Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội theo Điều 55 BLHS

1. Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội là gì?

Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội là một chế định pháp lý đặc biệt được áp dụng khi một người bị xét xử cùng một lần về nhiều tội danh khác nhau. Mục đích của chế định này là đảm bảo người phạm nhiều tội phải chịu một hình phạt chung tương xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của toàn bộ hành vi phạm tội mà họ đã gây ra.  

Quá trình này bao gồm hai bước chính:

• Bước 1: Tòa án sẽ quyết định hình phạt riêng biệt đối với từng tội danh đã được xác định.  
• Bước 2: Sau đó, Tòa án sẽ tổng hợp các hình phạt đã tuyên thành một hình phạt chung duy nhất mà người phạm tội phải chấp hành.

1.1. Tổng hợp hình phạt là gì? Mục đích tổng hợp hình phạt

Tổng hợp hình phạt được định nghĩa là một chế định pháp lý đặc biệt, được áp dụng khi một người bị truy tố và xét xử cùng một lần về nhiều tội danh hoặc khi người đó bị xét xử về một tội mới trong khi đang phải chấp hành một bản án đã có hiệu lực pháp luật. Về bản chất, đây là một hoạt động quan trọng của Tòa án nhằm cộng các hình phạt đã tuyên thành một hình phạt chung duy nhất mà người phạm tội phải chấp hành. Quy định này đã được ghi nhận từ sớm trong pháp luật hình sự nước ta, thể hiện nguyên tắc trừng phạt của nhà nước đối với những hành vi nguy hiểm cho xã hội.  

Mục đích của chế định tổng hợp hình phạt không chỉ là trừng phạt mà còn nhằm đảm bảo sự công bằng trong chính sách hình sự của nhà nước. Chế định này thể hiện một cách rõ ràng rằng một người thực hiện nhiều hành vi phạm tội sẽ phải chịu một hình phạt nghiêm khắc hơn so với người chỉ phạm một tội, qua đó phản ánh đúng tính chất và mức độ nguy hiểm của toàn bộ hành vi phạm tội. Theo khoa học luật hình sự hiện nay, có ba nguyên tắc cơ bản chi phối việc tổng hợp hình phạt đối với trường hợp phạm nhiều tội: Nguyên tắc cộng hình phạt, nguyên tắc thu hút, và nguyên tắc cùng tồn tại. Mỗi nguyên tắc này được áp dụng tùy thuộc vào loại hình phạt đã tuyên, tạo nên một cơ chế phức tạp nhưng chặt chẽ. Ví dụ về các quy tắc tổng hợp hình phạt được xây dựng dựa trên ba nguyên tắc cơ bản của luật hình sự:  

• Nguyên tắc cộng hình phạt: Áp dụng khi các hình phạt đã tuyên cùng loại (ví dụ: cùng là cải tạo không giam giữ hoặc cùng là tù có thời hạn). Các hình phạt này sẽ được cộng lại thành hình phạt chung, nhưng có giới hạn tối đa theo quy định của pháp luật.  
• Nguyên tắc thu hút hình phạt: Áp dụng khi trong số các hình phạt đã tuyên có hình phạt nặng nhất là tù chung thân hoặc tử hình. Trong trường hợp này, hình phạt chung sẽ là hình phạt nặng nhất đó (tù chung thân hoặc tử hình).  
• Nguyên tắc cùng tồn tại: Áp dụng cho một số loại hình phạt không thể cộng dồn với các hình phạt khác. Ví dụ, hình phạt tiền và hình phạt trục xuất sẽ không tổng hợp với các loại hình phạt khác như tù có thời hạn. Các khoản tiền phạt sẽ được cộng lại thành hình phạt chung

1.2. Mối quan hệ giữa quyết định hình phạt và tổng hợp hình phạt

Hai thuật ngữ này có mối quan hệ chặt chẽ nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Có thể hiểu "Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội" là một khái niệm rộng, bao trùm toàn bộ quá trình, trong khi "tổng hợp hình phạt" là một hoạt động cụ thể, là bước cuối cùng trong quá trình đó.

Dưới đây là sự khác biệt chính giữa hai khái niệm:

• Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội: Đây là toàn bộ hoạt động xét xử của Tòa án khi một người bị đưa ra xét xử cùng một lúc về nhiều tội danh khác nhau. Quá trình này bao gồm hai bước liên tiếp: (1) Tòa án sẽ quyết định mức hình phạt riêng cho từng tội mà bị cáo đã phạm, và (2) Tòa án sẽ tổng hợp các hình phạt đó lại để có một hình phạt chung duy nhất.  
• Tổng hợp hình phạt: Đây là một giai đoạn, một kỹ thuật pháp lý cụ thể, là một phần của quá trình quyết định hình phạt. Nó chính là hành vi cộng dồn, chuyển đổi hoặc áp dụng nguyên tắc "thu hút" các hình phạt đã tuyên cho từng tội danh để đưa ra một hình phạt chung cuối cùng mà người phạm tội phải chấp hành. Chế định này không chỉ áp dụng cho trường hợp phạm nhiều tội mà còn cho trường hợp tổng hợp hình phạt của nhiều bản án (khi một người đang chấp hành án lại phạm tội mới).  

Tóm lại, "tổng hợp hình phạt" là một thành phần thiết yếu của hoạt động "quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội". Nó là hành động cuối cùng của Tòa án sau khi đã xem xét và quyết định hình phạt cho từng tội danh riêng biệt của bị cáo.

1.3. Mối liên hệ giữa tổng hợp hình phạt với nguyên tắc cá thể hóa hình phạt

Nguyên tắc cá thể hóa hình phạt là một trong những nguyên tắc cốt lõi của luật hình sự, đòi hỏi Tòa án khi quyết định hình phạt phải làm cho hình phạt được tuyên phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, cũng như phù hợp với nhân thân và hoàn cảnh phạm tội của từng người phạm tội. Nguyên tắc này đảm bảo việc xét xử được công bằng, đúng người, đúng tội. Nó được thể hiện rõ ràng qua việc Tòa án phải quyết định hình phạt riêng biệt cho từng tội danh cụ thể của từng bị cáo, và sau đó mới quyết định hình phạt chung cho tất cả các tội đã phạm.  

Việc tổng hợp hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội chính là một biểu hiện cụ thể của nguyên tắc cá thể hóa. Mặc dù các quy định về tổng hợp hình phạt (nhất là nguyên tắc cộng dồn) có vẻ mang tính toán học và cứng nhắc, nhưng trên thực tế, Tòa án vẫn được trao quyền tự do trong việc lựa chọn mức hình phạt cho từng tội danh trong phạm vi luật định. Chẳng hạn, một người bị cáo buộc hai tội danh, mỗi tội có khung hình phạt 5-10 năm. Tòa án có thể tuyên phạt 6 năm cho tội thứ nhất và 7 năm cho tội thứ hai, sau đó cộng lại là 13 năm tù, hoặc có thể tuyên 8 năm và 9 năm, cộng lại là 17 năm. Giới hạn hình phạt chung là 30 năm tù cũng là một cách thức để đảm bảo hình phạt không quá mức cần thiết, phản ánh chính sách khoan hồng của nhà nước, đặc biệt trong những vụ án có nhiều tội danh. Việc Tòa án phải đánh giá tổng thể hành vi phạm tội của bị cáo, bao gồm cả nhân thân và các tình tiết giảm nhẹ, trước khi đi đến quyết định tổng hợp cuối cùng cho thấy sự vận dụng linh hoạt của nguyên tắc cá thể hóa. Điều này làm tăng tính công bằng, cho phép hệ thống tư pháp điều chỉnh hình phạt phù hợp với từng trường hợp cụ thể, vượt ra ngoài khuôn khổ của việc trừng phạt đơn thuần.  

2. Quy định về quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội

Điều 55 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để Tòa án quyết định hình phạt trong trường hợp một người phạm nhiều tội và được xét xử cùng một lần. Theo quy định, Tòa án sẽ quyết định hình phạt đối với từng tội danh, sau đó tổng hợp hình phạt theo các quy tắc cụ thể.  

" Điều 55. Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội

Khi xét xử cùng 01 lần một người phạm nhiều tội, Tòa án quyết định hình phạt đối với từng tội và tổng hợp hình phạt theo quy định sau đây:

1. Đối với hình phạt chính:

a) Nếu các hình phạt đã tuyên cùng là cải tạo không giam giữ hoặc cùng là tù có thời hạn, thì các hình phạt đó được cộng lại thành hình phạt chung; hình phạt chung không được vượt quá 03 năm đối với hình phạt cải tạo không giam giữ, 30 năm đối với hình phạt tù có thời hạn;

b) Nếu các hình phạt đã tuyên là cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn, thì hình phạt cải tạo không giam giữ được chuyển đổi thành hình phạt tù theo tỷ lệ cứ 03 ngày cải tạo không giam giữ được chuyển đổi thành 01 ngày tù để tổng hợp thành hình phạt chung theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;

c) Nếu hình phạt nặng nhất trong số các hình phạt đã tuyên là tù chung thân thì hình phạt chung là tù chung thân;

d) Nếu hình phạt nặng nhất trong số các hình phạt đã tuyên là tử hình thì hình phạt chung là tử hình;

đ) Phạt tiền không tổng hợp với các loại hình phạt khác; các khoản tiền phạt được cộng lại thành hình phạt chung;

e) Trục xuất không tổng hợp với các loại hình phạt khác;

2. Đối với hình phạt bổ sung:

a) Nếu các hình phạt đã tuyên là cùng loại thì hình phạt chung được quyết định trong giới hạn do Bộ luật này quy định đối với loại hình phạt đó; riêng đối với hình phạt tiền thì các khoản tiền phạt được cộng lại thành hình phạt chung;

b) Nếu các hình phạt đã tuyên là khác loại thì người bị kết án phải chấp hành tất cả các hình phạt đã tuyên."

Như vậy, đối với hình phạt chính, các quy tắc tổng hợp được quy định như sau:

• Cùng loại hình phạt: Nếu các hình phạt đã tuyên cùng là cải tạo không giam giữ hoặc cùng là tù có thời hạn, các hình phạt này sẽ được cộng lại thành hình phạt chung. Tuy nhiên, hình phạt chung có giới hạn tối đa không vượt quá 3 năm đối với cải tạo không giam giữ và 30 năm đối với tù có thời hạn.  
• Các loại hình phạt khác nhau: Nếu hình phạt đã tuyên là cải tạo không giam giữ và tù có thời hạn, hình phạt cải tạo không giam giữ sẽ được chuyển đổi thành hình phạt tù theo tỷ lệ cứ 3 ngày cải tạo không giam giữ bằng 1 ngày tù, sau đó tổng hợp lại.  
• Hình phạt cao nhất: Nếu hình phạt nặng nhất trong số các hình phạt đã tuyên là tù chung thân hoặc tử hình, thì hình phạt chung sẽ là tù chung thân hoặc tử hình.  
• Hình phạt tiền: Hình phạt tiền có quy tắc đặc biệt, không tổng hợp với các loại hình phạt khác. Thay vào đó, các khoản tiền phạt được cộng lại thành hình phạt chung.  

Đối với hình phạt bổ sung, nếu các hình phạt đã tuyên là cùng loại, hình phạt chung sẽ được quyết định trong giới hạn tối đa của loại hình phạt đó. Nếu các hình phạt bổ sung là khác loại, người bị kết án phải chấp hành tất cả các hình phạt đã tuyên.  

2.1. Ví dụ về quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội

Dựa trên các quy định của pháp luật hiện hành, việc quyết định hình phạt trong trường hợp một người phạm nhiều tội được thực hiện theo các nguyên tắc cụ thể, áp dụng cho cả hình phạt chính và hình phạt bổ sung. Dưới đây là một số ví dụ minh họa:

Ví dụ minh họa chi tiết về tổng hợp hình phạt chính:

Nguyên tắc cộng hình phạt: Áp dụng khi người phạm tội bị tuyên nhiều hình phạt cùng loại, chẳng hạn như tù có thời hạn hoặc cải tạo không giam giữ.

• Ví dụ: Một người phạm tội "Cố ý gây thương tích" và tội "Trộm cắp tài sản". Tòa án tuyên phạt 3 năm cải tạo không giam giữ đối với tội "Cố ý gây thương tích" và 6 tháng tù đối với tội "Trộm cắp tài sản". Hình phạt cải tạo không giam giữ được chuyển đổi thành hình phạt tù theo tỷ lệ 3 ngày cải tạo bằng 1 ngày tù. Do đó, 3 năm (tương đương 1095 ngày) cải tạo không giam giữ được chuyển đổi thành 365 ngày (tức 1 năm) tù. Tổng hình phạt chung là 1 năm + 6 tháng = 1 năm 6 tháng tù.  

Nguyên tắc thu hút hình phạt: Áp dụng khi một trong các tội danh có hình phạt nghiêm khắc hơn, như chung thân hoặc tử hình.

• Ví dụ: Một bị cáo phạm tội "Hiếp dâm" và tội "Giết người". Tòa án tuyên phạt 10 năm tù đối với tội "Hiếp dâm" và tử hình đối với tội "Giết người". Hình phạt chung Tòa án quyết định là tử hình, vì hình phạt tử hình đã "thu hút" hình phạt nhẹ hơn là 10 năm tù.  

Nguyên tắc cùng tồn tại: Áp dụng cho các hình phạt không thể cộng dồn, chẳng hạn như hình phạt tiền và trục xuất.

• Ví dụ: Nếu một người bị tuyên phạt tiền 50 triệu đồng cho tội thứ nhất và 20 triệu đồng cho tội thứ hai, hình phạt tiền chung là 70 triệu đồng. Khoản tiền này được cộng lại thành một hình phạt chung, nhưng không tổng hợp với các hình phạt khác như tù có thời hạn hay cải tạo không giam giữ. Tương tự, hình phạt trục xuất cũng không được tổng hợp với các hình phạt khác.  

Ví dụ minh họa chi tiết về tổng hợp hình phạt bổ sung:

Nguyên tắc cùng tồn tại: Đối với các hình phạt bổ sung khác loại, người bị kết án phải chấp hành tất cả các hình phạt đã được tuyên.

• Ví dụ: Nếu một người bị tuyên phạt bổ sung "Tịch thu tài sản" và "Cấm cư trú" thì người đó sẽ phải chấp hành cả hai hình phạt này cùng lúc.  

Nguyên tắc cộng hình phạt: Nếu các hình phạt bổ sung cùng loại, hình phạt chung sẽ được quyết định trong giới hạn luật định.

• Ví dụ: Nếu một người phạm hai tội danh và cả hai đều bị phạt tiền bổ sung, Tòa án sẽ cộng các khoản tiền phạt lại thành một hình phạt bổ sung chung.

2.2. Phân biệt với tổng hợp Hình phạt của nhiều Bản án (Điều 56)

Một điểm quan trọng cần làm rõ là sự khác biệt giữa Điều 55 và Điều 56 BLHS. Điều 55 áp dụng cho trường hợp phạm nhiều tội được xét xử cùng một lần, trong khi Điều 56 áp dụng cho trường hợp một người đang phải chấp hành một bản án mà lại bị xét xử về một tội đã phạm trước hoặc sau khi có bản án này.  

Về thẩm quyền, việc tổng hợp hình phạt theo Điều 56 BLHS năm 2015 không còn thuộc về Tòa án ra quyết định tổng hợp như BLHS 1985, mà được quy định rõ là Chánh án Tòa án có thẩm quyền ra quyết định tổng hợp. Sự phân biệt này tuy rõ ràng trên văn bản, nhưng trong thực tiễn vẫn tồn tại những vấn đề phức tạp, đặc biệt là các trường hợp pháp luật chưa quy định cụ thể.  

Lưu ý về những bất cập và khoảng trống pháp lý:

Mặc dù Điều 55 và Điều 56 BLHS đã có những tiến bộ nhất định, nhưng vẫn tồn tại những bất cập trong việc tổng hợp hình phạt. Một trong những khoảng trống pháp lý lớn nhất là việc Điều 56 BLHS hiện hành chỉ quy định việc tổng hợp hình phạt đối với trường hợp "một người đang phải chấp hành một bản án", mà chưa quy định đối với trường hợp "một người chưa chấp hành một bản án đã có hiệu lực pháp luật".  

Vấn đề này tạo ra sự không đồng bộ trong việc xử lý các vụ việc. Ví dụ, một người đang trong thời gian thử thách của án treo hoặc hoãn thi hành án lại bị xét xử về một tội đã phạm trước đó. Pháp luật hiện hành và các hướng dẫn của Tòa án nhân dân Tối cao chưa có quy định rõ ràng về cách thức tổng hợp trong các trường hợp này. Điều này dẫn đến sự thiếu nhất quán trong thi hành án và gây khó khăn cho các cơ quan tư pháp. Sự tồn tại của lỗ hổng này cho thấy một sự "đứt gãy" giữa tinh thần tổng hợp hình phạt của luật hình sự và kỹ thuật lập pháp chưa bao quát hết tất cả các trường hợp có thể xảy ra.  

3. Thực tiễn xét xử và vấn đề áp dụng pháp luật

3.1. Phân tích các bản án tiêu biểu

Trong thực tiễn xét xử, việc áp dụng Điều 55 BLHS thường tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc đã được phân tích ở trên, đặc biệt là nguyên tắc thu hút đối với các tội đặc biệt nghiêm trọng. Một ví dụ điển hình là Bản án 152/2023/HS-PT về tội "Giết người" và "Cướp tài sản". Bị cáo Nguyễn V.G. bị Tòa án cấp sơ thẩm tuyên tử hình về "tội giết người" và 9 năm tù về "tội cướp tài sản". Tòa án đã áp dụng Điều 55 BLHS và quyết định hình phạt chung là tử hình, theo đúng nguyên tắc thu hút hình phạt.  

Quyết định này được Tòa án cấp phúc thẩm xác nhận là đúng pháp luật, dựa trên việc hành vi phạm tội của bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến tính mạng và quyền sở hữu của công dân. Mặc dù bị cáo có các tình tiết giảm nhẹ như chưa có tiền án, tiền sự, đã ra đầu thú và thành khẩn khai báo, nhưng tính chất đặc biệt nghiêm trọng của tội phạm đã buộc Tòa án phải áp dụng hình phạt cao nhất để đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật, răn đe và phòng ngừa chung cho xã hội.  

3.2. Vai trò của án lệ và hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao

Hiện tại, chưa có Án lệ nào trực tiếp hướng dẫn việc tổng hợp hình phạt theo Điều 55 BLHS. Các Án lệ gần đây chủ yếu tập trung vào việc định tội danh hoặc các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Tương tự, Nghị quyết số 03/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao, mặc dù hướng dẫn nhiều điều luật của BLHS, lại không đề cập đến Điều 55.  

Sự thiếu vắng hướng dẫn chính thức từ cơ quan tư pháp tối cao về một điều luật quan trọng như Điều 55 có thể dẫn đến sự không thống nhất trong việc áp dụng pháp luật tại các Tòa án cấp dưới. Mặc dù các bản án cá biệt có thể áp dụng đúng luật, nhưng một hướng dẫn mang tính định hướng hoặc một án lệ sẽ tạo ra sự nhất quán và minh bạch hơn cho toàn bộ hệ thống tư pháp. Điều này cho thấy khoảng cách giữa luật thành văn và thực tiễn thi hành. Việc thiếu hướng dẫn chính thức làm tăng tính tùy nghi của thẩm phán, tiềm ẩn rủi ro về sự bất công hoặc không nhất quán trong các bản án. Việc cần làm là Tòa án nhân dân Tối cao phải sớm ban hành hướng dẫn chi tiết, hoặc xây dựng án lệ, để lấp đầy khoảng trống này, đặc biệt là với các trường hợp phức tạp đã được chỉ ra.

4. Phân tích so sánh chế định tổng hợp hình phạt của Việt Nam và quốc tế

Để có cái nhìn toàn diện hơn, cần so sánh chế định tổng hợp hình phạt của Việt Nam với các hệ thống pháp luật khác trên thế giới.

4.1. Chế định tổng hợp Hình phạt tại Cộng hòa Liên bang Đức

Theo Bộ luật Hình sự Đức, Điều 54 (Section 54) quy định về việc quyết định hình phạt tổng hợp. Nguyên tắc cơ bản được áp dụng là "tăng hình phạt nghiêm khắc nhất" (the most severe individual sentence increased). Thay vì cộng dồn tất cả các hình phạt, Tòa án sẽ lấy hình phạt nặng nhất làm cơ sở và tăng thêm một mức nhất định, nhưng hình phạt chung không được vượt quá 15 năm tù có thời hạn. Cách tiếp cận này thể hiện sự tinh tế trong việc lượng hình, tập trung vào hành vi nguy hiểm nhất nhưng vẫn xem xét các hành vi khác. Ngoài ra, pháp luật Đức cũng có quy định riêng về việc tổng hợp hình phạt liên quan đến án treo (Section 58), cho thấy sự chi tiết và đồng bộ trong hệ thống pháp luật.  

4.2. Chế định tổng hợp hình phạt tại Cộng hòa Pháp

Pháp luật hình sự Pháp phân biệt giữa "Cumul de peines" (cộng hình phạt) và "Confusion de peines" (hòa nhập hình phạt). Nguyên tắc chung đối với việc phạm nhiều tội là Tòa án không thể tuyên một hình phạt vượt quá mức hình phạt tối đa được quy định cho tội danh nặng nhất. Cơ chế "hòa nhập hình phạt" cho phép Tòa án quyết định một hình phạt chung bằng cách "hấp thụ" hình phạt nhẹ hơn vào hình phạt nặng hơn, nhưng không làm biến mất hoàn toàn các tội danh đó khỏi hồ sơ.  

4.3. Phân tích và rút ra bài học kinh nghiệm

So sánh các mô hình này, có thể thấy Việt Nam áp dụng nguyên tắc "cộng" có giới hạn, thể hiện sự nghiêm khắc đối với người phạm nhiều tội. Trong khi đó, các mô hình của Đức và Pháp thể hiện sự ưu tiên trừng phạt hành vi nguy hiểm nhất, đồng thời thêm mức hình phạt cho các hành vi khác. Mặc dù mỗi hệ thống đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, nhưng cách tiếp cận của Đức và Pháp dường như phù hợp hơn với nguyên tắc cá thể hóa hình phạt và tính chất của từng tội danh, cho phép Tòa án lượng hình một cách tinh tế hơn.

5. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật và giải pháp cho thực tiễn

Để hoàn thiện chế định tổng hợp hình phạt, cần sửa đổi, bổ sung các quy định của Bộ luật Hình sự như sau:

• Sửa đổi, bổ sung Điều 56 BLHS: Bổ sung quy định rõ ràng về việc tổng hợp hình phạt đối với trường hợp người phạm tội chưa chấp hành bản án đã có hiệu lực pháp luật. Điều này sẽ lấp đầy khoảng trống pháp lý hiện hành, đảm bảo sự công bằng và nhất quán trong việc thi hành án.  
• Sửa đổi, bổ sung quy định về án treo/hoãn thi hành án: Quy định cụ thể cách thức tổng hợp hình phạt trong trường hợp người đang trong thời gian thử thách của án treo hoặc hoãn thi hành án mà lại bị xét xử về tội mới hoặc tội đã phạm trước đó. Việc này sẽ giải quyết dứt điểm những vướng mắc mà thực tiễn đã chỉ ra.  
• Kiến nghị về giới hạn hình phạt: Cân nhắc nghiên cứu mô hình của Đức hoặc Pháp để có thể áp dụng nguyên tắc "tăng mức hình phạt nặng nhất" thay vì chỉ "cộng" đơn thuần. Cách tiếp cận này sẽ phù hợp hơn với nguyên tắc cá thể hóa hình phạt và tính chất của từng tội danh, giúp cho việc lượng hình được linh hoạt và tinh tế hơn.

Để giải quyết những vướng mắc trong thực tiễn, cần có các giải pháp sau:

• Ban hành hướng dẫn thống nhất: Đề xuất Tòa án nhân dân Tối cao sớm ban hành Nghị quyết hoặc Án lệ để hướng dẫn chi tiết việc áp dụng Điều 55 và Điều 56 BLHS, đặc biệt là giải quyết các vướng mắc đã nêu trong Chương II.  
• Phát triển Án lệ: Xây dựng án lệ từ các vụ án điển hình có sự tổng hợp hình phạt phức tạp để tạo tiền lệ pháp lý. Điều này sẽ đảm bảo sự thống nhất và công bằng trong xét xử trên toàn quốc, giảm thiểu tính tùy nghi trong việc áp dụng pháp luật.

Tóm lại, Chế định quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội theo Điều 55 BLHS là một cơ chế pháp lý quan trọng, thể hiện sự nghiêm minh và công bằng của pháp luật hình sự Việt Nam. Tuy nhiên, qua phân tích và đánh giá, có thể thấy vẫn còn tồn tại những bất cập nhất định, đặc biệt là trong việc tổng hợp hình phạt của nhiều bản án theo Điều 56 và sự thiếu vắng hướng dẫn thống nhất từ Tòa án nhân dân Tối cao.

Việc hoàn thiện chế định này không chỉ là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo công lý và tăng cường hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, mà còn là bước đi quan trọng để đáp ứng yêu cầu của cải cách tư pháp. Những kiến nghị về sửa đổi pháp luật và ban hành các hướng dẫn chi tiết được đề xuất trong báo cáo này sẽ là cơ sở để xây dựng một hệ thống pháp luật hình sự hoàn chỉnh, minh bạch và phù hợp hơn với thực tiễn xã hội.