Các trường hợp Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án dân sự?

1. Các trường hợp Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án dân sự?

Theo Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, sau khi thụ lý vụ án thuộc thẩm quyền của mình, Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự trong các trường hợp sau đây:

- Nguyên đơn hoặc bị đơn là cá nhân đã chết mà quyền, nghĩa vụ của họ không được thừa kế;

- Cơ quan, tổ chức đã bị giải thể, phá sản mà không có cơ quan, tổ chức, cá nhân nào kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cơ quan, tổ chức đó;

- Người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện hoặc nguyên đơn đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt, trừ trường hợp họ đề nghị xét xử vắng mặt hoặc vì sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan;

- Đã có quyết định của Tòa án mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã là một bên đương sự trong vụ án mà việc giải quyết vụ án có liên quan đến nghĩa vụ, tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã đó;

- Nguyên đơn không nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản và chi phí tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này.

Trường hợp bị đơn có yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập không nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản và chi phí tố tụng khác theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì Tòa án đình chỉ việc giải quyết yêu cầu phản tố của bị đơn, yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;

- Đương sự có yêu cầu áp dụng thời hiệu trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ án và thời hiệu khởi kiện đã hết;

- Các trường hợp trả lại đơn khởi kiện quy định tại khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 mà Tòa án đã thụ lý;

- Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

Trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện hoặc đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng, không đề nghị xét xử vắng mặt và trong vụ án đó có bị đơn yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập thì giải quyết như sau:

- Bị đơn rút toàn bộ yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan rút toàn bộ yêu cầu độc lập thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án;

- Bị đơn không rút hoặc chỉ rút một phần yêu cầu phản tố thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; bị đơn trở thành nguyên đơn, nguyên đơn trở thành bị đơn;

- Bị đơn rút toàn bộ yêu cầu phản tố, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan không rút hoặc chỉ rút một phần yêu cầu độc lập thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, yêu cầu phản tố của bị đơn; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trở thành nguyên đơn, người nào bị khởi kiện theo yêu cầu độc lập trở thành bị đơn.

Lưu ý:

- Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự, xóa tên vụ án đó trong sổ thụ lý và trả lại đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ kèm theo cho đương sự nếu có yêu cầu; trong trường hợp này, Tòa án phải sao chụp và lưu lại để làm cơ sở giải quyết khiếu nại, kiến nghị khi có yêu cầu.

Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự, Tòa án phải gửi quyết định đó cho đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện và Viện kiểm sát cùng cấp.

- Đối với vụ án được xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm sau khi có quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm mà Tòa án quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án thì Tòa án đồng thời phải giải quyết hậu quả của việc thi hành án, các vấn đề khác có liên quan (nếu có);

Trường hợp nguyên đơn rút đơn khởi kiện hoặc đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì việc đình chỉ giải quyết vụ án phải có sự đồng ý của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

2. Hậu quả của việc đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

Theo quy định của pháp luật tại Điều 218 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định rõ ràng các hậu quả của việc đình chỉ giải quyết vụ án dân sự, cụ thể như sau:

- Đương sự không có quyền khởi kiện lại: Khi Tòa án ra quyết định đình chỉ vụ án, các bên đương sự không có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết lại vụ án dân sự đó nếu như vụ kiện mới không có sự khác biệt nào với vụ án đã đình chỉ về các yếu tố như nguyên đơn, bị đơn và quan hệ pháp luật có tranh chấp. Tuy nhiên, có những ngoại lệ được quy định tại khoản 3 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, điểm c khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và các quy định pháp luật khác, cho phép khởi kiện lại trong một số trường hợp đặc biệt.

- Tiền tạm ứng án phí sung vào công quỹ: Nếu Tòa án đình chỉ vụ án theo các quy định tại điểm a và b khoản 1 Điều 217 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 hoặc trong trường hợp nguyên đơn đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt theo điểm c khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thì tiền tạm ứng án phí mà đương sự đã nộp sẽ được sung vào công quỹ nhà nước. Điều này nhằm đảm bảo rằng nguồn tài chính từ án phí được sử dụng hợp lý và không bị lãng phí trong trường hợp các bên không tham gia tiếp tục vụ kiện.

- Tiền tạm ứng án phí được trả lại: Trong trường hợp Tòa án đình chỉ vụ án do người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện (theo điểm c) hoặc do các lý do khác được quy định tại các điểm d, đ, e và g khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thì tiền tạm ứng án phí mà đương sự đã nộp sẽ được hoàn trả lại cho họ. Điều này thể hiện sự công bằng, đảm bảo quyền lợi cho những đương sự tự nguyện rút yêu cầu khởi kiện.

- Kháng cáo và kháng nghị: Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự không phải là quyết định cuối cùng và có thể bị kháng cáo hoặc kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự, cho phép họ có cơ hội xem xét lại quyết định của Tòa án nếu cảm thấy quyết định đó không công bằng hoặc không đúng quy định pháp luật.

3. Thẩm quyền đình chỉ vụ án dân sự 

Trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án dân sự đã tiến hành xem xét hồ sơ vụ án và nhận thấy có những căn cứ pháp lý để đình chỉ giải quyết. Theo quy định tại Điều 219 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Thẩm phán có quyền ra quyết định đình chỉ nếu phát hiện ra những tình tiết, lý do chính đáng như việc nguyên đơn rút đơn yêu cầu, hoặc vụ án không còn đối tượng để giải quyết. Quyết định này được lập thành văn bản và gửi tới các bên liên quan, đồng thời cũng được công bố công khai để đảm bảo tính minh bạch trong quá trình tố tụng.

Tại phiên tòa, khi Hội đồng xét xử tiếp nhận hồ sơ vụ án, họ cũng tiến hành xem xét các tài liệu, chứng cứ có liên quan và nhận thấy vụ án đã có quyết định đình chỉ từ Thẩm phán. Hội đồng xét xử, với thẩm quyền của mình, đã quyết định xác nhận quyết định đình chỉ này. Quyết định của Hội đồng không chỉ có giá trị pháp lý mà còn phản ánh sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Điều này thể hiện sự minh bạch và khách quan trong quá trình xét xử, giúp bảo vệ quyền lợi của các bên đương sự trong vụ án dân sự.

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự là gì?
Bạn đọc có thắc mắc pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.