Vừa qua xảy ra rất nhiều vụ án hình sự liên quan đến hành vi giết người và hiếp dâm. Đáng buồn hơn là một số vụ án có các nghi phạm, bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi, thậm chí chưa đủ 16 tuổi. Trong đó có vụ án có nghi phạm T.A.L (14 tuổi) trú tại Sơn La bị Công an tỉnh bắt tạm giam để điều tra về hành vi hiếp dâm, giết người và trộm cắp tài sản. Theo tài liệu điều tra ban đầu T.A.L đã sát hại T.T.T (16 tuổi)  sau đó thực hiện hành vi hiếp dâm nạn nhân và để chạy trốn khỏi địa phương T.A.L đã trộm một chiếc xe máy. Qua đấu tranh, T.A.L đã thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình.

Qua vụ việc trên có nhiều thắc mắc, đối với người chưa đủ 16 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi hiếp dâm và giết người hay không? Chính sách khoan hồng của pháp luật đối với những đối tượng này được quy định như thế nào. Trong phạm vi bài viết này, Công ty Luật Minh Khuê xin được phân tích những căn cứ pháp lý cho vấn đề trên.

Hai tội phạm trên là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định tại Bộ Luật Hình sự. Trong đó, Tội giết người được quy định tại Điều 123 và tội hiếp dâm được quy định tại Điều 141, Điều 142 Bộ Luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017. Đối với những người đã đủ 14 tuổi pháp luật quy định việc chịu trách nhiệm hình sự với các loại tội sau:

 

1. Tuổi chịu trách nhiệm hình sự

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 12 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017. Người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại các Điều 123, 141, 142 Bộ luật này. Trong đó:

Thứ nhất: Tội phạm rất nghiêm trọng được quy định tại điểm c khoản 1 Điều 9 Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Bộ luật hình sự sửa đổi năm 2017. Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội rất lớn mà mức độ cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ 07 năm tù đến 15 năm tù.

Thứ hai: Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm tù đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình. 

Đối với người dưới 16 tuổi về tâm sinh lý hay khả năng làm chủ hành vi chưa đầy đủ, việc không truy cứu trách nhiệm hình sự với tội nghiêm trọng, ít nghiêm trọng đối với những người này nhằm mục đích khoan hồng và tạo điều kiện cho họ có thể học tập, làm việc, tu dưỡng về đạo đức. Ngược lại, đối với những tội nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng thì cần phải có hình phạt hợp lý nhằm cải tạo, giáo dục nhân cách và lối sống để đủ sức răn đe giúp họ hiểu ra hành vi sai trái mà làm lại cuộc đời.

 

2. Người 14 tuổi phạm tội giết người được quy định như thế nào?

Tội giết người được quy định tại Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 với 3 khung hình phạt cụ thể. Trước hết cần xác định cấu thành của tội phạm này.

Thứ nhất: Về mặt khách quan

- Về hành vi: Giết người được thể hiện thông qua việc hành động hoặc không hành động dẫn đến việc làm chết người. Hành vi giết người có thể có hoặc không sử dụng vũ lực, vũ khí, hung khí,... để thực hiện.

- Về hậu quả: Thông thường sẽ gây nên hậu quả là làm chết người. Tuy nhiên, trong trường hợp chuẩn bị phạm tội dù chưa có hậu quả thực tế nhưng nhằm mục đích là giết người đều sẽ đủ yếu tố cấu thành hành vi này. 

Thứ hai: Khách thể của tội phạm này là việc xâm phạm đến tính mạng của người khác (quyền được bảo vệ về tính mạng).

Thứ ba: Mặt chủ quan. Người phạm tội đã thực hiện hành vi này với lỗi cố ý (có thể là lỗi cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp).

Thứ tư: Chủ thể của hành vi này là bất kỳ người nào có năng lực trách nhiệm hình sự.

Thứ năm: Về khung hình phạt

- Khoản 3 Điều 123 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017: Người chuẩn bị phạm tội sẽ bị phạt tù từ 01 đến 05 năm;

- Khoản 2 Điều 123 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017: Người phạm tội không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này sẽ bị phạt tù từ 07 năm 15 năm;

- Khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017: Người phạm tội có các tình tiết tăng nặng theo quy định tại khoản 1 Điều này sẽ bị phạt tù từ 12 đến 20 năm.

Như vậy, nếu người phạm tội giết người đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 1 và khoản 2 Điều trên. Với khung hình phạt từ 07 đến 15 năm tù thì thuộc loại tội rất nghiêm trọng, với khung hình phạt từ trên 15 năm đến 20 năm tù sẽ thuộc loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

 

3. Người 14 tuổi phạm tội hiếp dâm có phải chịu trách nhiệm hình sự không?

Tội hiếp dâm được quy định tại Điều 141 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 với 4 khung hình phạt. Trước hết, hãy xem xét yếu tố cấu thành tội phạm này:

Thứ nhất: Mặt khách quan của tội phạm

- Hành vi khách quan: Người phạm tội dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác để giao cấu với nạn nhân trái ý muốn của họ.

- Người bị hại phải là người từ đủ 16 tuổi trở lên.

Thứ hai: Khách thể của tội phạm này là việc xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự của nạn nhân, xâm phạm đến sức khỏe (bao gồm cả thể xác và tinh thần của nạn nhân) hoặc gián tiếp xâm phạm đến tính mạng của nạn nhân ( trường hợp làm nạn nhân chết hoặc tự sát).

Thứ ba: Mặt chủ quan của tội phạm này là người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý.

Thứ tư: Chủ thể phạm tội này là bất cứ người nào có năng lực trách nhiệm hình sự.

Thứ năm: Khung hình phạt

- Khoản 1: bị phạt tù từ 02 đến 07 năm;

- Khoản 2: có các yếu tố tại khoản 2 Điều này sẽ bị phạt tù từ 07 đến 15 năm;

- Khoản 3: có các yếu tố tại khoản 3 sẽ bị phạt tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân;

- Khoản 4: Phạm tội với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì bị phạt tù từ 05 đến 10 năm.

Như vậy, trường hợp người đủ 14 tuổi phạm tội với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi tại khoản 4 Điều này sẽ bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm, với khung hình phạt như vậy đây sẽ là loại tội phạm rất nghiêm trọng theo quy định tại Điều 9 của Bộ luật này. Do đó, người phạm tội sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự theo đúng quy định của pháp luật.

 

5. Giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi

Theo quy định tại Điều 101 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017, việc áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi được thực hiện dựa trên nguyên tắc mức phạt cao nhất được áp dụng không quá một phần hai mức phạt tù mà điều luật quy định. Bên cạnh đó, nếu hình phạt theo quy định tại Điều luật là chung thân hoặc tử hình thì sẽ thay bằng mức hình phạt cao nhất là phạt tù có thời hạn không quá 12 năm tù.

Mọi vướng mắc, 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến.