1. Quy định của pháp luật về nghiêm cấm hành vi hành hung nhà báo, phóng viên

Tại Việt Nam, người làm báo được quyền hành nghề hợp pháp và được pháp luật cũng như cả xã hội tôn trọng và bảo vệ. Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn quan tâm và tạo mọi điều kiện thuận lợi để nhà báo hoàn thành tốt chức trách và nhiệm vụ của mình. Tuy nhiên, gần đây, đã xuất hiện tình trạng đe dọa và hành hung đối với nhiều nhà báo trong quá trình làm việc hợp pháp hoặc xâm phạm quyền hành nghề hợp pháp. Mặc dù chưa có thống kê đầy đủ về số lượng nhà báo bị đe dọa và tấn công trong và sau quá trình làm việc hợp pháp, nhưng thông qua tin tức hàng ngày, chúng ta có thể hình dung phần nào về vấn đề này.

Theo Điều 9 của Luật Báo chí năm 2016, quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực báo chí như sau:

(1) Đăng, phát thông tin chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có nội dung:

- Xuyên tạc, phỉ báng, phủ nhận chính quyền nhân dân;

- Bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân;

- Gây chiến tranh tâm lý.

(2) Đăng, phát thông tin có nội dung:

- Gây chia rẽ giữa các tầng lớp nhân dân, giữa nhân dân với chính quyền nhân dân, với lực lượng vũ trang nhân dân, với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội;

- Gây hằn thù, kỳ thị, chia rẽ, ly khai dân tộc, xâm phạm quyền bình đẳng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam;

- Gây chia rẽ người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa người theo các tôn giáo khác nhau, chia rẽ các tín đồ tôn giáo với chính quyền nhân dân, với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội; xúc phạm niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo;

- Phá hoại việc thực hiện chính sách đoàn kết quốc tế.

(3) Đăng, phát thông tin có nội dung kích động chiến tranh nhằm chống lại độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

(4) Xuyên tạc lịch sử; phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, anh hùng dân tộc.

(5) Tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác theo quy định của pháp luật.

(6) Thông tin cổ súy các hủ tục, mê tín, dị đoan; thông tin về những chuyện thần bí gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội và sức khỏe của cộng đồng.

(7) Kích động bạo lực; tuyên truyền lối sống đồi trụy; miêu tả tỉ mỉ những hành động dâm ô, hành vi tội ác; thông tin không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam.

(8) Thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; quy kết tội danh khi chưa có bản án của Tòa án.

(9) Thông tin ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường về thể chất và tinh thần của trẻ em.

(10) In, phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩm báo chí, tác phẩm báo chí, nội dung thông tin trong tác phẩm báo chí đã bị đình chỉ phát hành, thu hồi, tịch thu, cấm lưu hành, gỡ bỏ, tiêu hủy hoặc nội dung thông tin mà cơ quan báo chí đã có cải chính.

(11) Cản trở việc in, phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí hợp pháp tới công chúng.

(12) Đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên; phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu; cản trở nhà báo, phóng viên trong hoạt động nghề nghiệp tuân thủ pháp luật.

(13) Đăng, phát trên sản phẩm thông tin có tính chất báo chí thông tin quy định tại (1), (2), (3), (4), (5), (6), (7), (8), (9) và (10) mục này.

Vì vậy, các hành vi đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo và phóng viên đều bị pháp luật nghiêm cấm.

2. Xử phạt hành chính đối với hành vi đe dọa, hành hung nhà báo, phóng viên

Nếu hành vi hành hung nhà báo, phóng viên chưa đạt đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, theo quy định của Nghị định 119/2020/NĐ-CP (sửa đổi tại Nghị định 14/2022/NĐ-CP), có thể bị xử phạt hành chính như sau:

- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp của nhà báo, phóng viên.

- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi thu giữ trái phép phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí của nhà báo, phóng viên.

- Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

  • Xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên khi đang hoạt động nghề nghiệp.
  • Hủy hoại, cố ý làm hư hỏng phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí của nhà báo, phóng viên.

- Phạt tiền từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi có lời nói, hành động đe dọa tính mạng nhà báo, phóng viên mà chưa đạt đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài ra, còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như sau:

- Buộc xin lỗi đối với hành vi quy định tại các mục (2), (3) và (4).

- Buộc trả lại phương tiện, tài liệu thu giữ trái phép đối với hành vi quy định tại mục (2).

Lưu ý: Mức phạt trên áp dụng với tổ chức vi phạm, và nếu cá nhân có hành vi vi phạm tương tự, mức phạt sẽ bằng 1/2 mức phạt áp dụng cho tổ chức vi phạm.

Từ quy định trên, hành vi hành hung nhà báo, phóng viên chưa đạt đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị xử phạt cao nhất là 100.000.000 đồng đối với tổ chức vi phạm và 50.000.000 đồng đối với cá nhân vi phạm.

3. Đe dọa, hành hung nhà báo, phóng viên đang tác nghiệp có bị xử lý hình sự?

Có thể thấy, hành vi đe dọa và hành hung nhà báo, phóng viên, nếu chưa đạt đến mức cấu thành tội phạm, sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định đã trình bày ở phần trước. Tuy nhiên, nếu hành vi này đủ yếu tố để cấu thành tội phạm, sẽ áp dụng xử lý hình sự với tội danh tương ứng.

Trong trường hợp hành vi đe dọa, Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi và bổ sung năm 2017 quy định các tội danh sau đây:

- Theo Điều 167, tội xâm phạm quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền biểu tình của công dân: Người nào sử dụng vũ lực, đe dọa sử dụng vũ lực hoặc các phương pháp khác nhằm cản trở công dân thực hiện quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền biểu tình của công dân, sau khi đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi này mà vẫn tiếp tục vi phạm, sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ từ 3 tháng đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

- Theo Điều 133, tội đe dọa giết người: Người nào đe dọa giết người và có căn cứ làm cho người bị đe dọa sợ rằng hành động đe dọa này sẽ được thực hiện, sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ từ 6 tháng đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Đối với hành vi hành hung nhà báo, phóng viên, nếu đủ dấu hiệu để cấu thành tội, có thể xem như tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 của Bộ Luật Hình sự năm 2015. Theo đó, người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%, hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp được liệt kê, sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ từ 6 tháng đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Tóm lại, đối với hành vi đe dọa và hành hung nhà báo, phóng viên trong quá trình công việc, pháp luật Hình sự chưa có quy định cụ thể mà tùy thuộc vào từng tình huống, nếu đủ yếu tố để cấu thành tội phạm, sẽ áp dụng xử lý hình sự với các tội danh tương ứng.

Để tìm hiểu thêm thông tin liên quan, mời quý bạn đọc tham khảo những bài viết dưới đây của Luật Minh Khuê: Hành hung là gì? Hành hung người khác có bị phạt tiền, phạt tù? 

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Đe dọa, hành hung nhà báo, phóng viên đang tác nghiệp có bị xử lý hình sự? Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.