1. Công thương là gì?

Hiện nay, từ "công thương" chưa được bất kỳ văn bản pháp luật nào giải thích một cách cụ thể, tuy nhiên về mặt ý nghĩa, ta có thể hiểu "công thương" là sự kết hợp của hai từ: "công nghiệp" và "thương nghiệp". Trong đó, công nghiệp là bao gồm những hoạt động kinh tế, sản xuất quy mô lớn, được sự hỗ trợ thúc đẩy mạnh mẽ của các tiến bộ về công nghệ, khoa học - kỹ thuật. Công nghiệp tồn tại trong lĩnh vực sản xuất hàng hoá, vật chất mà sản phẩm sau khi được chế tạo thì sẽ dành cho nhu cầu tiêu dùng hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh tiếp theo cho cuộc sống loài người trong sinh hoạt. Một nghĩa rất phổ thông khác của công nghiệp là "hoạt động kinh tế quy mô lớn, sản phẩm (có thể là phi vật thể) tạo ra trở thành hàng hóa". Theo nghĩa này, những hoạt động kinh tế chuyên sâu khi đạt được một quy mô nhất định sẽ trở thành một ngành công nghiệp như: công nghiệp phần mềm máy tính, công nghiệp điện ảnh,... Thương nghiệp là từ được dùng để chỉ các hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa giữa hai đối tượng là người mua và người bán.

Từ việc giải thích hai từ "công nghiệp" và "thương nghiệp", ta có thể thấy công thương cũng mang một số đặc điểm của hai lĩnh vực trên. Theo đó, công thương là từ dùng để chỉ các hoạt động kinh tế trong một số ngành nghề kinh tế đặc biệt, có nhiều tác động tới đời sống kinh tế của người dân và đôi khi nó còn tác động lên cả vấn đề an ninh và xã hội. Chính vì bao gồm nhiều ngành nghề đặc thù có tác động lớn tới nhiều mặt xã hội như vậy nên sự kiểm soát cần phải chặt chẽ hơn nhằm tạo ra môi trường kinh doanh bền vững và an toàn.

 

2. Các ngành nghề thuộc lĩnh vực Công thương

Luật Minh Khuê giới thiệu 28 ngành nghề, lĩnh vực thuộc lĩnh vực công thương theo quy định của pháp luật Việt Nam như sau:

1. Kinh doanh xăng dầu

Hoạt động kinh doanh xăng dầu bao gồm các hoạt động sản xuất, pha chế, xuất nhập khẩu, vận tải, phân phối, đại lý, bán lẻ. Thương nhân kinh doanh phân phối xăng dầu phải có tối thiểu 10 cửa hàng thuộc sở hữu hoặc đồng sở hữu của doanh nghiệp.

 

2. Kinh doanh khí

Hoạt động kinh doanh bao gồm các loại khí: LPG, LNG, CNG. Trong đó, mỗi hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực này lại có những quy định về điều kiện riêng. Ví dụ: Điều kiện đối với thương nhân sản xuất, chế biến khí được ghi nhận tại Điều 7 Nghị định số 87/2018/NĐ-CP như sau:

a) Là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật;

b) Cơ sở sản xuất, chế biến khí được cấp có thẩm quyền phê duyệt cho phép đầu tư xây dựng;

c) Dây chuyền, máy, thiết bị đã được kiểm định theo quy định;

d) Có phòng thử nghiệm chất lượng khí hoặc có hợp đồng thuê tối thiểu 01 năm của thương nhân, tổ chức có phòng thử nghiệm đủ năng lực thử nghiệm các chỉ tiêu theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia;

đ) Đáp ứng các điều kiện về phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật.

 

3. Kinh doanh dịch vụ giám định thương mại

Để đạt được điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định thương mại cần có ít nhất 3 năm công tác trong lĩnh vực giám định và có chứng chỉ chuyên môn về lĩnh vực giám định. Đối với hoạt động kinh doanh này, pháp luật Việt Nam có những quy định chung dành cho tất cả chủ thể và có cả những quy định riêng chỉ áp dụng đối với thương nhân nước ngoài kinh doanh dịch vụ này.

 

4. Kinh doanh vật liệu nổ công nghiệp (bao gồm cả hoạt động tiêu hủy)

Đây là ngành nghề liên quan trực tiếp an ninh quốc gia, vì vậy, mỗi hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực này đều được quy định cụ thể và riêng biệt. Ví dụ: quá trình sản xuất, vận chuyển kinh doanh vật liệu nổ công nghiệp cần đảm bảo các tiêu chuẩn nghiệm ngặt về an toàn và phòng chống cháy nổ. Nhà xưởng kho chứa vật liệu nổ công nghiệp phải đảm bảo các điều kiện về an ninh, trật tự, đảm bảo khoảng cách an toàn đối với các công trình, đối tượng cần bảo vệ: Giấy xác nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự. Như vậy, nhìn chung ta có thể thấy pháp luật Việt Nam đã xây dựng một hành lang pháp lý khá vững vàng cho lĩnh vực này.

 

5. Kinh doanh tiền chất thuốc nổ

Điều kiện kinh doanh lĩnh vực này được quy định tại Khoản 3 Điều 46 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ. Theo đó, pháp luật Việt Nam đòi hỏi doanh nghiệp kinh doanh tiền chất thuốc nổ phải có Địa điểm kho, bến cảng, nơi tiếp nhận bốc dỡ tiền chất thuốc nổ bảo đảm điều kiện về an ninh, trật tự; có trang thiết bị an toàn, phòng, chống cháy, nổ; bảo đảm khoảng cách an toàn đối với các công trình, đối tượng cần bảo vệ theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các quy định có liên quan; kho chứa hoặc kho thuê theo hợp đồng để chứa tiền chất thuốc nổ phải bảo đảm điều kiện về bảo quản chất lượng trong thời gian kinh doanh; công cụ, thiết bị chứa đựng, lưu giữ tiền chất thuốc nổ phải bảo đảm chất lượng và vệ sinh môi trường; phương tiện vận chuyển tiền chất thuốc nổ theo quy định của pháp luật về vận chuyển hàng nguy hiểm; có chứng từ hợp pháp chứng minh rõ nguồn gốc nơi sản xuất, nơi nhập khẩu hoặc nơi cung cấp loại tiền chất thuốc nổ kinh doanh; có trang thiết bị kiểm soát, thu gom và xử lý chất thải nguy hại hoặc có hợp đồng vận chuyển, xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường. Đồng thời có kế hoạch hoặc biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc xác nhận theo quy định của Luật Hóa chất. Bên cạnh đó, người trực tiếp quản lý, người phục vụ liên quan đến kinh doanh tiền chất thuốc nổ phải được huấn luyện về kỹ thuật an toàn hóa chất, phòng cháy và chữa cháy.

 

6. Kinh doanh ngành, nghề có sử dụng vật liệu nổ công nghiệp và tiền chất thuốc nổ

Trước hết, để được sử dụng vật liệu nổ công nghiệp thì chủ thể phải được thành lập theo quy định của pháp luật, có đăng ký doanh nghiệp hoặc đăng ký hoạt động ngành, nghề, lĩnh vực cần sử dụng vật liệu nổ công nghiệp. Đồng thời có hoạt động khoáng sản, dầu khí hoặc công trình xây dựng, công trình nghiên cứu cần đến sử dụng vật liệu nổ công nghiệp. Ngoài ra cần có kho chứa, công nghệ, thiết bị, phương tiện phục vụ công tác sử dụng vật liệu.

 

7. Kinh doanh dịch vụ nổ mìn

Dịch vụ nổ mìn là lĩnh vực nguy hiểm nên hoạt động kinh doanh cần có đủ điều kiện theo quy định về sử dụng, bảo quản và vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp. Cơ sở vật chất, kỹ thuật và con người tối thiểu đủ để cung ứng dịch vụ cho 05 (năm) tổ chức thuê dịch vụ. Trường hợp cần thiết có thể sẽ phải nghe theo sự điều động của cơ quan quản ý nhà nước với các vấn đề về an ninh, trật tự xã hội.

 

8. Kinh doanh hóa chất, trừ hóa chất bị cấm theo Công ước Quốc tế về cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng và phá hủy vũ khí hóa học

Công tác hoạt động kinh doanh sản xuất cần phải đào tạo đội ngũ người lao động về an toàn hóa chất và huấn luyện về kỹ thuật trước khi tiếp xúc trực tiếp với hóa chất.

 

9. Sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe ô tô

Với hoạt động kinh doanh sản xuất, lắp ráp với xe ô tô thì doanh nghiệp phải được thành lập theo quy định của pháp luật, được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, lắp ráp ô tô. Giấy chứng nhận sẽ được cấp khi doanh nghiệp đáp ứng được các yêu cầu về cơ sở vật chất, nặng lực và số lượng đội ngũ lao động theo pháp luật quy định.

 

10. Kinh doanh rượu

Tổ chức, cá nhân sản xuất rượu thủ công là thành viên thuộc làng nghề sản xuất rượu thủ công không phải xin cấp Giấy phép sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh. Tổ chức, cá nhân đại diện làng nghề phải xin cấp Giấy phép sản xuất rượu thủ công cho làng nghề và chịu trách nhiệm về các điều kiện sản xuất rượu áp dụng chung cho các thành viên thuộc làng nghề.

 

11. Kinh doanh sản phẩm thuốc lá, nguyên liệu thuốc lá, máy móc, thiết bị thuộc chuyên ngành thuốc lá

Để được tiến hành kinh doanh sản xuất thuốc lá, doanh nghiệp phải tham gia đầu tư trồng cây thuốc lá dưới hình thức đầu tư trực tiếp hoặc liên kết đầu tư với các doanh nghiệp có Giấy chứng nhận đủ điều kiện đầu tư trồng cây thuốc lá, phù hợp với quy mô sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và Quy hoạch vùng nguyên liệu thuốc lá được phê duyệt.

 

12. Hoạt động Sở giao dịch hàng hóa

Sở Giao dịch hàng hóa chỉ được tổ chức thực hiện hoạt động mua bán các loại hàng hoá thuộc danh mục hàng hoá do Bộ trưởng Bộ Thương mại công bố.

 

13. Hoạt động phát điện, truyền tải, phân phối, bán buôn, bán lẻ, xuất khẩu, nhập khẩu điện, tư vấn chuyên ngành điện lực

Trong quy chế hoạt động cần đảm bảo được đầy đủ các giấy phép cho toàn bộ quy trình của hoạt động điện lực từ phát điện, truyền tải, phân phối, bán buôn, bán lẻ, xuất - nhập khẩu điện,... Ngoài ra còn rất nhiều giấy phép khác cho các hoạt động tư vấn về quy hoạch, xây dựng và giám sát.

 

14. Kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành của Bộ Công Thương

Với điều kiện đảm bảo các quy chuẩn, quy chế về an toàn thực phẩm. Cơ sở kinh doanh cần có đủ trang thiết bị phù hợp để xử lý nguyên liệu, chế biến, đóng gói, bảo quản và vận chuyển các loại thực phẩm khác nhau; có đủ trang thiết bị, dụng cụ, phương tiện rửa và khử trùng, nước sát trùng, thiết bị phòng, chống côn trùng và động vật gây hại.

 

15. Xuất khẩu gạo

Kho chứa, cơ sở xay, xát quy định phải thuộc sở hữu của thương nhân và phải nằm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có thóc, gạo hàng hóa xuất khẩu hoặc có cảng biển quốc tế có hoạt động xuất khẩu thóc, gạo tại thời điểm thương nhân đề nghị cấp Giấy chứng nhận.

 

16. Kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh

Kho, bãi phải thuộc sở hữu của doanh nghiệp hoặc do doanh nghiệp ký hợp đồng thuê với thời hạn thuê tối thiểu là 3 (ba) năm; phải nằm trong khu vực quy hoạch hệ thống kho, bãi phục vụ kinh doanh tạm nhập, tái xuất thực phẩm đông lạnh hoặc trong khu vực do Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới quy định để xây dựng kho, bãi phục vụ kinh doanh tạm nhập, tái xuất thực phẩm đông lạnh.

 

17. Kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa có thuế tiêu thụ đặc biệt

Để kinh doanh ngành nghề này cần phải được Bộ Công thương xem xét cấp giấy chứng nhận mã số kinh doanh tạm nhập tái xuất hàng hóa khi đáp ứng đầy đủ điều kiện quy định tại điều 10 thông tư số 05/2014/TT-BCT.

 

18. Nhượng quyền thương mại

Yêu cầu hệ thống kinh doanh dự định dùng để nhượng quyền cần phải được hoạt động ít nhất 1 năm. Hàng hóa thuộc dạng được phép kinh doanh nhượng quyền không thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh.

 

19. Kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa đã qua sử dụng

Đối với hoạt động kinh doanh ngành nghề này, doanh nghiệp kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa đã qua sử dụng phải có số tiền ký quỹ là 7 tỷ đồng Việt Nam nộp tại tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh, thành phố nơi doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

 

20. Kinh doanh khoáng sản

Các chủ thể muốn kinh doanh khoáng sản trước tiên phải đáp ứng các điều kiện chung như: Là thương nhân theo quy định của Luật Thương mại và thương nhân chỉ được kinh doanh khoáng sản có nguồn gốc hợp pháp. Đối với khoáng sản xuất khẩu, quy định pháp luật sẽ khắt khe hơn đối với hoạt động kinh doanh, được quy định tại Điều 14 Nghị định 17/2020/NĐ-CP.

 

21. Kinh doanh dịch vụ Logistics

Đây là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Pháp luật Việt Nam quy định thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics là doanh nghiệp có đủ điều kiện sau:

- Thương nhân kinh doanh các dịch vụ cụ thể thuộc dịch vụ logistics phải đáp ứng các điều kiện đầu tư, kinh doanh theo quy định của pháp luật đối với dịch vụ đó.

- Thương nhân tiến hành một phần hoặc toàn bộ hoạt động kinh doanh logistics bằng phương tiện điện tử có kết nối mạng Internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác, ngoài việc phải đáp ứng theo quy định của pháp luật đối với các dịch vụ cụ thể thì còn phải tuân thủ các quy định về thương mại điện tử.

 

22. Sản xuất, sửa chữa chai chứa khí dầu mỏ hóa lỏng (chai LPG)

Điều kiện kinh doanh ngành nghề này cũng rất chú trọng về trang thiết bị, vì vậy, pháp luật Việt Nam quy định thương nhân kinh doanh ngành nghề này phải có đầy đủ các quy định về an toàn, quy trình chế tạo, quy trình sửa chữa các quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm. Đồng thời trang thiết bị kiểm tra đáp ứng yêu cầu kiểm tra an toàn và chất lượng chai LPG sau chế tạo, sửa chữa phải được kiểm định hoặc hiệu chuẩn.

 

23. Kinh doanh tiền chất công nghiệp

Điều chúng ta có thể thấy ở rất nhiều ngành nghề thuộc lĩnh vực Công thương là những quy định về cơ sở vật chất - kỹ thuật. Đối với hoạt động kinh doanh tiền chất công nghiệp cũng có quy định yêu cầu cơ sở vật chất - kỹ thuật được ghi nhận tại Điều 9 Nghị định 113/2017/NĐ-CP.

 

24. Hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Các điều kiện kinh doanh lĩnh vực này được chia thành điều kiện cấp giấy phép kinh doanh và điều kiện lập cơ sở bán lẻ. Tuỳ thuộc vào từng hoạt động kinh doanh của chủ thể thì sẽ tương ứng vào điều kiện mà pháp luật quy định.

 

25. Hoạt động thương mại điện tử

Kinh doanh hoạt động thương mại điện tử được chia ra nhiều nhánh kinh doanh nhỏ, ví dụ: hoạt động thiết lập website thương mại điện tử bán hàng, cung câos dịch vụ chứng thực hợp đồng điện tử,... và mỗi nhánh sẽ được quy định điều kiện khác nhau. 

 

26. Hoạt động dầu khí

Đối với hoạt động dầu khí, pháp luật Việt Nam đặc biệt quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường và sức khoẻ con người, vì vậy, những điều kiện chung dành cho hoạt động dầu khí hầu như đòi hỏi phải an toàn với môi trường. Ví dụ: "Tổ chức, cá nhân tiến hành hoạt động dầu khí phải có đề án bảo vệ môi trường, thực hiện tất cả các biện pháp để ngăn ngừa ô nhiễm, loại trừ ngay các nguyên nhân gây ra ô nhiễm và có trách nhiệm khắc phục hậu quả do sự cố ô nhiễm môi trường gây ra."

 

27. Kinh doanh dịch vụ đánh giá sự phù hợp với thiết bị áp lực, thiết bị nâng đặc thù chuyên ngành công nghiệp, hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp, trang thiết bị khai thác mỏ, dầu khí, trừ các thiết bị, phương tiện thăm dò, khai thác trên biển

Đây là một trong những ngành nghề hiếm hoi thuộc lĩnh vực Công thương nhưng không phải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, ngành nghề này cũng rất quan trọng bởi liên quan mật thiết đến các ngành đặc thù như vật liệt nổ, hoá chất,...

 

28. Kinh doanh theo phương thức bán hàng đa cấp

Đây là một trong những ngành nghề kinh doanh có điều kiện thuộc lĩnh vực Công thương. Những điều kiện đăng ký hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp được quy định cụ thể tại Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP.

 

29. Kiểm toán năng lượng

Kiểm toán năng lượng là hoạt động đo lường, phân tích, tính toán, đánh giá để xác định mức tiêu thụ năng lượng, tiềm năng tiết kiệm năng lượng và đề xuất giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với cơ sở sử dụng năng lượng. Điều kiện dành cho hoạt động kinh doanh kiểm toán năng lượng là: 

- Là pháp nhân thành lập theo quy định của pháp luật;

- Có đội ngũ kiểm toán viên năng lượng được cấp chứng chỉ kiểm toán viên năng lượng;

- Có phương tiện, thiết bị kỹ thuật phục vụ cho việc kiểm toán năng lượng.

Trên đây là những thông tin liên quan đến các ngành nghề thuộc lĩnh vực Công thương mà Luật Minh Khuê muốn cung cấp tới bạn đọc. Nếu bạn đọc có bất kỳ vấn đề pháp lý nào thắc mắc thì vui lòng liên hệ đến Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ. Xin chân thành cảm ơn