Trả lời:

Các quy định pháp luật liên quan đến tình huống trong câu hỏi tại Bộ luật dân sự năm 2015:

“Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết”.

“Điều 652. Thừa kế thế vị

Trường hợp con của người để lại ảỉ sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống”.

“Điều 653. Quan hệ thừa kế giữa con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi và cha đẻ, mẹ đẻ

Con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tại Điều 651 và Điều 652 của Bộ luật này”.

Trong thực tế có cách hiểu là: Pháp luật (Bộ luật dân sự) vẫn quy định con nuôi là một chủ thể khác với con đẻ nên không phải mọi quy định đối với con nuôi và con đẻ đều giống nhau. Con nuôi không đương nhiên là cháu nuôi của cha mẹ người nhận con nuôi. Con nuôi được hưởng thừa kế của cả cha, mẹ nuôi lẫn cha mẹ đẻ, trong khi con đẻ không được như vậy.

Từ sự khác nhau nêu trên cho thấy, chỉ khi nào pháp luật quy định rõ con nuôi là chủ thể hưởng quyền thì con nuôi mới được hưởng quyền chứ không thể cho rằng con nuôi có mọi quyền tương tự con đẻ.

Do đó, theo cách hiểu trên, cần phải hiểu quy định “còn được hưởng thừa kế di sản theo quy định tại Điều 651 và Điều 652” tại Điều 653 Bộ luật dân sự năm 2015 là hưởng di sản của cha mẹ đẻ, trong đó có quyền thừa kế thế vị; còn đối với di sản của cha mẹ nuôi, ông bà nuôi thì không có việc con nuôi, cháu nuôi được thừa kế thế vị.

Tuy nhiên, tại mục 5 Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19/10/1990 của HĐTP Tòa án Nhân dân Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế đã có quy định: Nếu con nuôi chết trước cha, mẹ nuôi thì con của người con nuôi được hưởng thừa kế thế vị phần di sản mà đáng lẽ cha, mẹ họ được hưởng nếu còn sống.

Quy định của các Bộ luật dân sự về quyền thừa kế của con nuôi không khác với quy định của Pháp lệnh Thừa kế nên thực tiễn xét xử vẫn áp dụng quy định của Nghị quyết số 02/HĐTP nêu trên.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến việc chia tài sản thừa kế, vui lòng liên hệ trực tiếp: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến qua tổng đài điện thoại, gọi ngay số: 1900.6162

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)