu cốt lõi là xây dựng một hệ thống tiền lương mới minh bạch, hiện đại, đảm bảo đời sống cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang.

Nghị quyết 27 và các văn bản chỉ đạo chiến lược

Nghị quyết 27-NQ/TW xác định rõ việc cải cách tiền lương phải gắn liền với việc tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế và nâng cao chất lượng đội ngũ công chức. Theo lộ trình ban đầu, việc cải cách toàn diện dự kiến thực hiện sớm hơn, nhưng do các yếu tố khách quan, thời điểm bùng nổ của sự thay đổi lớn nhất đã được xác định là năm 2026. Các văn bản mới nhất như Kết luận số 83-KL/TW ngày 21/06/2024 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 142/2024/QH15 của Quốc hội khóa XV đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thực hiện các nội dung cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27.

Một văn bản đặc biệt quan trọng khác là Kết luận số 206-KL/TW ngày 10/11/2025 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục thực hiện cải cách tiền lương và điều chỉnh các chế độ an sinh xã hội. Dựa trên kết luận này, Chính phủ đã ban hành Công văn số 38/TTg-QHĐP năm 2026 về việc triển khai thực hiện các nghị quyết tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, trong đó giao Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng các nghị định về chế độ tiền lương mới.

Hệ thống văn bản hướng dẫn thực hiện từ tháng 3 năm 2026

Để chuẩn bị cho cột mốc ngày 01/03/2026, Bộ Nội vụ và Chính phủ đã ban hành một loạt các văn bản hướng dẫn chi tiết:

• Thông tư số 01/2026/TT-BNV: Đây là văn bản then chốt hướng dẫn về việc xếp lương đối với người được tuyển dụng vào công chức, có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Thông tư này thay thế cho các cách tính cũ, tập trung vào việc quy đổi thời gian công tác có đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc thành bậc lương tương ứng.
• Nghị định số 07/2026/NĐ-CP: Sửa đổi, bổ sung các quy định về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, tạo hành lang pháp lý cho việc điều chỉnh phụ cấp lãnh đạo và các chức danh đặc thù.
• Thông tư số 02/2026/TT-BNV: Quyết định bãi bỏ toàn bộ 12 văn bản quy phạm pháp luật cũ không còn phù hợp, nhằm chuẩn hóa hệ thống quản lý nhân sự từ tháng 3 năm 2026.
• Công văn số 38/TTg-QHĐP: Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc xem xét điều chỉnh mức lương cơ sở trong tháng 03/2026 để phù hợp với tình hình thực tế và lộ trình cải cách.

Lộ trình điều chỉnh mức lương cơ sở

Trong giai đoạn chuyển tiếp, mức lương cơ sở đóng vai trò là "biến số" quan trọng nhất. Theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP, mức lương cơ sở hiện tại là 2.340.000 đồng/tháng. Tuy nhiên, theo lộ trình cải cách, mức này sẽ không đứng yên.

Việc điều chỉnh lương cơ sở vào tháng 3/2026 không chỉ nhằm tăng thu nhập mà còn là bước đệm để chuẩn bị cho việc bãi bỏ hoàn toàn mức lương cơ sở khi các bảng lương theo vị trí việc làm đã được hoàn thiện và đồng bộ hóa trên phạm vi toàn quốc.

2. Nguyên tắc xếp lương mới cho đối tượng mới trúng tuyển

Sự thay đổi quan trọng nhất đối với người mới trúng tuyển công chức, viên chức từ năm 2026 là cơ chế xếp lương dựa trên vị trí việc làm và sự ghi nhận quá trình đóng BHXH bắt buộc trước đó. Điều này giúp khu vực công trở nên hấp dẫn hơn với những người đã có kinh nghiệm từ khu vực tư nhân hoặc các cơ quan khác.

Chuyển đổi từ lương theo "hệ số" sang lương theo "vị trí việc làm"

Trước đây, lương công chức chủ yếu được tính theo công thức Lương = Hệ số x Lương cơ sở. Tuy nhiên, Nghị quyết 27 đã định hướng thiết kế 5 bảng lương mới theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo. Đối với người mới trúng tuyển, việc xếp lương sẽ dựa vào danh mục vị trí việc làm mà họ đảm nhiệm.

Cơ cấu tiền lương mới từ năm 2026 bao gồm:

• Lương cơ bản: Chiếm khoảng 70% tổng quỹ lương.
• Phụ cấp: Chiếm khoảng 30% tổng quỹ lương.
• Tiền thưởng: Quỹ thưởng bằng khoảng 10% tổng quỹ tiền lương năm (không bao gồm phụ cấp).

Việc xếp lương theo vị trí việc làm giúp khắc phục tình trạng "cào bằng" và đảm bảo rằng những người làm công việc đòi hỏi trình độ cao, trách nhiệm nặng nề sẽ có mức lương xứng đáng ngay từ khi bắt đầu, thay vì phải chờ đợi thâm niên.

Nguyên tắc xếp lương theo Thông tư 01/2026/TT-BNV

Đối với những người trúng tuyển công chức từ ngày 01/03/2026, nếu họ đã có thời gian công tác và đóng BHXH bắt buộc trước đó, việc xếp lương sẽ thực hiện theo các nguyên tắc minh bạch sau đây:

• Sự phù hợp của vị trí việc làm: Thời gian công tác có đóng BHXH bắt buộc phải làm công việc tương ứng với yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ của vị trí việc làm được tuyển dụng. Nếu thời gian công tác không phù hợp, người lao động sẽ không được tính làm căn cứ xếp lương vượt bậc mà phải bắt đầu từ bậc 1 của ngạch.
• Cộng dồn thời gian đóng BHXH: Thời gian đóng BHXH nếu không liên tục mà chưa nhận trợ cấp BHXH một lần thì được cộng dồn.
• Quy đổi thời gian sang bậc lương: Đây là quy định có lợi nhất cho người trúng tuyển đã có kinh nghiệm.

Sau khi quy đổi, nếu có số tháng dư chưa đủ 24 hoặc 36 tháng, số tháng này sẽ được bảo lưu để tính vào thời gian xét nâng bậc lương lần sau hoặc xét hưởng phụ cấp thâm niên vượt khung. Quy định này cho thấy BHXH đã trở thành "chìa khóa" quan trọng để xác định mức lương khởi điểm cho nhân sự mới.

Xác định mức lương khởi điểm dựa trên trình độ đào tạo

Mặc dù chuyển sang vị trí việc làm, nhưng trình độ đào tạo vẫn là thước đo quan trọng cho năng lực đầu vào. Theo các quy định tại Nghị định 116/2024/NĐ-CP và hướng dẫn áp dụng từ năm 2026, mức lương khởi điểm được phân hóa rõ rệt.

• Cử nhân (Đại học): Xếp bậc 1 của ngạch tương ứng. Ví dụ, với ngạch Chuyên viên (mã 01.003), hệ số lương áp dụng là 2,34.
• Thạc sĩ: Được xếp lương bậc 2 của ngạch tương ứng. Ví dụ, với ngạch Chuyên viên, hệ số lương là 2,67.
• Tiến sĩ: Được xếp lương bậc 3 của ngạch tương ứng. Ví dụ, với ngạch Chuyên viên, hệ số lương là 3,00.

Cần lưu ý một điều kiện bắt buộc: trình độ đào tạo thạc sĩ hoặc tiến sĩ phải phù hợp với yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ của vị trí việc làm tuyển dụng. Nếu bằng cấp không phù hợp với yêu cầu của vị trí trúng tuyển, người lao động có thể chỉ được xếp lương theo bằng cấp tối thiểu mà vị trí đó yêu cầu.

3. Bảng lương chi tiết cho công chức, viên chức mới từ 01/03/2026

Để giúp người lao động và các cơ quan tuyển dụng có cái nhìn trực quan, dưới đây là bảng mô phỏng mức lương của các loại công chức, viên chức phổ biến dựa trên mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng. Lưu ý rằng khi mức lương cơ sở được điều chỉnh vào tháng 3/2026, các giá trị này sẽ tăng lên tương ứng.

3.1. Bảng lương Công chức, Viên chức Loại A (A1, A2, A3)

Loại A là nhóm đối tượng yêu cầu trình độ từ đại học trở lên, chiếm tỷ trọng lớn trong bộ máy hành chính và các đơn vị sự nghiệp công lập như y tế, giáo dục.

Đối với các chuyên gia có trình độ thạc sĩ hoặc tiến sĩ trúng tuyển vào các ngạch này, mức lương khởi điểm của họ sẽ không bắt đầu ở Bậc 1 mà bắt đầu ở Bậc 2 hoặc Bậc 3 như đã phân tích ở trên.

3.2. Bảng lương Công chức, Viên chức Loại B và Loại C

Nhóm này bao gồm các chức danh yêu cầu trình độ cao đẳng hoặc trung cấp, thường đảm nhận các công việc kỹ thuật, thực hành hoặc hỗ trợ.

3.3. So sánh mô phỏng mức lương trước và sau cải cách

Mặc dù hệ thống bảng lương theo vị trí việc làm đang trong giai đoạn hoàn thiện cuối cùng, nhưng định hướng của Nghị quyết 27 là đảm bảo thu nhập của công chức, viên chức sau cải cách sẽ không thấp hơn mức hiện hưởng. Sự thay đổi thực chất nằm ở cơ cấu thu nhập: thay vì dựa vào các loại phụ cấp manh mún, người lao động sẽ nhận được một khoản lương cơ bản chiếm tỷ trọng lớn.

Sự khác biệt về triết lý tính lương có thể được tóm tắt như sau:

• Trước cải cách: Lương cơ bản thấp, phải bù đắp bằng rất nhiều loại phụ cấp (thâm niên, công vụ, độc hại...). Điều này dẫn đến tình trạng đóng BHXH trên mức lương thấp, ảnh hưởng đến lương hưu sau này.
• Sau cải cách (từ 2026): Lương cơ bản tăng cao (chiếm 70%), gộp các loại phụ cấp không cần thiết vào lương. Điều này giúp mức đóng BHXH cao hơn, phản ánh đúng giá trị thực của sức lao động và đảm bảo an sinh xã hội bền vững cho người lao động.

4. Chế độ phụ cấp và các khoản biến đổi cho người mới trúng tuyển

Cùng với việc thay đổi bảng lương, chế độ phụ cấp từ năm 2026 cũng có sự sắp xếp lại mang tính đột phá. Nhiều khoản phụ cấp cũ bị bãi bỏ để tích hợp vào lương cơ bản, trong khi một số phụ cấp đặc thù được điều chỉnh để thu hút nhân lực về các vùng khó khăn.

Các khoản phụ cấp bị bãi bỏ từ năm 2026

Theo Mục II Nghị quyết 27-NQ/TW, 5 khoản phụ cấp quen thuộc sau đây sẽ chấm dứt hưởng kể từ khi áp dụng bảng lương mới :

• Phụ cấp thâm niên nghề: Bị bãi bỏ đối với hầu hết các đối tượng (ngoại trừ quân đội, công an, cơ yếu).
• Phụ cấp chức vụ lãnh đạo: Do tiền lương sẽ được xếp trực tiếp theo chức vụ đảm nhiệm.
• Phụ cấp công vụ: Khoản này được tính gộp trực tiếp vào lương cơ bản.
• Phụ cấp công tác Đảng, đoàn thể chính trị - xã hội.
• Phụ cấp độc hại, nguy hiểm: Được tích hợp vào phụ cấp theo nghề.

Việc bãi bỏ này không làm giảm tổng thu nhập mà nhằm mục tiêu minh bạch hóa nguồn thu nhập của người lao động trong khu vực công.

Phụ cấp khu vực và Phụ cấp nghề nghiệp

Từ năm 2026, các khoản phụ cấp mang tính hỗ trợ điều kiện sống và đặc thù nghề nghiệp sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng:

• Phụ cấp khu vực: Nhằm bù đắp khó khăn về địa lý, khí hậu và cơ sở hạ tầng tại các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Hệ số phụ cấp khu vực gồm 07 loại: 0,1; 0,2; 0,3; 0,4; 0,5; 0,7 và 1,0.
• Phụ cấp ưu đãi nghề: Đặc biệt trong ngành giáo dục và y tế. Dự kiến giáo viên các cấp có thể được hưởng mức phụ cấp từ 20% đến 80% tùy theo vị trí và địa bàn công tác. Đối với nhân viên y tế cơ sở, y tế dự phòng, các chính sách phụ cấp 60% - 100% vẫn đang được duy trì để đảm bảo đội ngũ y bác sĩ yên tâm công tác.

Chế độ lương trong thời gian tập sự (thử việc)

Người mới trúng tuyển công chức, viên chức phải trải qua thời gian tập sự để làm quen với môi trường công tác. Quy định về mức lương trong thời gian này từ năm 2026 được thực hiện như sau :

Mức hưởng thông thường: Người tập sự được hưởng 85% mức lương của bậc 1 của ngạch tuyển dụng. Nếu có trình độ cao hơn (Thạc sĩ, Tiến sĩ) và được xếp vào bậc lương cao hơn (Bậc 2, Bậc 3), người tập sự sẽ được hưởng 85% của bậc lương đó.

Các trường hợp được hưởng 100% lương và phụ cấp:

• Làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Làm việc trong các ngành, nghề độc hại, nguy hiểm.
• Đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia công an nhân dân, sĩ quan chuyên nghiệp, học viên tốt nghiệp đào tạo sĩ quan dự bị....

Thời gian tập sự đối với chức danh yêu cầu trình độ đại học thường là 12 tháng, riêng với bác sĩ là 09 tháng. Việc hoàn thành xuất sắc thời gian tập sự là điều kiện tiên quyết để được bổ nhiệm chính thức và hưởng 100% mức lương theo quy định.

5. Thủ tục và hồ sơ để được hưởng mức lương mới chính xác

Để đảm bảo quyền lợi về tiền lương, cả cơ quan tuyển dụng và người trúng tuyển cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thủ tục hành chính tại Thông tư 01/2026/TT-BNV.

Các bước cơ quan đơn vị thực hiện xếp lương cho nhân sự mới

Cơ quan có thẩm quyền tuyển dụng đóng vai trò chủ chốt trong việc xác định mức lương khởi điểm cho nhân sự. Quy trình thực hiện bao gồm :

• Tiếp nhận hồ sơ: Cơ quan kiểm tra các văn bằng, chứng chỉ và đặc biệt là sổ bảo hiểm xã hội của người trúng tuyển.
• Xác định tính tương ứng của vị trí việc làm: Đây là bước quan trọng nhất. Cơ quan phải đánh giá xem thời gian làm việc trước khi trúng tuyển có "tương ứng" về chuyên môn, nghiệp vụ với vị trí mới hay không.
• Quy đổi thời gian công tác: Áp dụng định mức 36 tháng/bậc (loại A, B) hoặc 24 tháng/bậc (loại C) để xác định bậc lương cho người đã có kinh nghiệm.
• Ban hành quyết định: Người đứng đầu cơ quan ký quyết định xếp ngạch, bậc lương và tính hưởng lương kể từ ngày ký quyết định.

Hồ sơ cần chuẩn bị đối với người trúng tuyển

Người trúng tuyển cần chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ để cơ quan có căn cứ xếp lương vượt bậc (nếu có):

• Sổ bảo hiểm xã hội hoặc xác nhận đóng BHXH bắt buộc của cơ quan bảo hiểm.
• Bằng tốt nghiệp đại học, thạc sĩ, tiến sĩ phù hợp với vị trí tuyển dụng.
• Các quyết định thôi việc, hợp đồng lao động cũ để chứng minh vị trí công việc đã đảm nhiệm trước đó.
• Giấy tờ chứng minh thuộc đối tượng ưu tiên để được hưởng 100% lương tập sự (nếu có).

Quyền khiếu nại nếu bị xếp lương không đúng quy định

Trong trường hợp người lao động nhận thấy việc xếp lương của mình không chính xác (ví dụ: không được tính đủ thời gian đóng BHXH phù hợp), họ có quyền thực hiện các thủ tục khiếu nại :

• Khiếu nại lần đầu: Gửi đơn khiếu nại trực tiếp đến người đứng đầu cơ quan đơn vị tuyển dụng. Cơ quan có trách nhiệm giải trình và rà soát lại quy trình xếp lương.
• Khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện: Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại lần đầu, người lao động có thể khiếu nại lên cấp trên trực tiếp hoặc khởi kiện hành chính tại tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Việc bãi bỏ 12 văn bản cũ từ ngày 01/03/2026 chính là nỗ lực của Nhà nước nhằm đơn giản hóa thủ tục và tăng tính minh bạch, giúp công chức, viên chức dễ dàng giám sát quyền lợi của chính mình.

Nhìn tổng thể, lộ trình cải cách tiền lương năm 2026 là một bước đi tất yếu để hiện đại hóa nền hành chính quốc gia, đảm bảo công bằng và nâng cao vị thế cho những người đang cống hiến trong khu vực công. Cuộc cải cách này không chỉ thay đổi "ví tiền" của mỗi cá nhân mà còn thay đổi cả diện mạo và hiệu suất của toàn bộ bộ máy nhà nước Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.