Cụ Quốc chết năm 1985. Cụ Tế chết năm 2005. Ông Anh chết năm 2018. Ông Trung cư trú ở Pháp. Bà Nhật cư trú ở Đức. Bà Mỹ đi Ca-na-đa từ năm 1980 đến nay không rõ địa chỉ.

Cụ Quốc và cụ Tế tạo lập được diện tích đất 2.000m2 tại quận 2, TP. Hồ Chí Minh. Vợ chồng ông Anh làm nhà ở trên đất này cùng cha mẹ từ năm 1980. Năm 2006, ông Anh được Uỷ ban nhân dân quận 2 cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đất được định giá 15 tỷ đồng.

Ngày 15/01/2017, bà Nga khởi kiện chia thừa kế của cha mẹ đối với diện tích đất trên. Khi còn sống, ông Anh có lời khai nhất trí với lời khai của bà Nga về những người thừa kế, về nguồn gốc đất, nhưng không đồng ý chia thừa kế với lý do ông đã được cha mẹ cho thừa kế đất này. Ông Anh xuất trình di chúc đề ngày 01/7/2004 được đánh máy, có chữ ký cụ Tế, có nội dung giao toàn bộ diện tích đất 2.000m2 cho ông Anh hưởng thừa kế.

Ngày 20/02/2019, Tòa án cấp sơ thẩm có quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án vì nguyên đơn là bà Nga không xuất trình được chứng minh nhân dần và giấy tờ khác của những người thừa kế để chứng minh về diện thừa kế.

Anh (chị) hãy:

1.   Xác định thời hiệu khởi kiện chia thừa kế có còn không? Vì sao?

2.   Bà Phi, anh Mã, chị Sinh, Uỷ ban nhân dân quận 2 có phải là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không? Vì sao?

3.   Căn cứ đình chỉ giải quyết vụ án của Tòa án cấp sơ thẩm có đúng không? Tại sao? Di chúc của cụ Tế có hiệu lực hay có hiệu lực một phần?

4.   Có căn cứ pháp lý nào để chia thừa kế khi không biết địa chỉ của bà Mỹ không ? Xác định giá trị kỷ phần thừa kế cụ thể của mỗi đương sự.

Người hỏi: Hải Hòa (SV Đại học Ngoại Thương, Hà Nội)

 

Trả lời:

1.   Thời hiệu khởi kiện chia thừa kế vẫn còn vì: Di sản thừa kế là bất động sản. Thời điểm khởi kiện là ngày 15/01/2017 nên áp dụng quy định về thời hiệu khởi kiện chia thừa kế quy định tại Bộ luật dân sự năm 2015 (Điều 623) là 30 năm tính từ ngày 10/9/1990 (ngày có hiệu lực của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990).

2.   Ông Anh chết năm 2018 là chết sau cha (cụ Quổc) và chết sau mẹ (cụ Tế) nên ông Anh vẫn được hưởng thừa kế của cha mẹ. Ông Anh đã chết thì vợ (bà Phi) và các con (anh Mã, chị Sinh) được hưởng thừa kế của ông Anh. Như vậy, bà Phi, anh Mã, chị Sinh cũng là những người được hưởng thừa kế chuyển tiếp của cụ Quốc, cụ Tế nên cũng là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Tuy nhiên, do ông Anh đã chết nên bà Phi, anh Mã, chị Sinh đã là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Anh (bị đơn) nên không cần phải xác định họ là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Việc cấp Giẫy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Anh đổi với đất di sản thừa kế là sai nên cần phải hủy giấy chứng nhận này. Do đó, cơ quan cấp giấy là Uỷ ban nhân dân quận 2 phải tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

3.    Tòa án cấp sơ thẩm đình chỉ việc giải quyết vụ án là không đúng vì: Giấy chứng minh nhân dân không phải là giấy tờ bắt buộc phải nộp trong vụ án thừa kế. Mặt khác, các đương sự đã khai nhận thống nhất, không có tranh chấp về diện thừa kế thì không cần phải có thêm chứng cứ chứng minh về diện thừa kế.

Di chúc đê' ngày 01/7/2004 của cụ Tế không phải là di chúc viết mà là di chúc đánh máy nên phải có chứng nhận của Công chứng nhà nước hoặc chứng thực của Uỷ ban nhân dân cấp xã (áp dụng Điều 660 Bộ luật dân sự năm 1995 do không thuộc trường hợp tại Điều 658, Điều 659 Bộ luật dân sự năm 1995). Di chúc này không có các xác nhận nêu trên nên không có hiệu lực.

4.    Căn cứ pháp lý để chia thừa kế khi không biết địa chỉ của Bà Mỹ là Án lệ số 06/2016/AL. Theo Án lệ này thì vẫn chia thừa kế cho bà Mỹ và giao cho một người thừa kế khác quản lý.

Kỷ phần thừa kế được xác định như sau: Di chúc không hợp pháp nên phải chia thừa kế theo pháp luật. Di sản thừa kế và diện thừa kế từ thời điểm mở thừa kế của cụ Quốc (năm 1985) đến thời điểm mở thừa kế của cụ Tế (năm 2005) không thay đổi nên không cần chia thừa kế theo từng thời điểm. Do vậy, việc chia cụ thể là:

-    Hàng thừa kế thứ nhất của cụ Quốc và cụ Tế gồm 05 người là ông Anh, bà Nga, ông Trung, bà Nhật, bà Mỹ nên kỷ phần của mỗi người là:

15.000.000.000 đ: 5 = 3.000.000.000đ

-   Kỷ phần của ông Anh được chia cho 03 thừa kế là bà Phi, anh Mã, chị Sinh, mỗi người là:

3.000.000.000đ: 3 = 1.000.000.000 đ.

Tham khảo một số bài viết pháp lý khác liên quan:

Di chúc vô hiệu thì chia thừa kế theo pháp luật như thế nào ? Di chúc có hiệu lực một phần khi nào ?

Một người lập di chúc định đoạt tài sản chung với người khác có đúng luật không ?

Có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế mà người phải thi hành án được hưởng hay không ?

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến việc chia tài sản thừa kế, vui lòng liên hệ trực tiếp: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến qua tổng đài điện thoại, gọi ngay số: 1900.6162, Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp mọi vướng mắc pháp lý của Quý khách hàng.

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)