Cụ Đại chết năm 1987. Cụ Lan chết năm 2006. Bà Mận chết năm 2004. Ông Lê không rõ địa chỉ.

Cụ Đại và cụ Lan tạo lập được một nhà ở trên 300m2 đất thổ cư và một vườn cây ăn trái có diện tích 2.000m2. Ngày 01/3/2005, cụ Lan được Uỷ ban nhân dân huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với toàn bộ đất thổ cư và đất vườn. Vợ chồng ông Đào bà Mai vẫn ở chung với cha mẹ và quản lý tài sản khi cha mẹ qua đời. Tài sản được định giá 9 tỷ 600 triệu đồng.

Ngày 15/02/2018, anh Cúc khởi kiện yêu cầu chia thừa kế di sản của cụ Đại, cụ Lan để lại. Ông Đào không đồng ý chia thừa kế với lý do ông được hưởng toàn bộ di sản của cha mẹ theo di chúc. Ông Đào xuất trình di chúc đề ngày 01/5/2005. Di chúc là văn bản đánh máy, có xác nhận của Uỷ ban nhân dân xã là cụ Lan ký tên tại trụ sở Uỷ ban nhân dân xã, có nội dung cho ông Đào hưởng thừa kế toàn bộ nhà và đất.

Anh (chị) hãy:

1.   Xác định thời hiệu khởi kiện chia thừa kế có còn không?

2.    Bà Mai, anh Ban, chị Sen, ông Hồng, chị Sim, ai là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan? Vì sao? Uỷ ban nhân dân huyện có phải tham gia tổ tụng không?

3.    Di chúc của cụ Lan có hợp pháp hay hợp pháp một phần? Tại sao?

4.    Xác định giá trị kỷ phần thừa kế của mỗi đương sự trong vụ án.

Người hỏi: Nguyễn Thị Phượng (Tỉnh Hà Nam)

 

Trả lời:

1.   Thời hiệu khởi kiện chia thừa kế vẫn còn vi: Di sản thừa kế là bất động sản. Thời điểm khởi kiện là ngày 15/02/2018 nên áp dụng quy định về thời hiệu khởi kiện chia thừa kế quy định tại Bộ luật dân sự năm 2015 (Điều 623) là 30 năm tính từ ngày 10/9/1990 (ngày có hiệu lực của Pháp lệnh Thừa kế).

2.   Về những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

-    Ông Hồng, chị Sim là những người được quyền hưởng thừa kế của bà Mận (thừa kế chuyển tiếp do bà Mận chết sau cha mẹ) nên là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;

-    Bà Mai là người cùng trực tiếp quản lý di sản thừa kế đang tranh chấp nên cũng là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;

-    Anh Ban và chị Sen không phải người được hưởng thừa kế của cụ Đại, cụ Lan (không phải thừa kế thế vị hay thừa kế chuyển tiếp), cũng không có quyền lợi, nghĩa vụ gì khác có thể phát sinh từ vụ án này nên không phải là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Về địa vị tố tụng của Uỷ ban nhân dân huyện: Nếu chấp nhận chia thừa kế là xác định tài sản thuộc tài sản chung của cụ Đại và cụ Lan, Uỷ ban nhân dân huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho riêng cụ Lan là sai. Do đó, việc giải quyết vụ án có thể phải hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên Uỷ ban nhân dân huyện phải tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

3.   Di chúc ngày 01/5/2005 là di chúc đánh máy nhưng cụ Lan đã ký và có chứng nhận của Uỷ ban nhân dân xã nên về hình thức là một loại di chúc hợp pháp theo quy định tại Điều 660 Bộ luật dân sự năm 1995.

Tuy nhiên, tài sản được định đoạt trong di chúc là tài sản chung của cụ Đại và cụ Lan nên di chúc chỉ có hiệu lực đối với phần tài sản thuộc sở hữu của cụ Lan. Cụ thể phần tài sản của cụ Lan là một nửa tài sản chung và phần thừa kế mà cụ Lan được hưởng cùng các thừa kế khác của cụ Đại.

4.     Việc chia thừa kế cụ thể như sau:

-     Thừa kế mở lần thứ nhất (năm 1987):

+ Di sản thừa kế của cụ Đại là: 9.600.000.000đ: 2 = 4.800.000.000đ

+ Chia di sản của cụ Đại cho các thừa kế gồm 04 người là cụ Lan, ông Đào, bà Mận, ông Lê, mỗi kỷ phần là:

4.800.000.000đ: 4 = 1.200.000.000đ.

-     Thừa kế mở lần thứ hai (năm 2006):

+ Di sản thừa kế của cụ Lan là:

4.800.ooo.ooođ + 1.200.000.000đ = 6.000.000.000 đ

Phần di sản của cụ Lan được chia theo di chúc ngày 01/5/2005 nên ông Đào đưởng hưởng toàn bộ di sản của cụ Lan là 6 tỷ đồng.

+ Phần di sản của bà Mận được chia cho các thừa kế của bà Mận là ông Hồng, anh Cúc, chị Sim, mỗi người là:

1.200.000.000đ: 3 = 400.000.000d

Tham khảo một số bài viết pháp lý khác liên quan:

Di chúc vô hiệu thì chia thừa kế theo pháp luật như thế nào ? Di chúc có hiệu lực một phần khi nào ?

Một người lập di chúc định đoạt tài sản chung với người khác có đúng luật không ?

Tòa án căn cứ vào những yếu tố nào để đình chỉ giải quyết vụ án chia thừa kế ?

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến việc chia tài sản thừa kế, vui lòng liên hệ trực tiếp: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến qua tổng đài điện thoại, gọi ngay số: 1900.6162, Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp mọi vướng mắc pháp lý của Quý khách hàng.

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)