1. Bị can có được sao chụp tài liệu liên quan đến việc buộc tội gỡ tội của mình không?

Căn cứ theo quy định tại điểm i khoản 2 Điều 60 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định về quyền của bị can như sau:

Bị can có quyền:

- Được biết lý do mình bị khởi tố;

- Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

- Nhận quyết định khởi tố bị can; quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can; quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can; quyết định phê chuẩn quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can; quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; bản kết luận điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ vụ án; bản cáo trạng, quyết định truy tố và các quyết định tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này;

- Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;

- Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

- Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

- Đề nghị giám định, định giá tài sản; đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;

- Tự bào chữa, nhờ người bào chữa;

- Đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội hoặc bản sao tài liệu khác liên quan đến việc bào chữa kể từ khi kết thúc điều tra khi có yêu cầu;

- Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Theo đó, bị can chỉ được quyền đọc và ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội hoặc các tài liệu khác liên quan đến việc bào chữa kể từ khi kết thúc điều tra khi có yêu cầu. Tuy nhiên, bị can không có quyền sao chụp các tài liệu này.

Như vậy, quyền sao chụp tài liệu liên quan đến việc buộc tội hoặc gỡ tội không thuộc về bị can. Quyền này chỉ thuộc về người bào chữa và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự theo quy định tại điểm l khoản 1 Điều 73 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 và điểm d khoản 3 Điều 84 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

2. Tại sao bị can không được sao chụp tài liệu liên quan đến việc buộc tội gỡ tội của mình?

Quy định về việc không cho phép bị can trực tiếp sao chụp tài liệu liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội của mình trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 đã gây ra nhiều tranh cãi. Một số ý kiến cho rằng quy định này gây khó khăn cho bị can trong việc tự bào chữa và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng việc cho phép bị can trực tiếp sao chụp tài liệu có thể dẫn đến những nguy cơ nhất định. Việc bị can không được sao chụp tài liệu liên quan đến việc buộc tội gỡ tội của mình xuất phát từ những lý do sau:

- Việc bị can không được trực tiếp sao chụp tài liệu trong hồ sơ vụ án có thể gây khó khăn cho bị can trong việc tự bào chữa và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình

+ Bảo đảm bí mật thông tin của cơ quan điều tra: Việc sao chụp tài liệu có thể khiến lộ ra những thông tin nhạy cảm liên quan đến công tác điều tra, ví dụ như danh tính nhân chứng, biện pháp nghiệp vụ, v.v. Việc tiết lộ những thông tin này có thể ảnh hưởng đến quá trình điều tra, thậm chí gây nguy hiểm cho những người có liên quan.

+ Ngăn chặn việc bị can tiêu hủy hoặc làm giả bằng chứng: Nếu được phép sao chụp tài liệu, bị can có thể lợi dụng điều này để tiêu hủy hoặc làm giả bằng chứng nhằm che giấu hành vi phạm tội của mình.

+ Giảm thiểu việc can thiệp vào quá trình tố tụng: Việc cho phép bị can sao chụp tài liệu có thể khiến họ tập trung vào việc tìm kiếm và thu thập bằng chứng có lợi cho bản thân mà lơ là việc hợp tác với cơ quan điều tra. Điều này có thể dẫn đến việc kéo dài quá trình tố tụng và gây khó khăn cho việc giải quyết vụ án.

- Tuy nhiên, việc cho phép bị can trực tiếp sao chụp tài liệu trong hồ sơ vụ án cũng tiềm ẩn nguy cơ lộ mật thông tin của cơ quan điều tra và ảnh hưởng đến quá trình tố tụng như: 

+ Hạn chế quyền tự bào chữa của bị can: Bị can có quyền được biết đầy đủ thông tin về vụ án để có thể tự bào chữa một cách hiệu quả. Việc không cho phép sao chụp tài liệu có thể khiến bị can gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và chuẩn bị cho việc bào chữa.

+ Gây bất bình đẳng trong việc bảo vệ quyền lợi: Trong khi cơ quan điều tra có đầy đủ thông tin và tài liệu liên quan đến vụ án, bị can lại bị hạn chế quyền tiếp cận thông tin. Điều này có thể dẫn đến tình trạng bất bình đẳng trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia tố tụng.

+ Gây khó khăn cho việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can: Bị can có thể cần sử dụng tài liệu trong hồ sơ vụ án để chứng minh cho những lập luận của mình khi khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện. Việc không cho phép sao chụp tài liệu có thể khiến bị can gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Để giải quyết vấn đề bị can không được sao chụp tài liệu liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện, đảm bảo cân bằng giữa việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can và lợi ích của công tác tố tụng. Dưới đây là một số giải pháp thiết thực có thể được xem xét:

 Hoàn thiện quy định pháp luật:

- Bổ sung quy định chi tiết về trường hợp, điều kiện và thủ tục cho phép bị can sao chụp tài liệu trong hồ sơ vụ án: Quy định này cần đảm bảo vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can trong việc tự bào chữa, bảo vệ quyền lợi, vừa đảm bảo bí mật thông tin của cơ quan điều tra và không ảnh hưởng đến quá trình tố tụng.

- Rõ ràng hóa quy định về trách nhiệm của cơ quan điều tra trong việc cung cấp thông tin cho bị can: Cơ quan điều tra cần có trách nhiệm cung cấp cho bị can đầy đủ thông tin về vụ án, bao gồm cả tài liệu, để bị can có thể hiểu rõ về hành vi vi phạm của mình và có cơ hội bào chữa một cách hiệu quả.

- Quy định về biện pháp bảo vệ bí mật thông tin khi cho phép bị can sao chụp tài liệu: Có thể quy định chỉ cho phép bị can sao chụp những tài liệu không chứa thông tin nhạy cảm, có sự giám sát của cán bộ điều tra, hoặc chỉ cho phép sao chụp bản sao của tài liệu...

 Áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền lợi của bị can:

- Tăng cường hỗ trợ pháp lý cho bị can: Cần có chính sách hỗ trợ pháp lý cho bị can ngay từ đầu quá trình tố tụng để họ có thể hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, cũng như được hướng dẫn cách thức tự bào chữa một cách hiệu quả.

- Có biện pháp bảo đảm an toàn cho bị can khi tham gia tố tụng: Việc bị can tiếp cận và sao chụp tài liệu có thể tiềm ẩn nguy cơ bị trả thù hoặc đe dọa. Do đó, cần có biện pháp bảo đảm an toàn cho bị can khi họ tham gia tố tụng, ví dụ như bố trí bảo vệ, di dời nơi tạm giam, tạm giữ...

Nâng cao nhận thức pháp luật cho bị can:

- Tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho bị can về quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình tố tụng: Việc này giúp bị can hiểu rõ quyền lợi của mình và biết cách sử dụng các biện pháp pháp lý để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

- Hướng dẫn bị can cách thức tự bào chữa một cách hiệu quả: Bị can cần được hướng dẫn cách thức thu thập bằng chứng, lập luận bào chữa và trình bày ý kiến của mình trước cơ quan điều tra và tòa án.

Xem thêm: Quyền sao chụp tài liệu, hồ sơ vụ án hình sự của luật sư?

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Bị can được sao chụp tài liệu liên quan đến việc buộc tội gỡ tội của mình không? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất!