Công nhận DE FACTOR là gì ? Khái niệm về Công nhận DE FACTOR

1. Khái quát chung về công nhận DE FACTOR

Công nhận DE FACTOR là một trong những hình thức truyền thống của công nhận quốc tế chính thức đối với quốc gia hoặc Chính phủ mới được thành lập. là sự công nhận quốc tế ở mức không đầy đủ, hạn chế và trong một phạm vi không toàn diện.

Theo V.I.Lênin, công nhận De Facto là “công nhận mới một nửa"'. Công nhận De Facto thường được vận dụng trong thực tiễn khi quốc gia công nhận không đủ căn cứ để tin tưởng “sức sống" của Chính phủ mới thành lập hoặc quốc gia mới ra đời, hoặc khi quốc gia công nhận không có ý định công nhận chính thức, đầy đủ một chủ thể mới của pháp luật quốc tế hoặc Chính phủ mới đó trước một thời điểm nhất định hoặc trước khi xảy ra những sự kiện nhất định.

Quan hệ phát sinh giữa quốc gia công nhận De Factor và bên được công nhận là những quan hệ quá độ tiến lên quan hệ toàn diện giữa các bên khi công nhận De dure (Xf. Công nhận De dure). Phạm vi quan hệ giữa các bên khi công nhận De Factor thường được xác định trên cơ sở các điều ước quốc tế song phương giữa các bên liên quan. Khi công nhận De Factor, các bên có thể thiết lập quan hệ ngoại giao bình thường. Sự hợp tác giữa các bên cũng có thể được tiến hành trong các lĩnh vực khác nhau dưới các hình thức khác. Tuy vậy, đôi khi công nhận De Factor cũng mang tính chất phân biệt đối xử trong quan hệ đối với nước được công nhận.

2. Khái niệm công nhận quốc tế 

Công nhận quốc tế là hành vi pháp lý chính trị của bên công nhận dựa trên nền tảng các động cơ nhất định nhằm xác nhận sự tồn tại của một thành viên mới trong cộng đồng quốc tế, khẳng định quan hệ của bên công nhận đối với chính sách, chế độ chính trị, kinh tế… của thành viên mới; đồng thời thể hiện ý chí thiết lập quan hệ bình thường và ổn định đối với thành viên mới.

3. Các hình thức công nhận quốc tế

a. Công nhận de jure

- Công nhận DE JURE là một trong những hình thức truyền thống của công nhận quốc tế chính thức đối với quốc gia hoặc Chính phủ mới được thành lập, là sự công nhân quốc tế chính thức ở mức độ đầy đủ nhất và trong một phạm vi toàn diện.

- Công nhận De Jure thường được vận dụng trong thực tiễn khi quốc gia công nhận không băn khoăn về tính hợp pháp của sự ra đời của quốc gia hoặc Chính phủ được công nhận khi quốc gia công nhận buộc phải thoả hiệp để có quan hệ ngoại giao bình thường và hợp tác trong một phạm vi toàn diện nhất đối với đối tượng được công nhận do tương quan lực lượng chính trị quốc tế hoặc những hoàn cảnh lịch sử, kinh tế cụ thể.

- Công nhận De Jure thường được coi là sự công nhận cuối cùng, kết thúc trọn vẹn, là cơ sở quan trọng để các bên thiết lập quan hệ ngoại giao bình thường trên cơ sở các điều ước quốc tế song phương, giải quyết mọi vấn đề giữa hai bên. Sự khác nhau cơ bản giữa hình thức công nhận De jure và công nhận De Factor chủ yếu về mặt chính trị. Động cơ chính trị ở đây của bên công nhận De Factor thể hiện ở thái độ thận trọng hoặc miễn cưỡng của quốc gia công nhận mới đối với đối tượng mới được thành lập trong nhiều vấn đề liên quan đến tình hình, bối cảnh trong nước cũng như quốc tế. Đối với trường hợp công nhận De dure, rõ ràng các bên muốn thiết lập quan hệ ngoại giao bình thường, toàn diện với tất cả những kết quả pháp lí đầy đủ nhất của nó. Trong thực tiễn quan hệ quốc tế, sự công nhận De Jure là cơ sở pháp lí quan trọng để các bên giải quyết triệt để vấn đề kế thừa của các bên liên quan.

– Là hình thức công nhận toàn diện nhất, đầy đủ nhất.

– Thể hiện ý chí thực sự muốn thiết lập quan hệ bình thường giữa bên công nhận và bên được công nhận.

– Công nhận dứt khoát, không thể hủy bỏ.

– Mở đường cho việc thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ hợp tác toàn diện, ký điều ước song phương kể cả các điều ước chính trị.

b. Công nhận de facto

Hình thức công nhận chính phủ Defacto: là hình thức công nhận chính thức nhưng ở mức độ không đầy đủ và toàn diện có nghĩa là quan hệ với nhau ở một vài lĩnh vực nào đó.

Việc công nhận quốc gia mới này bao hàm cả việc công nhận chính phủ mới nằm trong quốc gia đó. Đây là sự trùng hợp ngẫu nhiên của hai thể loại, song trong sự trùng lắp đó tồn tại sự đối lập nhau vì quốc gia mới vẫn là một, nhưng chính phủ mới có thể thay đổi.

– Là hình thức công nhận chưa đầy đủ.

– Thể hiện sự miễn cưỡng thận trọng của bên công nhận với bên được công nhận.

– Có tính chất tạm thời, có thể bị hủy bỏ. Bên công nhận thận trọng để có thể điều chỉnh chính sách của mình với bên được công nhận. nếu bên được công nhận khẳng định được vị trí của mình thì sẽ chuyển thành de jure. Nếu không thì công nhận có thể bị hủy bỏ.

– Thường chỉ giới hạn ở thiết lập quan hệ lãnh sự, hợp tác kinh tế, thương mại.

c. Công nhận ad hoc

Công nhận Ad Hoc là Hình thức công nhận quốc tế không chính thức, là quan hệ thực tế giữa quốc gia công nhân và bên được công nhận trong trường hợp thiếu sự công nhận chính thức giữa các bên. Là hình thức công nhận đặc biệt mà quan hệ giữa các bên chỉ phát sinh trong một phạm vi hẹp nhất định nhằm tiến hành một số công vụ cụ thể và quan hệ đó sẽ được chấm dứt ngay sau khi hoàn thành các công vụ cụ thể đó.

Công nhận Ad Hoc là hình thức công nhận đặc biệt: quan hệ giữa các bên chỉ được thiết lập nhằm giải quyết một vụ việc cụ thể và sẽ chấm dứt khi kết thúc vụ việc.

4.  Các thể loại công nhận quốc tế

Trong thực tiễn quan hệ công nhận quốc tế, có những thể loại khác nhau như công nhân dấn tộc đang đấu tranh, công nhận “các chính phủ lưu vong”, công nhận các bên tham gia tham chiến, công nhân các bên khởi nghĩa. Song công nhận quốc gia mới và công nhận chính phủ mới là những thể loại cơ bản của sự công nhận quốc tế và thường gặp trong đời sống quốc tế.

Thứ nhất, công nhận quốc gia mới thành lập, các trường hợp được công nhận quốc gia mới thành lập:

– Các quốc gia có thể thành lập theo con đường cổ điển là một tập thể con người có thể thành lập quốc gia mới bằng cách hòa bình do sự định cư của họ trên một lãnh thổ vô chủ hoặc trên lãnh thổ chưa có một tổ chức chính trị phù hợp. Trường hợp này hiện nay hầu như không còn gặp nữa.

– Quốc gia có thể được thành lập do kết quả của các cuộc cách mạng xã hội. Trường hợp này khá phổ biến ở Châu A, châu Phi, Mỹ Latinh trong thời gian sau Đại chiến thế giới thứ hai.

– Quốc gia có thể được thành lập do kết quả hoạt động của các quốc gia đã hoặc đang tồn tại vào thời điểm thành lập đó. Trong trường hợp này, quốc gia mới có thể được thành lập theo nhiều phương thức khác nhau, chẳng hạn, sự phân chia một quốc gia đang tồn tại thành hai hoặc nhiều quốc gia độc lập, hay là sự hợp nhất hai hay nhiều quốc gia độc lập thành một quốc gia mới…

Các quốc gia mới  được thành lập theo các trường hợp nói trên, không phụ thuộc và thời gian, địa điểm, các đặc điểm dân cư, lãnh thổ, hình thức nhà nước,… là những chủ thể mói của luật quốc tế ngay tại thời điểm mới được thành lập. Sự công nhận quốc gia ở đâu chỉ đóng vai trò tuyên bố sự tồn tại trên trường quốc tế của một quốc gia mới mà thôi.

Khi công nhận một quốc gia mới thành lập, các quốc gia công nhận chỉ ra rằng thành viên mới đó của công đồng quốc tế là một thực thể có đầy đủ quyền và nghĩa vụ quốc tế cơ bản theo luật quốc tế.

Thứ hai, công nhân chính phủ mới thành lập

Khi một quốc gia mới thành lập theo một trong những trường hợp nói trên thì sự công nhận quốc gia mới được thành lập thường đồng thời với công nhận chính phủ của quốc gia mới. Trong trường hợp này trùng hợp tất yếu của hai thể loại công nhận,- công nhận quốc gia và công nhận chính phủ. Ngoài trường hợp đặc biệt này thì hai thể loại công nhận đó là hi thể loại công nhận khác nhau và  độc lập với nhau.

Công nhận chính phủ mói có nghĩa là công nhận người đại điện hợp pháp cho một quốc gia có chủ quyền trong sinh hoạt quốc tế chứ không phải công nhận chủ thể mới của luật quốc tế. Công nhận chính phủ mới có ý nghĩa quan trọng như công nhận quốc gia mới thành lập. Sự công nhận chính phủ mới thường được đặt ra đối với loại chính phủ de facto. Xét về phạm vi hoạt động và quyền lực, chính phủ de facto được phân ra làm hai loại, chính phủ de facto chung cho toàn quốc và chính phủ de facto địa phương.

Luật quốc tế không điều chỉnh và không thể điều chỉnh những quan hệ nội bộ của quốc gia. chính vì vậy, chỉ những chính phủ đang thực hiện hiệu quả và độc lập quyền lực của mình trên toàn lãnh thổ hoặc trên một phần lớn lãnh thổ quốc gia được đông đảo quần chúng nhân dân ủng hộ mới là đối tượng công nhận quốc tế.

Các nguyên tắc hữu hiệu là cơ sở để công nhân các chính phủ mới thành lập:

- Chính phủ mới phải được đông đảo quần chúng nhân dân tự nguyện, tự giác ủng hộ

- Chính phủ mới phải có đủ năng lực để duy trì và thực hiện quyền lực quốc gia trong một thời gian dài

- Chính phủ mới có khả năng kiểm soát toàn bộ hoặc phần lớn lãnh thổ quốc gia một cách độc lập và tự chủ, tự quản lý và điều hành mọi công việc của đất nước

5. Các phương pháp công nhận quốc tế

Các phương pháp công nhận quốc tế bao gồm:

– Công nhận minh thị: được thể hiện rõ ràng, bằng một hành vi cụ thể của quốc gia công nhận trong các văn bản chính thức.

– Công nhận mặc thị : là công nhận quốc tế, được thể hiện một cách kín đáo, ngấm ngầm mà bên được công nhận hoặc các quốc gia và chính phủ khác phải dựa vào các quy phạm tập quán nhất định hay các nguyên tắc suy diễn trong sinh hoạt quốc tế mới làm sáng tỏ được ý chí công nhận của bên công nhận.

Trong thực tiễn sinh hoạt quốc tế, sự công nhận de jure và công nhận de facto đều có thể được thực hiện thông qua một trong hai nhóm phương pháp công nhận nói trên. Thông thường, công nhận de facto ít khi được thực hiện thông qua nhóm phương pháp minh thị và trái lại, công nhận de jure lại thường được thực hiện thông qua nhóm phương pháp minh thị

Quốc gia được thực hiện công nhân quốc gia và chính phủ mới thành lập theo thể thức riêng lẻ, độc lập đối với các quốc gia khác hoặc theo thể thức tập thể trong mối quan hệ hợp tác với các quốc gia khác trong những mức độ và phạm vi khác nhau.