Chặt phá và đốt rừng phòng hộ có bị xử lý hình sự?

1. Rừng phòng hộ được hiểu như thế nào?

Theo khoản 3 Điều 5 Luật Lâm nghiệp 2017, rừng phòng hộ không chỉ đơn thuần là các khu rừng, mà chính là những hệ sinh thái phong phú và quan trọng có vai trò to lớn trong việc bảo vệ và duy trì sự cân bằng của môi trường tự nhiên. Những khu rừng này được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất đai khỏi những tác động tiêu cực, như xói mòn và sạt lở. Ngoài ra, chúng còn có khả năng chống lại các hiện tượng thiên tai, như lũ quét, lũ ống và cả sự lan rộng của sa mạc, từ đó giảm thiểu thiệt hại mà con người phải gánh chịu.

Vai trò của rừng phòng hộ không chỉ giới hạn ở việc bảo vệ môi trường và nguồn tài nguyên quý giá, mà còn kéo dài đến lĩnh vực quốc phòng và an ninh. Những khu rừng này cung cấp sự che chắn tự nhiên và tạo nên những đường rào tự nhiên, làm hạn chế sự xâm nhập của kẻ thù và bảo vệ lãnh thổ quốc gia. Đồng thời, rừng phòng hộ cũng có ảnh hưởng tích cực đến việc ổn định khí hậu, điều hòa nhiệt độ và cân bằng thủy văn trong khu vực, đóng góp vào việc kiểm soát biến đổi khí hậu và giảm thiểu thiên tai.

Không chỉ có những giá trị tự nhiên và quốc phòng, rừng phòng hộ còn mang đến những lợi ích xã hội đáng kể. Chúng tạo ra cơ hội du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng, thu hút du khách với vẻ đẹp hoang sơ và hệ sinh thái đa dạng. Đồng thời, rừng phòng hộ cung cấp các dịch vụ môi trường quan trọng, như cung cấp nước sạch, điều tiết chu trình nước và khí hậu, và duy trì đa dạng sinh học. Những dịch vụ này không chỉ đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện tại mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho thế hệ tương lai.

Tóm lại, rừng phòng hộ không chỉ là một phần của cảnh quan thiên nhiên, mà còn là một nguồn tài nguyên quý giá có vai trò to lớn trong việc bảo vệ môi trường, đảm bảo an ninh quốc gia, cung cấp dịch vụ môi trường và góp phần vào sự phát triển xã hội. Sự quan tâm và bảo vệ chúng là trách nhiệm của tất cả chúng ta, nhằm bảo vệ và tận dụng tối đa những lợi ích to lớn mà rừng phòng hộ mang lại

2. Chặt, phá và đốt rừng phòng hộ có bị xử lý hình sự không?

Hành động phá rừng, chặt phá và tiêu diệt rừng là quá trình xâm phạm và tiêu hủy một khu rừng hoặc một phần cây cối trong môi trường tự nhiên, với mục đích chuyển đổi khu vực đó sang một mục đích sử dụng khác không liên quan đến việc duy trì và bảo vệ rừng. Hành vi này thường đi đôi với việc chuyển đổi đất rừng sang mục đích sử dụng như trang trại, gia trại hoặc dùng cho mục đích đô thị. Hành động phá rừng không chỉ mang lại những tác động tiêu cực đến môi trường và hệ sinh thái, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống và sự phát triển của cộng đồng. Việc chặt phá rừng làm mất đi những lợi ích mà rừng mang lại, như là nguồn cung cấp nguồn nước, điều hòa khí hậu, giữ gìn độ ẩm và bảo vệ đất đai khỏi xói mòn. Đồng thời, nó cũng gây ra sự suy thoái đa dạng sinh học và làm mất đi nơi sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Hành vi phá rừng cũng đe dọa sự ổn định và cân bằng môi trường tự nhiên. Mất đi khu rừng dẫn đến mất cân bằng trong chu trình nước và khí hậu, góp phần vào biến đổi khí hậu và gia tăng nguy cơ thiên tai như lũ quét và sạt lở. Ngoài ra, việc thay đổi mục đích sử dụng đất rừng thành đô thị hay khu định cư cũng gây ra các vấn đề về ô nhiễm, ô nhiễm môi trường và tăng cường áp lực phát triển không bền vững.

Trước khi tìm hiểu hành vi chặt, phá và đốt rừng có bị xử lý hình sự không, hãy cùng tìm hiểu cấu thành tội phạm tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản theo quy định tại Điều 232 Bộ luật Hình sự năm 2015. Cụ thể:

- Mặt chủ quan: Tội phạm có mặt chủ quan khi được thực hiện với ý định cố ý và chủ đích. Trong các hành vi tội phạm, yếu tố mặt chủ quan là nhân tố quan trọng đánh dấu sự ý thức và trách nhiệm của người phạm. Khi hành động phạm tội được thực hiện với ý định cố ý, người phạm có ý thức rõ ràng về hậu quả và tác động tiêu cực của hành vi đó.

Mặt chủ quan của tội phạm không chỉ ám chỉ đến việc có ý định cố ý phạm tội, mà còn liên quan đến sự lựa chọn và quyết định của người phạm. Đây là sự tinh tế và tích cực trong việc tiến hành hành vi phạm tội, trong đó người phạm có khả năng tổ chức và chuẩn bị trước, đồng thời biết rõ hậu quả và nguy cơ pháp lý mà họ sẽ đối mặt. Mặt chủ quan của tội phạm không chỉ liên quan đến những hành vi phạm tội có tính cố ý, mà còn bao gồm cả việc lựa chọn hành động vi phạm và cố gắng che đậy hành vi phạm tội. Điều này cho thấy một sự tính toán và sự hiểu biết rõ ràng về tính hợp pháp của hành vi đó.

- Mặt khách quan: Mặt khách quan của tội phạm trong lĩnh vực khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản được liên quan đến các hành vi vi phạm quy định về hoạt động này. Các hành vi này bao gồm khai thác rừng trái phép, tàng trữ, vận chuyển, chế biến hoặc mua bán trái phép gỗ hoặc thực vật rừng, theo những quy định được thiết lập và quy định trong lĩnh vực khai thác và quản lý lâm sản.

Hành vi khai thác rừng trái phép là hoạt động khai thác gỗ hoặc thực vật rừng mà không tuân thủ đúng quy trình, giấy phép hoặc các quy định liên quan. Điều này có thể bao gồm việc khai thác trong khu vực bị cấm, không đảm bảo bảo vệ môi trường, gây hủy hoại đến hệ sinh thái rừng, hoặc vi phạm các quy định về số lượng, kích thước và loại cây được khai thác.

Tàng trữ, vận chuyển, chế biến hoặc mua bán trái phép gỗ hoặc thực vật rừng là những hành vi liên quan đến việc sở hữu, di chuyển, xử lý hoặc giao dịch các sản phẩm từ rừng mà không có giấy phép hoặc không tuân thủ các quy định và quy trình liên quan. Điều này có thể bao gồm việc tàng trữ gỗ lậu, vận chuyển trái phép gỗ qua biên giới, chế biến hoặc xuất khẩu gỗ không hợp pháp, hoặc mua bán các sản phẩm từ rừng không đúng quy định. Những hành vi vi phạm này gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường và hệ sinh thái rừng. Chúng đe dọa sự bền vững của nguồn tài nguyên rừng, gây ra mất cân bằng trong chu trình sinh thái, tác động xấu đến đa dạng sinh học và gây hủy hoại môi trường sống của nhiều loài.

- Chủ thể: Chủ thể của tội phạm trong hình sự và pháp nhân thương mại là những cá nhân từ đủ 16 tuổi trở lên, có đủ năng lực trách nhiệm hình sự hoặc là pháp nhân thương mại đáp ứng các điều kiện được quy định.

Đối với cá nhân, điều kiện quan trọng là đủ 16 tuổi và có đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Điều này đảm bảo rằng người phạm tội có độ tuổi và khả năng nhận thức đầy đủ về tính chất và hậu quả của hành vi vi phạm. Đồng thời, họ cũng phải chịu trách nhiệm về hành vi đó theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, pháp nhân thương mại cũng có thể được coi là chủ thể của tội phạm, miễn là họ đáp ứng các điều kiện và yêu cầu pháp lý cụ thể. Những pháp nhân này thường là các tổ chức, công ty, doanh nghiệp hoặc các tổ chức phi chính phủ, và họ cũng phải chịu trách nhiệm hình sự cho hành vi vi phạm pháp luật.

- Khách thể: Khách thể của tội phạm trong lĩnh vực khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là những cá nhân hoặc tổ chức vi phạm các quy định và quy định của nhà nước liên quan đến việc quản lý, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.

Hành vi vi phạm này bao gồm các hoạt động xâm phạm và vi phạm các quy định về khai thác, sử dụng, bảo vệ và quản lý rừng và nguồn lâm sản. Điều này có thể bao gồm việc vi phạm quy trình khai thác, sử dụng trái phép các tài nguyên rừng, không tuân thủ giấy phép, pháp lệnh và quy định về bảo vệ môi trường và quản lý lâm sản. Khách thể của tội phạm trong lĩnh vực này có thể là cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp hoặc bất kỳ tổ chức nào có liên quan đến hoạt động khai thác, sử dụng và quản lý rừng. Điều quan trọng là họ vi phạm và xâm phạm các quy định của nhà nước, gây ra hậu quả tiêu cực đối với môi trường, hệ sinh thái rừng và nguồn lâm sản.

Theo quy định trên, có thể khẳng định rằng, hành vi chặt, phá và đốt rừng phòng hộ được coi là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 232 Bộ luật hình sự năm 2015.

3. Chế tài xử phạt hành vi chặt, phá và đốt rừng phòng hộ

* Xử phạt vi phạm hành chính:

Theo quy định tại Điều 20 Nghị định 35/2019/NĐ-CP thì hành vi chặt, phá và đốt rừng phòng hộ tuỳ từng trường hợp sẽ bị xử phạt như sau: Hành vi chặt, đốt, phá cây rừng, đào, bới, san ủi, nổ mìn; đắp đập, ngăn dòng chảy tự nhiên, xả chất độc hoặc các hành vi khác gây thiệt hại đến rừng với bất kỳ mục đích gì (trừ hành vi quy định tại Điều 13 của Nghị định này) mà không được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bị xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích dưới 300 m2

- Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 300 m2 đến dưới 600 m2

- Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 600 m2 đến dưới 900 m2

- Phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 900 m2 đến dưới 1.200 m2

- Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 1.200 m2 đến dưới 1.500 m2

- Phạt tiền từ 75.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 1.500 m2 đến dưới 1.800 m2

- Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 125.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 1.800 m2 đến dưới 2.100 m2

- Phạt tiền từ 125.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 2.100 m2 đến dưới 2.400 m2

- Phạt tiền từ 150.000.000 đồng đến 175.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 2.400 m2 đến dưới 2.700 m2

- Phạt tiền từ 175.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với rừng phòng hộ có diện tích từ 2.700 m2 đến dưới 3.000 m2

* Truy cứu trách nhiệm hình sự: 

Theo quy định tại Điều 232 Bộ luật hình sự năm 2015 thì hành vi chặt, phá và đốt rừng phòng hộ có thể bị xử phạt như sau: người nào có hành vi chặt, phá và đốt rừng phòng hộ thì tuỳ vào mức độ và loại rừng cùng diện tích có thể bị phạt tiền ít nhất là 50 triệu đồng và cao nhất là 1,5 tỷ đồng. Phạt cải tạo không giam giư đến 03 năm hoặc phạt tù tù nhẹ nhất là 06 tháng và nặng nhất là 10 năm tù giam.

Đối với pháp nhân thương mại có thể bị phạt tiền nhẹ nhất là 300 triệu đồng và nặng nhất lên đến 6 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động cao nhất đến 03 năm, còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Trên đây là toàn bộ nội dung thông tin mà Luật Minh Khuê cung cấp tới quý khách hàng. Ngoài ra quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết về chủ đề khai thác rừng phòng hộ trái phép bị xử lý như thế nào của Luật Minh Khuê. Còn điều gì vướng mắc, quy khách vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.