Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động đấu thầu không chỉ giới hạn trong phạm vi trong nước mà còn mở rộng ra thị trường quốc tế nhằm thu hút các nhà thầu có năng lực, kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến. Việc tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà thầu được xem là một giải pháp quan trọng giúp nâng cao chất lượng các dự án, công trình cũng như sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư. Tuy nhiên, để bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh và phù hợp với quy định của pháp luật, việc tổ chức đấu thầu quốc tế phải đáp ứng những điều kiện nhất định. Những điều kiện này nhằm xác định rõ trường hợp nào được phép áp dụng đấu thầu quốc tế, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để lựa chọn được nhà thầu có năng lực tốt nhất cho việc thực hiện gói thầu.
1. Đấu thầu quốc tế là gì?
Theo khoản 10 điều 4 Luật đấu thầu 2023, Đấu thầu quốc tế là hoạt động đấu thầu mà trong đó các nhà thầu, nhà đầu tư trong nước và nước ngoài đều được phép tham gia dự thầu trên cơ sở cạnh tranh công khai, minh bạch và bình đẳng theo quy định của pháp luật. Hình thức đấu thầu này được áp dụng đối với những gói thầu hoặc dự án mà pháp luật cho phép tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong phạm vi quốc tế, nhằm mở rộng phạm vi cạnh tranh và lựa chọn được chủ thể có năng lực, kinh nghiệm cũng như giải pháp kỹ thuật tối ưu nhất để thực hiện gói thầu hoặc dự án.
Trong đấu thầu quốc tế, các thông tin liên quan đến gói thầu như thông báo mời thầu, hồ sơ mời thầu, điều kiện tham dự thầu, tiêu chí đánh giá hồ sơ dự thầu và các yêu cầu về kỹ thuật, tài chính đều phải được công bố công khai để cả nhà thầu, nhà đầu tư trong nước và nước ngoài có thể tiếp cận và tham gia. Các chủ thể tham gia đấu thầu phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về đấu thầu cũng như các điều ước quốc tế có liên quan (nếu có), đồng thời bảo đảm các nguyên tắc cơ bản của hoạt động đấu thầu như cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.
Việc tổ chức đấu thầu quốc tế giúp chủ đầu tư hoặc cơ quan có thẩm quyền có thêm nhiều lựa chọn hơn trong việc tìm kiếm các nhà thầu, nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm và trình độ kỹ thuật cao trên thị trường quốc tế. Thông qua đó, các dự án có thể tiếp cận với công nghệ tiên tiến, phương pháp quản lý hiện đại và các giải pháp kỹ thuật hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của việc thực hiện dự án.
Bên cạnh đó, đấu thầu quốc tế còn tạo ra môi trường cạnh tranh rộng mở, giúp các doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia hợp tác, liên danh với các nhà thầu nước ngoài, từ đó học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận công nghệ mới và nâng cao năng lực quản lý, thi công cũng như cung cấp dịch vụ. Nhờ vậy, đấu thầu quốc tế không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư mà còn thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
2. Điều kiện tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà thầu
Theo khoản 1 điều 11 Luật đấu thầu 2023, sửa đổi bởi Điểm a Khoản 8 Điều 1 Luật số: 90/2025/QH15, Việc tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà thầu được thực hiện khi đáp ứng một trong các điều kiện sau đây:
- Nhà tài trợ vốn cho dự án, gói thầu có yêu cầu tổ chức đấu thầu quốc tế trong điều ước quốc tế, thỏa thuận vay.
Trong một số trường hợp, dự án hoặc gói thầu được thực hiện bằng nguồn vốn vay hoặc viện trợ từ các tổ chức, chính phủ hoặc định chế tài chính quốc tế. Khi đó, trong các điều ước quốc tế hoặc thỏa thuận vay giữa bên tài trợ và phía Việt Nam có thể quy định bắt buộc phải tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà thầu. Quy định này nhằm bảo đảm sự minh bạch, cạnh tranh rộng rãi và tạo cơ hội cho các nhà thầu đến từ nhiều quốc gia khác nhau tham gia thực hiện dự án. Đồng thời, việc tổ chức đấu thầu quốc tế trong trường hợp này cũng giúp nhà tài trợ yên tâm rằng nguồn vốn được sử dụng hiệu quả, lựa chọn được nhà thầu có năng lực phù hợp nhất để thực hiện gói thầu.
- Gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, xây lắp, hỗn hợp mà nhà thầu trong nước không có khả năng đáp ứng yêu cầu thực hiện gói thầu hoặc gói thầu được sơ tuyển, mời quan tâm hoặc đấu thầu rộng rãi trong nước trước đó nhưng không có nhà thầu tham gia.
Trong thực tế, có những gói thầu có yêu cầu kỹ thuật cao, quy mô lớn hoặc có tính chất đặc thù mà các nhà thầu trong nước chưa có đủ năng lực, kinh nghiệm hoặc nguồn lực để đáp ứng. Ngoài ra, cũng có trường hợp đã tiến hành các hình thức lựa chọn nhà thầu trong nước như sơ tuyển, mời quan tâm hoặc đấu thầu rộng rãi nhưng không có nhà thầu nào tham gia.
Trong những trường hợp này, việc tổ chức đấu thầu quốc tế là cần thiết nhằm mở rộng phạm vi lựa chọn nhà thầu ra thị trường quốc tế, từ đó tìm được nhà thầu có đủ năng lực và kinh nghiệm để thực hiện gói thầu, bảo đảm tiến độ và chất lượng của dự án.
- Gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn mà chủ đầu tư xét thấy cần có sự tham gia của nhà thầu nước ngoài để nâng cao chất lượng của gói thầu, dự án, chủ đầu tư quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định tổ chức đấu thầu quốc tế.
Đối với một số gói thầu tư vấn có yêu cầu chuyên môn cao, liên quan đến các lĩnh vực mới, công nghệ hiện đại hoặc cần kinh nghiệm quốc tế, chủ đầu tư có thể xét thấy cần thiết phải có sự tham gia của các nhà thầu tư vấn nước ngoài. Trong trường hợp này, chủ đầu tư có quyền quyết định việc tổ chức đấu thầu quốc tế nhằm thu hút các tổ chức tư vấn có uy tín và kinh nghiệm trên thế giới tham gia. Tuy nhiên, chủ đầu tư cũng phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình và bảo đảm việc tổ chức đấu thầu quốc tế là cần thiết, phù hợp với yêu cầu của gói thầu cũng như mang lại hiệu quả cho dự án.
- Gói thầu mua sắm hàng hóa mà hàng hóa đó trong nước không sản xuất được hoặc sản xuất được nhưng không đáp ứng một trong các yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng, giá. Trường hợp hàng hóa thông dụng đã được nhập khẩu và chào bán tại Việt Nam thì không tổ chức đấu thầu quốc tế.
Đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa, việc tổ chức đấu thầu quốc tế được áp dụng khi hàng hóa cần mua không được sản xuất trong nước hoặc có sản xuất nhưng không đáp ứng được các yêu cầu cần thiết về kỹ thuật, chất lượng hoặc giá cả. Khi đó, việc mở rộng đấu thầu ra phạm vi quốc tế sẽ giúp tìm được các nhà cung cấp nước ngoài có khả năng cung cấp hàng hóa phù hợp với yêu cầu của dự án.
Tuy nhiên, trong trường hợp các loại hàng hóa thông dụng đã được nhập khẩu và đang được chào bán phổ biến tại thị trường Việt Nam thì không cần thiết phải tổ chức đấu thầu quốc tế, bởi các nhà thầu trong nước vẫn có thể cung cấp các loại hàng hóa này thông qua việc nhập khẩu và phân phối trong nước. Quy định này nhằm bảo đảm hiệu quả trong việc tổ chức đấu thầu, đồng thời hạn chế các thủ tục không cần thiết.
3. Trường hợp nào tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư và các trường hợp không áp dụng đấu thầu quốc tế?
Theo khoản 2 Điều 11 Luật đấu thầu 2023 sửa đổi bởi Điểm a,b,c Khoản 8 Điều 1 Luật số: 90/2025/QH15, việc tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư được áp dụng đối với các dự án đầu tư kinh doanh thuộc phạm vi quy định tại khoản 3 Điều 2 của Luật Đấu thầu, bao gồm các dự án đầu tư có sử dụng đất phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật về đất đai hoặc các dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể, việc lựa chọn nhà đầu tư sẽ không tổ chức đấu thầu quốc tế mà chỉ thực hiện đấu thầu trong nước hoặc áp dụng hình thức khác theo quy định của pháp luật. Các trường hợp này được quy định cụ thể như sau:
- Dự án thuộc danh mục ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật về đầu tư.
Trong hệ thống pháp luật về đầu tư của Việt Nam có quy định một số ngành, nghề mà nhà đầu tư nước ngoài chưa được phép tiếp cận thị trường. Những ngành, nghề này thường liên quan đến các lĩnh vực nhạy cảm hoặc cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia. Khi dự án đầu tư kinh doanh thuộc danh mục ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài thì việc tổ chức đấu thầu quốc tế là không phù hợp, bởi các nhà đầu tư nước ngoài không được phép tham gia thực hiện dự án. Do đó, trong trường hợp này việc lựa chọn nhà đầu tư chỉ được thực hiện trong phạm vi các nhà đầu tư trong nước nhằm bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật về đầu tư.
- Dự án cần thực hiện đấu thầu trong nước do yêu cầu về bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
Một số dự án đầu tư có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến các yếu tố về quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự và an toàn xã hội. Đối với các dự án này, việc cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia có thể tiềm ẩn những rủi ro nhất định hoặc ảnh hưởng đến lợi ích, an ninh của quốc gia. Vì vậy, pháp luật quy định trong những trường hợp cần thiết, các cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu chỉ tổ chức đấu thầu trong nước để lựa chọn nhà đầu tư. Quy định này nhằm bảo đảm việc quản lý chặt chẽ các dự án có tính chất nhạy cảm, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia và sự ổn định của xã hội.
- Dự án có tổng vốn đầu tư dưới 800 tỷ đồng.
Pháp luật cũng quy định ngưỡng giá trị đầu tư đối với việc tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư. Cụ thể, đối với các dự án có tổng vốn đầu tư dưới 800 tỷ đồng thì không tổ chức đấu thầu quốc tế. Quy định này nhằm bảo đảm tính hợp lý và hiệu quả trong việc tổ chức đấu thầu, bởi các dự án có quy mô vốn nhỏ thường không cần thiết phải mở rộng phạm vi lựa chọn nhà đầu tư ra thị trường quốc tế. Thay vào đó, việc tổ chức đấu thầu trong nước có thể đáp ứng tốt nhu cầu lựa chọn nhà đầu tư, đồng thời giúp giảm bớt chi phí và thủ tục trong quá trình tổ chức đấu thầu.
- Dự án không thuộc trường hợp quy định tại các điểm a, b và d khoản này và đã công bố, thông báo mời quan tâm tổ chức đấu thầu quốc tế nhưng không có nhà đầu tư nước ngoài quan tâm.
Quy định này áp dụng đối với trường hợp dự án đầu tư kinh doanh không thuộc các trường hợp bị hạn chế hoặc không được tổ chức đấu thầu quốc tế theo quy định tại các điểm a, b và d của khoản này. Theo đó, về nguyên tắc, những dự án này vẫn có thể tổ chức đấu thầu quốc tế để thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, trong thực tế có thể xảy ra trường hợp sau khi cơ quan có thẩm quyền đã thực hiện việc công bố thông tin dự án và thông báo mời quan tâm để tổ chức đấu thầu quốc tế theo đúng quy định nhưng không có nhà đầu tư nước ngoài nào bày tỏ sự quan tâm hoặc đăng ký tham gia.
Trong tình huống này, việc tiếp tục tổ chức đấu thầu quốc tế sẽ không mang lại hiệu quả, bởi mục đích của đấu thầu quốc tế là thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài nhằm mở rộng phạm vi cạnh tranh và lựa chọn được nhà đầu tư có năng lực tốt nhất. Khi không có nhà đầu tư nước ngoài quan tâm đến dự án, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét chuyển sang tổ chức đấu thầu trong nước để lựa chọn nhà đầu tư. Quy định này nhằm bảo đảm tính linh hoạt và hiệu quả trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư, đồng thời tránh kéo dài thời gian thực hiện dự án khi không có sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài.
4. Các trường hợp đặc thù trong việc áp dụng đấu thầu quốc tế và đấu thầu trong nước
Theo Điểm d Khoản 8 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, Trong hoạt động đấu thầu, pháp luật quy định một số trường hợp đặc thù mà việc tổ chức đấu thầu cần được xem xét linh hoạt nhằm bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, vừa bảo đảm các yếu tố về quốc phòng, an ninh, công nghệ và lợi ích quốc gia. Các trường hợp đặc thù này có thể được chia thành hai trường hợp cụ thể như sau:
*Trường hợp thứ nhất: Dự án thực hiện tại khu vực hạn chế tiếp cận đất đai hoặc khu vực biển hạn chế sử dụng.
Đối với các dự án được triển khai tại khu vực hạn chế tiếp cận đất đai hoặc khu vực biển hạn chế sử dụng theo quy định của pháp luật về đất đai và các quy định pháp luật có liên quan, việc áp dụng hình thức đấu thầu quốc tế hay đấu thầu trong nước không được quyết định một cách tự động. Trong trường hợp này, người có thẩm quyền sẽ xem xét và quyết định hình thức đấu thầu phù hợp trên cơ sở ý kiến của các cơ quan có liên quan như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao và các cơ quan khác nếu cần thiết.
Quy định này nhằm bảo đảm rằng các dự án được thực hiện tại những khu vực có vị trí nhạy cảm hoặc có ý nghĩa chiến lược sẽ được xem xét một cách thận trọng. Các cơ quan chuyên môn sẽ đánh giá các yếu tố liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại và các lợi ích quốc gia trước khi quyết định có cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia hay chỉ tổ chức đấu thầu trong nước. Điều này giúp bảo đảm việc khai thác, sử dụng đất đai và tài nguyên biển tại các khu vực quan trọng được quản lý chặt chẽ, đồng thời vẫn tạo điều kiện thu hút nguồn lực đầu tư khi cần thiết.
*Trường hợp thứ hai: Gói thầu thuộc dự án trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đối với các gói thầu thuộc dự án trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, pháp luật quy định việc lựa chọn nhà thầu được tổ chức theo hình thức đấu thầu trong nước. Quy định này nhằm khuyến khích và tạo điều kiện để các doanh nghiệp trong nước tham gia nhiều hơn vào các hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ mới.
Tuy nhiên, trong thực tế có những phần công việc mang tính đặc thù hoặc yêu cầu trình độ công nghệ cao mà các nhà thầu trong nước chưa có khả năng thực hiện. Vì vậy, pháp luật cho phép nhà thầu trong nước được sử dụng nhà thầu phụ hoặc nhà thầu phụ đặc biệt là nhà thầu nước ngoài để thực hiện những phần công việc này. Việc hợp tác với nhà thầu phụ nước ngoài không chỉ giúp bảo đảm chất lượng và hiệu quả của gói thầu mà còn tạo cơ hội để các doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm và thực hiện chuyển giao công nghệ.
Nhờ đó, quy định này vừa bảo đảm vai trò chủ đạo của nhà thầu trong nước trong các dự án khoa học và công nghệ, vừa tạo điều kiện để tiếp thu các thành tựu công nghệ từ nước ngoài, góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nền kinh tế.
Kết luận
Quy định về điều kiện tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà thầu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm sự minh bạch, công bằng và hiệu quả của hoạt động đấu thầu. Khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật, việc mở rộng phạm vi lựa chọn nhà thầu ra thị trường quốc tế sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh rộng rãi, giúp chủ đầu tư có thêm nhiều lựa chọn về năng lực, kinh nghiệm và giải pháp kỹ thuật. Đồng thời, cơ chế này cũng góp phần thu hút nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm quản lý từ các nhà thầu nước ngoài, qua đó nâng cao chất lượng thực hiện các dự án và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
