1. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trốn thuế khi chuyển nhượng bất động sản
Trong suốt nhiều năm qua, tình trạng trốn thuế trong lĩnh vực kinh doanh Bất động sản (BĐS) đã không ngừng diễn biến phức tạp và kéo dài. Điều đáng chú ý là việc này không chỉ là kết quả của nhiều kẽ hở và bất cập tồn tại trong chính sách và pháp luật hiện hành, mà còn là sự lợi dụng thông minh và khéo léo của cá nhân cũng như các tổ chức kinh doanh. Các vấn đề cơ bản của chính sách pháp luật liên quan đến BĐS đã tạo nên môi trường thuận lợi cho những hoạt động trốn thuế phổ biến. Sự mập mờ và phức tạp trong quy định về thuế, cùng với việc áp dụng một loạt các loại thuế và phí liên quan đến BĐS đã tạo ra sự chánh xác khó khăn trong việc xác định và kiểm tra việc nộp thuế. Điều này đã mở ra cơ hội cho những cá nhân và tổ chức không trung thực tận dụng các lỗ hổng để trốn thuế một cách thông minh.
Các doanh nghiệp và cá nhân trong lĩnh vực BĐS đã sử dụng các biện pháp quỷ quyệt để trốn thuế, từ việc giảm thiểu giá trị tài sản trên giấy tờ, tạo ra các giao dịch giả mạo để chuyển nhượng tài sản mà không phải đóng thuế, cho đến việc tận dụng sự chênh lệch giữa giá trị thực tế và giá trị được khai báo để tránh nộp phí chuyển nhượng. Điều này tạo ra tình trạng không công bằng và gây thiệt hại đáng kể cho ngân sách quốc gia. Để giải quyết vấn đề này, việc cần thiết là điều chỉnh và hoàn thiện hệ thống chính sách thuế liên quan đến BĐS. Việc đơn giản hóa cấu trúc thuế, làm rõ các quy định và áp dụng công nghệ để theo dõi giao dịch BĐS có thể giúp làm giảm tình trạng trốn thuế. Ngoài ra, việc tăng cường sự minh bạch và kiểm tra sát sao từ phía cơ quan quản lý cũng cần được thực hiện để đảm bảo tính công bằng và đúng đắn trong việc thu thuế trong lĩnh vực quan trọng này.
Trong thời điểm hiện tại, chúng ta đang đối diện với hai phương pháp tính toán thuế đất đai mà những người tham gia giao dịch Bất động sản (BĐS) phải tuân thủ. Phương pháp đầu tiên dựa vào giá trị được ghi chép trên hợp đồng, còn phương pháp thứ hai áp dụng khung giá đất được nhà nước quy định, đặc biệt khi hợp đồng không đề cập rõ giá trị hoặc khi giá ghi trên hợp đồng thấp hơn khung giá quy định này. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là những nguyên tắc này đang chứa đựng những điểm yếu, trở thành điểm tựa cho cá nhân trong việc lợi dụng để trốn thuế. Vấn đề tại đây là giá đất do Nhà nước định đoạt thường thấp hơn rất nhiều so với giá trị thị trường thực tế, với tỷ lệ thấp hơn khoảng 30 - 35%.
Tính chất này tạo nên một lỗ hổng hệ trống trong hệ thống thuế đất đai, góp phần tạo ra môi trường thích hợp để các cá nhân áp dụng biện pháp trốn thuế. Thông qua việc sử dụng giá trị đất theo khung giá thấp, họ có khả năng tránh những nghĩa vụ thuế một cách tinh vi và có hệ thống. Hiển nhiên, sự chênh lệch lớn giữa giá trị thị trường và giá đất theo quy định đã tạo ra sự bất bình đẳng và gây hậu quả tiêu cực cho nguồn lực quốc gia. Nhằm giải quyết tình trạng này, có thể đề xuất cải cách và hiệu chỉnh hệ thống thuế BĐS. Một giải pháp có thể là việc điều chỉnh khung giá đất theo phương thức thường xuyên và minh bạch, phản ánh đúng giá trị thị trường. Bằng việc làm cho khung giá này phản ánh hơn thực tế, ta có thể giảm bớt khả năng lợi dụng và trốn thuế, đồng thời tăng cường tính công bằng và đáng tin cậy trong quá trình thu thuế đất đai
2. Đề nghị điều tra hành vi trốn thuế khi chuyển nhượng bất động sản
Theo quy định tại Công văn 438/BTC-VP của Bộ Tài chính về đề nghị điều tra hành vi trốn thuế khi chuyển nhượng bất động sản. Cụ thể như sau:
Bộ Tài Chính đã đưa ra đề xuất cụ thể, kêu gọi Bộ Công an chịu trách nhiệm chỉ đạo các cơ quan công an tại các địa phương cùng hợp tác với các Cục Thuế để triển khai một cuộc điều tra và xử lý mạnh mẽ các hành vi vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh và chuyển nhượng Bất động sản, đặc biệt là những hành vi có biểu hiện của việc trốn thuế. Điều này mục tiêu nhằm đẩy mạnh tinh thần răn đe, cản trở, và đồng thời đảm bảo quyền lợi cho ngân sách quốc gia thông qua việc thu hồi lại những khoản thuế thất thoát.
Bên cạnh đó, Bộ Tài Chính cũng đã đề nghị sự tham gia của Bộ Tư pháp và Ủy ban nhân dân tại các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, hướng dẫn các Sở Tư pháp tại địa phương để họ tạo sự kết hợp mật thiết với các Cục Thuế cùng với mục tiêu yêu cầu các cơ quan hành nghề công chứng truyền tải đầy đủ thông tin cho người dân, chủ đầu tư dự án Bất động sản, và doanh nghiệp kinh doanh liên quan đến việc kê khai thông tin trên các hợp đồng công chứng dựa trên giá trị thực tế của giao dịch mua bán. Mục đích chính là cung cấp cơ sở cho việc tính toán thuế theo quy định của pháp luật, từ đó ngăn ngừa tình trạng thiệt hại ngân sách nhà nước.
Đề xuất Tổng Cục Thuế định hướng chỉ đạo Cục Thuế cấp địa phương tự chủ động tương tác chặt chẽ với các cơ quan Công an cùng Sở Tư pháp, nhằm thực hiện một chiến dịch đấu tranh và xử lý tận tay hành vi trốn thuế trong lĩnh vực kinh doanh và chuyển nhượng Bất động sản, với mục tiêu hoạt động này đạt được hiệu quả thiết thực. Điều đáng lưu ý là hiện tại, trong phạm vi khoản 5 của Điều 143 trong Luật Quản lý thuế năm 2019, nguyên tắc trốn thuế được xác định qua nhiều khía cạnh. Trong đó, cụ thể là việc sử dụng các loại chứng từ và tài liệu không phản ánh đầy đủ và chính xác bản chất của giao dịch hoặc giá trị giao dịch thực tế. Điều này đã dẫn đến sai sót trong việc xác định số tiền thuế cần nộp, số tiền thuế được miễn, giảm, hoặc hoàn trả, cũng như những trường hợp số tiền thuế không cần nộp.
Tuy nhiên, để giải quyết tình trạng này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Thuế địa phương, các cơ quan Công an và Sở Tư pháp. Một hành động cộng tác tương tự sẽ đảm bảo hiệu suất cao hơn trong việc phát hiện và xử lý các hành vi trốn thuế, đồng thời tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh và công bằng hơn cho cộng đồng kinh doanh và ngân sách nhà nước.
3. Hậu quả của hành vi trốn thuế khi chuyển nhượng bất động sản
Hành vi trốn thuế trong việc chuyển nhượng bất động sản gây ra một loạt hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng không chỉ đến ngân sách quốc gia mà còn tác động tiêu cực đến nền kinh tế và xã hội. Dưới đây là một số hậu quả chính của hành vi này:
- Mất nguồn thu ngân sách: Hành vi trốn thuế dẫn đến việc ngân sách quốc gia thiếu hụt nguồn tài chính cần thiết để đảm bảo các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế và các dịch vụ công cộng khác. Điều này gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phục vụ và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.
- Gây thiệt hại cho xã hội: Hành vi trốn thuế là hành động không công bằng và gây bất bình đẳng trong việc phân phối nguồn tài nguyên và lợi ích xã hội. Các tổ chức và cá nhân không trung thực sẽ hưởng lợi từ việc này, trong khi xã hội chung phải chịu thiệt hại.
- Gây cạnh tranh không lành mạnh: Doanh nghiệp và cá nhân trốn thuế có thể tạo ra giá trị thấp hơn cho bất động sản hoặc giao dịch, gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh trong thị trường. Điều này ảnh hưởng đến những người hoạt động trung thực và làm biến tướng cơ cấu thị trường.
- Giảm kiểm soát và minh bạch: Hành vi trốn thuế làm giảm đi sự kiểm soát và minh bạch trong hệ thống thuế. Các giao dịch không được báo cáo chính xác và thông tin liên quan đến giao dịch trở nên không rõ ràng, tạo ra môi trường kinh doanh không minh bạch.
- Gây ảnh hưởng tới phát triển kinh tế: Mất nguồn thuế có thể làm giảm khả năng của chính phủ đầu tư vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Điều này có thể làm ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của quốc gia.
- Phá vỡ lòng tin của người dân: Hành vi trốn thuế làm mất đi lòng tin của người dân đối với hệ thống thuế và chính phủ. Điều này có thể dẫn đến sự phân biệt và tạo ra tâm lý chống đối với việc tuân thủ thuế.
Vì vậy, việc ngăn chặn và xử lý hành vi trốn thuế trong việc chuyển nhượng bất động sản là cực kỳ quan trọng để bảo vệ ngân sách quốc gia, duy trì công bằng xã hội và đảm bảo sự phát triển bền vững của kinh tế
Ngoài ra, có thể tham khảo: Thế nào là hành vi trốn thuế? Có bị ngồi tù do không có tiền nộp thuế không? Thủ tục hoàn thuế. Còn vướng mắc, vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.
