1. Xác định thị trường địa lí liên quan như thế nào ?

Thị trường địa lí liên quan có thể là thị trường địa phương (một tỉnh, thành phố), một quốc gia, một khu vực (như Đông Nam Á hay châu Á) hoặc toàn càu. Ví dụ, trong vụ sáp nhập Labroy/Dubai(1) năm 2007 (đây là vụ sáp nhập giữa hai công ti đóng tàu biển), ủy ban cạnh tranh Singapore nhận thấy địa điểm của các bãi đóng tàu không phải là yếu tố quan trọng trong dịch vụ đóng tàu, do đó, ủy ban xác định thị trường địa lí trong trường hợp này là thị trường toàn cầu.

Thứ nhất, khả năng thay thế về cầu

Cũng tương tự như đối với xác định thị trường sản phẩm liên quan, để xác định thị trường địa lí liên quan người ta áp dụng thử nghiệm SSNIP. Quá trình thử nghiệm bắt đầu với việc chọn ra một khu vực tương đối hẹp, có thể là khu vực địa lí nơi các bên trong một thoả thuận hạn chế cạnh tranh đang bị điều tra đang cung cấp sản phẩm hay dịch vụ, khi đó, cơ quan cạnh tranh sẽ đặt câu hỏi liệu một doanh nghiệp độc quyền giả định trong khu vực đó có thể tăng giá lên 5 - 10% mà vẫn thu được lợi nhuận hay không. Nếu câu trả lời là không (vì khi giá tăng như vậy các sản phẩm thay thế sẽ nhanh chóng được chuyên chở từ khu vực địa lí khác đến), khu vực địa lí liên quan sẽ tiếp tục được mở rộng với câu hỏi tương tự cho đến khi xác định được khu vực địa lí đủ rộng nơi doanh nghiệp độc quyền giả định trong khu vực đó có thể duy trì mức giá độc quyền của mình mà vẫn thu được lợi nhuận.

Các nguyên tắc được áp dụng trong việc xác định thị trường sản phẩm liên quan (như vấn đề phân biệt giá cả và chuỗi địa lí thay thế) cũng sẽ được áp dụng tương tự trong việc xác định thị trường địa lí liên quan. Đặc biệt, cần phải chú ý tới mối tương quan giữa giá trị của sản phẩm đang bị điều tra với chi phí tìm kiếm và chi phí vận chuyển các sản phẩm thay thế vì đây là những yếu tố quan trọng giúp xác định thị trường địa lí liên quan. Khi giá trị của sản phẩm càng cao, khả năng khách hàng sẽ tìm kiếm sản phẩm thay thế tại một khu vực khác càng lớn. Tuy vậy, khả năng này sẽ bị hạn chế nếu chi phí tìm kiếm và chi phí vận chuyển các sản phẩm thay thế cao.

Thứ hai, khả năng thay thế về cung

Việc phân tích khả năng thay thế về cung là nhằm tìm kiếm khả năng các doanh nghiệp tại các vùng địa lí khác (ví dụ các khu vực lân cận) có thể nhanh chóng (thường là dưới 12 tháng) cung cấp sản phẩm thay thể cho khu vực đang bị điều tra. Cách phân tích khả năng thay thế về cung để xác định thị trường địa lí liên quan cũng tương tự như khi xác định thị trường sản phẩm liên quan.

Hàng nhập khẩu: Để xác định liệu thị trường địa lí liên quan có rộng hơn thị trường quốc gia hay không thì cần phải xem xét đến yếu tố hàng nhập khẩu. Nếu các số liệu thống kê cho thấy hàng nhập khẩu đóng vai trò rất quan trọng thì điều này có thể có nghĩa là thị trường địa lí liên quan rộng hơn thị trường mang tính quốc gia. Tuy thế, không phải lúc nào sự tồn tại của hàng nhập khẩu cũng đồng, nghĩa với việc thị trường địa lí liên quan là thị trường quốc tế, có một số yếu tố cần phải xem xét như chi phí đầu tư mà nhà sản xuất nước ngoài sẽ phải bỏ ra để có thể xuất khẩu nhiều hơn nữa (ví dụ chi phí xây dựng kênh phân phối, chi phí xây dựng thương hiệu...) hay sự tồn tại của các loại hạn ngạch (quota)... Các yếu tố trên có thể làm hạn chế đáng kể số lượng hàng nhập khẩu vào thị trường trong nước và như thể, thị trường liên quan có thể chỉ mang tính quốc gia. Ngược lại, sự thiếu vắng hàng hoá nhập khẩu trong thị trường nhất định cũng không đồng nghĩa với việc thị trường đó chỉ có thể mang tính quốc gia. Nếu như các rào cản đối với hàng nhập khẩu là không đáng kể thì khả năng nhập khẩu hàng hoá thay thể khi giá cả trong nước tăng cao vẫn có thể tạo ra sức ép cạnh tranh đối với các nhà sản xuất nội địa (nghĩa là thị trường đó vẫn có thể mang tính quốc tế).

2. Yếu tố thời điểm trong việc xác định thị trường liên quan

Ngoài khía cạnh sản phẩm và khía cạnh địa lí, khía cạnh thứ ba cần xem xét khi xác định thị trường liên quan chính là thời điểm. Thời gian cung ứng và sử dụng một sản phẩm hay. dịch vụ có thể ảnh hưởng đến việc xác định thị trường liên quan cho sản phẩm hay dịch vụ ấy. Chẳng hạn, có sự khác nhau giữa thị trường vận chuyển hành khách vào giờ cao điểm và vào giờ thấp điểm, theo đó, hành khách không thể chuyển từ đi lại vào giờ cao điểm sang giờ thấp điểm. Khi đó, thị trường liên quan có thể được xác định là thị trường vận chuyển hành khách vào các khoảng thời gian khác nhau.

>> Xem thêm:  Hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, vị trí độc quyền là gì ?

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến luật cạnh tranh, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật cạnh tranh - Công ty luật Minh Khuê (biên tập)

>> Xem thêm:  Quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về sức mạnh thị trường ?