1. Khái niệm người lao động cao tuổi
Căn cứ vào khoản 1 Điều 148 của Bộ luật Lao động 2019, "Người lao động cao tuổi" được định nghĩa là những cá nhân tiếp tục làm việc sau độ tuổi nghỉ hưu quy định tại khoản 2 Điều 169. Theo đó, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường sẽ được điều chỉnh dần dần. Cụ thể, từ năm 2028, nam giới sẽ nghỉ hưu khi đủ 62 tuổi, còn nữ giới sẽ nghỉ hưu ở tuổi 60 vào năm 2035. Từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu được quy định là 60 tuổi 03 tháng đối với nam và 55 tuổi 04 tháng đối với nữ, với quy định là mỗi năm sẽ tăng thêm 03 tháng cho nam và 04 tháng cho nữ.
Đối với những người lao động có sức khỏe yếu hoặc làm việc trong những điều kiện đặc biệt, như công việc nặng nhọc, độc hại, họ có thể nghỉ hưu sớm hơn nhưng không quá 05 tuổi so với quy định. Ngược lại, những lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao cũng có thể nghỉ hưu muộn hơn nhưng cũng không vượt quá 05 tuổi so với quy định hiện hành. Chính phủ sẽ có trách nhiệm quy định chi tiết về các vấn đề này, đảm bảo quyền lợi và điều kiện làm việc của người lao động cao tuổi được thực hiện đúng theo pháp luật.
Theo quy định hiện hành, kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường được xác định là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với nam và đủ 55 tuổi 04 tháng đối với nữ. Mỗi năm, tuổi nghỉ hưu sẽ tăng thêm 3 tháng cho nam và 4 tháng cho nữ, nhằm điều chỉnh dần dần theo lộ trình đã đề ra. Cụ thể, từ năm 2028, nam giới sẽ nghỉ hưu khi đủ 62 tuổi, trong khi nữ giới sẽ nghỉ hưu ở tuổi 60 vào năm 2035. Điều này cho thấy sự thay đổi về chính sách nghỉ hưu nhằm phù hợp với tình hình xã hội và yêu cầu phát triển kinh tế.
Do đó, những người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu mà vẫn tiếp tục làm việc sẽ được xem là người lao động cao tuổi. Việc duy trì công việc trong độ tuổi này không chỉ thể hiện sức khỏe và năng lực của họ mà còn góp phần vào việc ổn định nguồn nhân lực, giúp tận dụng kinh nghiệm và kỹ năng quý báu mà họ đã tích lũy trong suốt quá trình làm việc. Đồng thời, điều này cũng mở ra nhiều cơ hội cho các tổ chức và doanh nghiệp trong việc phát triển nguồn lực lao động, đáp ứng nhu cầu công việc ngày càng đa dạng và phức tạp trong xã hội hiện đại.
2. Hai khoản tiền người lao động cao tuổi không được hưởng khi nghỉ việc
Trợ cấp thôi việc
Tại khoản 1 Điều 46 của Bộ luật Lao động 2019, có quy định rõ ràng về trợ cấp thôi việc, nêu rõ rằng khi hợp đồng lao động chấm dứt theo các trường hợp cụ thể, người sử dụng lao động phải có trách nhiệm chi trả trợ cấp thôi việc cho những người lao động đã làm việc liên tục từ đủ 12 tháng trở lên. Mỗi năm làm việc, người lao động sẽ được nhận trợ cấp tương đương với một nửa tháng tiền lương. Tuy nhiên, điều này không áp dụng cho những người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, cũng như các trường hợp đặc biệt khác được nêu trong Bộ luật.
Theo quy định này, nếu người lao động cao tuổi đã đủ điều kiện hưởng lương hưu thì sẽ không được nhận trợ cấp thôi việc khi chấm dứt hợp đồng lao động. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nếu họ chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, thì vẫn có quyền được nhận trợ cấp thôi việc. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi đã đến độ tuổi nghỉ hưu, nhưng chưa đóng bảo hiểm xã hội đủ thời gian tối thiểu để nhận lương hưu, người lao động vẫn có thể nhận trợ cấp thôi việc khi hợp đồng lao động của họ chấm dứt. Như vậy, chính sách này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lao động cao tuổi mà còn đảm bảo rằng họ có thêm một nguồn tài chính hỗ trợ trong giai đoạn chuyển tiếp khi kết thúc công việc.
Trợ cấp thât nghiệp
Tại khoản 1 Điều 49 của Luật Việc làm 2013, có quy định rõ ràng về điều kiện để người lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Theo đó, người lao động đang tham gia đóng bảo hiểm thất nghiệp sẽ đủ điều kiện nhận trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, trừ một số trường hợp đặc biệt. Một trong những trường hợp không đủ điều kiện là khi người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật hoặc khi họ đã nhận lương hưu hoặc trợ cấp mất sức lao động hàng tháng.
Điều này có nghĩa rằng, đối với người lao động cao tuổi, nếu họ đã được giải quyết hưởng lương hưu hàng tháng thì sẽ không được cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả trợ cấp thất nghiệp khi nghỉ việc. Chính sách này được thiết lập nhằm đảm bảo rằng người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu không phải nhận đồng thời cả hai loại trợ cấp, nhằm tránh việc lạm dụng quỹ bảo hiểm. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra một thách thức cho người lao động cao tuổi, bởi họ có thể gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công việc mới nếu đã nghỉ hưu nhưng vẫn muốn tiếp tục làm việc. Do đó, việc hiểu rõ các quy định này là rất cần thiết để người lao động có thể lên kế hoạch tài chính hợp lý cho tương lai của mình.
Đối với những người lao động đang hưởng lương hưu nhưng vẫn tiếp tục đi làm, tuy họ không đủ điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp, điều này không hẳn là thiệt thòi quá lớn. Theo khoản 2 Điều 43 của Luật Việc làm 2013, người lao động đang hưởng lương hưu không cần phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Điều này có nghĩa là họ không phải đóng góp thêm vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp, giúp tiết kiệm một khoản chi phí cho họ.
Hơn nữa, theo khoản 3 Điều 168 của Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có trách nhiệm chi trả thêm cho người lao động không tham gia bảo hiểm thất nghiệp một khoản tiền tương đương với mức mà họ phải đóng bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Cụ thể, người lao động đang hưởng lương hưu sẽ nhận thêm một khoản tiền tương ứng với 1% tiền lương tháng đã đóng bảo hiểm xã hội cùng với kỳ trả lương. Điều này giúp bù đắp phần nào cho việc họ không nhận được trợ cấp thất nghiệp.
Tuy nhiên, nếu người lao động cao tuổi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu hàng tháng, họ vẫn có thể được giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp khi nghỉ việc nếu đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại Điều 49 của Luật Việc làm 2013. Như vậy, hệ thống quy định này tạo ra sự linh hoạt và hỗ trợ cho người lao động cao tuổi, giúp họ có thể lựa chọn con đường tiếp tục làm việc hoặc nghỉ hưu theo ý muốn của mình, đồng thời vẫn đảm bảo quyền lợi tài chính hợp lý.
3. Giải thích chi tiết về lý do
Mối quan hệ giữa lương hưu và các khoản trợ cấp như trợ cấp thôi việc và trợ cấp thất nghiệp là một phần quan trọng trong hệ thống bảo hiểm xã hội, nhằm hỗ trợ người lao động trong những giai đoạn khác nhau của cuộc đời. Lương hưu là khoản tiền mà người lao động đã tích lũy từ những năm tháng làm việc và đóng bảo hiểm xã hội, được hưởng khi họ đến tuổi nghỉ hưu. Đây là nguồn thu nhập chính giúp đảm bảo cuộc sống ổn định cho người lao động khi không còn khả năng lao động.
Ngược lại, trợ cấp thôi việc và trợ cấp thất nghiệp lại là những khoản hỗ trợ tạm thời, được thiết kế để giúp người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc mất việc làm. Những khoản trợ cấp này mang tính chất ngắn hạn, nhằm hỗ trợ người lao động trong việc tìm kiếm công việc mới hoặc chuyển tiếp sang một giai đoạn khác của cuộc đời.
Mục đích của các chế độ bảo hiểm xã hội là đảm bảo cuộc sống ổn định cho người lao động, đồng thời tránh chồng chéo giữa các chế độ. Điều này có nghĩa là hệ thống bảo hiểm xã hội cần phải hoạt động một cách đồng bộ, hiệu quả, để người lao động không phải rơi vào tình trạng thiếu hụt tài chính khi nghỉ hưu hay mất việc. Sự phối hợp hợp lý giữa lương hưu và các khoản trợ cấp sẽ giúp người lao động có một cuộc sống an toàn hơn trong mọi giai đoạn, từ khi còn đi làm cho đến khi nghỉ hưu.
Xem thêm bài viết: Người sử dụng lao động cần lưu ý điều gì khi sử dụng người lao động cao tuổi ?
Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn và giải đáp quy định pháp luật nhanh chóng.
