1. Khái niệm về bổ nhiệm

Bổ nhiệm là việc giao cho một người giữ một chức vụ trong bộ máy nhà nước bằng quyết định của cá nhân hay của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Bổ nhiệm là việc giao cho một người giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước bằng quyết định của cá nhân hay của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Bổ nhiệm là việc làm mang tính chất quyền lực nhà nước của người giữ chức vụ nhất định để góp phần kiện toàn và củng cố bộ máy nhà nước, đảm bảo cho bộ máy nhà nước hoạt động có hiệu quả và hiệu lực trên thực tế.

2. Thẩm quyền bổ nhiệm.

Thông thường người có thẩm quyền, căn cứ vào nhiệm vụ, quyền hạn được giao, nhu cầu công tác và khả năng của người được bổ nhiệm, ra quyết định bổ nhiệm.

Thẩm quyền bổ nhiệm các chức vụ, chức danh trong bộ máy nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam được quy định trong hiến pháp và các văn bản quy phạm pháp luật.

Ví dụ: Chủ tịch nước có quyền bổ nhiệm Phó thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ trên cơ sở đề nghị của Thủ tướng Chính phủ và sự phê chuẩn của Quốc hội; Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có quyền bổ nhiệm giám đốc sở... Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có quyền bổ nhiệm các trưởng phòng của cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân; Chủ tịch nước có quyền bổ nhiệm thẩm phán Toà án nhân dân tối cao, thẩm phán Toá án quân sự trung ương, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm sát viên Viện kiểm sát quân sự trung ương theo để nghị của Hội đồng tuyển chọn Thẩm phán và hội đồng tuyển chọn Kiểm sát viên; Chánh án Toà án nhân dân tối cao có quyền bổ nhiệm Thẩm phán Toà án nhân dân địa phương, Thẩm phán Toà án quân sự cấp quân khu, Toà án quân sự khu vực; Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền bổ nhiệm kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân địa phương, Kiểm sát viên Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu, Viện kiểm sát quân sự khu vực theo đề nghị của hội đồng tuyển chọn Thẩm phán và các hội đồng tuyển chọn Kiểm sát viên.

Khi quyết định bổ nhiệm có hiệu lực, người được bổ nhiệm giữ chức vụ được bổ nhiệm và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn mà pháp luật đã quy định đối với chức vụ đó cho đến khi có quyết định cho về hưu trí, hoặc quyết định cách chức hoặc miễn nhiệm của người đã bổ nhiệm đối với người đó.

3. Quy định bổ nhiệm công chức lãnh đạo, quản lý.

3.1. Căn cứ để bổ nhiệm công chức lãnh đạo, quản lý.

Điều 51 Luật cán bộ, công chức năm 2008 quy định, căn cứ để bổ nhiệm công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý là:

- Nhu cầu, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị;

- Tiêu chuẩn, điều kiện của chức vụ lãnh đạo, quản lý.

Để hướng dẫn chi tiết quy định này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 138/2020/NĐ-CP. Trong đó, Điều 42 Nghị định này nêu rõ, tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm công chức giữ chức vụ quản lý, lãnh đạo gồm:

Thứ nhất, bảo đảm tiêu chuẩn chung, tiêu chuẩn chức danh và tiêu chuẩn cụ thể của chức vụ bổ nhiệm.

Thứ hai, phải được quy hoạch chức vụ bổ nhiệm nếu là nguồn nhân sự tại chỗ hoặc được quy hoạch chức vụ tương đương nếu là nguồn nhân sự từ nơi khác.

Thứ ba, Có hồ sơ, lý lịch cá nhân được xác minh, có bản kê khai tài sản, thu nhập.

Thứ tư, đáp ứng điều kiện về độ tuổi được bổ nhiệm:

+ Công chức được đề nghị bổ nhiệm lần đầu giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc đề nghị bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý cao hơn thì tuổi bổ nhiệm phải còn đủ 05 năm công tác tính từ khi thực hiện quy trình bổ nhiệm; trường hợp đặc biệt báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định;

+Công chức được đề nghị bổ nhiệm vào chức vụ lãnh đạo, quản lý mà thời hạn mỗi lần bổ nhiệm dưới 05 năm theo quy định của pháp luật chuyên ngành và của cơ quan có thẩm quyền thì tuổi bổ nhiệm phải đủ một nhiệm kỳ;

+ Công chức được điều động, bổ nhiệm giữ chức vụ mới tương đương hoặc thấp hơn chức vụ đang giữ thì không tính tuổi bổ nhiệm theo quy định tại điểm a khoản này.

Thứ năm, có đủ sức khoẻ để hoàn thành nhiệm vụ và chức trách được giao.

Thứ sáu, Không thuộc các trường hợp bị cấm đảm nhiệm chức vụ theo quy định của Đảng và của pháp luật; không đang trong thời hạn xử lý kỷ luật, không trong thời gian thực hiện các quy định liên quan đến kỷ luật quy định tại Điều 82 của Luật Cán bộ, công chức được sửa đổi, bổ sung tại khoản 17 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức.

3.2. Thẩm quyền bổ nhiệm công chức lãnh đạo, quản lý

Theo quy định tại Nghị định 138/2020/ NĐ-CP quy định về thẩm quyền bổ nhiệm thì:

- Đối với các chức vụ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, thẩm quyền bổ nhiệm thực hiện theo quy định của Bộ Chính trị về phân cấp quản lý cán bộ.

- Đối với các chức vụ lãnh đạo, quản lý khác, thẩm quyền bổ nhiệm thực hiện theo quy định về phân cấp quản lý cán bộ của cấp ủy đảng các cấp.

3.3. Thời hạn giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý

Thời hạn giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý cho mỗi lần bổ nhiệm là 05 năm, tính từ thời điểm quyết định bổ nhiệm có hiệu lực, trừ trường hợp thời hạn dưới 05 năm theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Thời hạn giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý không được quá hai nhiệm kỳ liên tiếp được thực hiện theo quy định của Đảng và pháp luật chuyên ngành.

3.4 Trình tự, thủ tục bổ nhiệm công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý.

Hồ sơ bổ nhiệm công chức lãnh đạo, quản lý

Điều 48 Nghị định 138/2020/NĐ-CP nêu rõ, hồ sơ bổ nhiệm công chức lãnh đạo, quản lý gồm:

- Tờ trình về việc bổ nhiệm do người đứng đầu cơ quan, tổ chức ký (đối với trường hợp trình cấp trên có thẩm quyền quyết định bổ nhiệm); hoặc do người đứng đầu cơ quan phụ trách về công tác tổ chức cán bộ ký (đối với trường hợp người đứng đầu cơ quan, tổ chức quyết định);

- Bản tổng hợp kết quả kiểm phiếu kèm theo biên bản kiểm phiếu ở các bước trong quy trình bổ nhiệm;

- Sơ yếu lý lịch do cá nhân tự khai, được cơ quan trực tiếp quản lý xác nhận, có dán ảnh màu khổ 4x6, chụp trong thời gian không quá 06 tháng;

- Bản tự kiểm điểm 03 năm công tác gần nhất;

- Nhận xét, đánh giá của tập thể lãnh đạo cơ quan, tổ chức về phẩm chất đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật, đoàn kết nội bộ, về năng lực công tác, kết quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ trong 03 năm gần nhất;

- Nhận xét của chi ủy nơi cư trú đối với bản thân và gia đình;

- Kết luận của cấp ủy có thẩm quyền về tiêu chuẩn chính trị;

- Bản kê khai tài sản, thu nhập theo mẫu;

- Bản sao các văn bằng, chứng chỉ theo yêu cầu của tiêu chuẩn chức danh bổ nhiệm. Trường hợp nhân sự có bằng tốt nghiệp do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp thì phải được công nhận tại Việt Nam theo quy định;

- Giấy chứng nhận sức khỏe của cơ sở y tế có thẩm quyền cấp trong thời hạn 06 tháng

Trình tự thực hiện

Theo quy định tại khoản 1 Điều 45 Nghị định 138/2020/NĐ-CP, công chức giữ các chức vụ lãnh đạo, quản lý thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý thực hiện bổ nhiệm theo trình tự, thủ tục của Bộ Chính trị về bổ nhiệm cán bộ.

Riêng công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ, ngành, địa phương thì được bổ nhiệm theo quy định tại Điều 46 Nghị định 138 này như sau:

Bước 1: Xin chủ trương bổ nhiệm

- Cơ quan, đơn vị có nhu cầu bổ nhiệm công chức lãnh đạo, quản lý trình cơ quan có thẩm quyền bổ nhiệm bằng văn bản về chủ trương, số lượng, nguồn nhân sự và dự kiến phân công công tác với chức vụ dự kiến bổ nhiệm.

- Chậm nhất sau 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị, cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định về chủ trương bổ nhiệm.

- Chậm nhất sau 15 ngày kể từ khi có văn bản đồng ý về chủ trương bổ nhiệm của cấp có thẩm quyền, người đứng đầu cơ quan, tổ chức tiến hành quy trình lựa chọn nhân sự.

Bước 2: Thực hiện quy trình bổ nhiệm

Với nhân sự tại chỗ:

- Trên cơ sở chủ trương, yêu cầu nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức và nguồn nhân sự trong quy hoạch, tập thể lãnh đạo thảo luận và đề xuất và ghi thành biên bản về cơ cấu, tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình giới thiệu nhân sự.

- Tập thể lãnh đạo mở rộng thảo luận và thống nhất về cơ cấu, tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình giới thiệu nhân sự và tiến hành giới thiệu nhân sự bằng phiếu kín.

- Tập thể lãnh đạo, căn cứ vào cơ cấu, tiêu chuẩn, điều kiện, yêu cầu nhiệm vụ và khả năng đáp ứng của công chức; trên cơ sở kết quả giới thiệu nhân sự, tiến hành thảo luận và giới thiệu nhân sự bằng phiếu kín.

- Tổ chức lấy ý kiến của cán bộ chủ chốt về nhân sự được tập thể lãnh đạo giới thiệu bằng phiếu kín theo trình tự:

  • Trao đổi, thảo luận về cơ cấu, tiêu chuẩn, điều kiện, yêu cầu và khả năng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của nhân sự.
  • Thông báo danh sách nhân sự do tập thể lãnh đạo giới thiệu; tóm tắt lý lịch, quá trình học tập, công tác; nhận xét, đánh giá ưu, khuyết điểm, mặt mạnh, mặt yếu, triển vọng phát triển; dự kiến phân công công tác.
  • Ghi phiếu lấy ý kiến tín nhiệm.

Trong đó, kết quả kiểm phiếu được ghi thành biên bản, không công bố tại hội nghị này.

- Tập thể lãnh đạo thảo luận và biểu quyết nhân sự.

Với nguồn nhân sự từ nơi khác

Trường hợp nhân sự do cơ quan, tổ chức đề xuất

- Gặp nhân sự được đề nghị bổ nhiệm để trao đổi ý kiến về yêu cầu nhiệm vụ công tác với với tập thể lãnh đạo và cấp ủy cơ quan, tổ chức nơi người được đề nghị bổ nhiệm đang công tác để lấy nhận xét, đánh giá với nhân sự đó; nghiên cứu hồ sơ, xác minh lý lịch.

- Thảo luận, nhận xét, đánh giá và biểu quyết nhân sự bằng phiếu kín.

Trường hợp nhân sự do cơ quan cấp trên có thẩm quyền dự kiến điều động, bổ nhiệm từ nguồn nhân sự ngoài cơ quan, tổ chức

- Trao đổi ý kiến với tập thể lãnh đạo và cấp ủy cơ quan, tổ chức tiếp nhận nhân sự về dự kiến điều động, bổ nhiệm.

- Trao đổi ý kiến với tập thể lãnh đạo và cấp ủy cơ quan, tổ chức nơi nhân sự đang công tác về chủ trương điều động, bổ nhiệm và lấy nhận xét, đánh giá của tập thể lãnh đạo và cấp ủy cơ quan, tổ chức; nghiên cứu hồ sơ, xác minh lý lịch.

- Gặp nhân sự được dự kiến điều động, bổ nhiệm để trao đổi ý kiến về yêu cầu nhiệm vụ công tác.

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan thẩm định về nhân sự.

Bước 3: Ra quyết định bổ nhiệm theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan có thẩm quyền xem xét quyết định.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.