Những người thừa kế của người chết trước có quyên yêu cầu chia di sản thừa kế khi người sau chưa chết hay không ?

Cảm ơn & mong nhận được sự tư vấn kịp thời từ Công ty luật Minh Khuê!

Người hỏi: Phương Ngọc Hà (Tỉnh Hà Giang).

 

Trả lời:

Xuất phát từ những bất cập phát sinh từ di chúc chung của vợ chồng, Bộ luật dân sự năm 2015 đã bãi bỏ quy định về di chúc chung vợ chồng. Tuy nhiên, pháp luật không cấm việc lập di chúc chung vợ chồng. Mặt khác, nhiều bản di chúc chung của vợ chồng được lập trong thời kỳ Bộ luật dân sự năm 1995, Bộ luật dân sự năm 2005 có hiệu lực pháp luật vẫn đang tồn tại. Do vậy, vấn đề nêu trong cầu hỏi vẫn có giá trị thực tiễn cao.

Pháp luật dân sự các thời kỳ trước cũng quy định không giống nhau về hiệu lực của di chúc chung của vợ chồng.

Theo quy định tại Điều 671 Bộ luật dân sự năm 1995 thì:

“Trong trường hợp vợ, chồng lập di chúc chung mà có một người chết trước, thì chỉ phần di chúc liên quan đến phần di sản của người chết trong tài sản chung có hiệu lực pháp luật; nếu vợ, chồng có thỏa thuận trong di chúc về thời điểm có hiệu lực của di chúc là thời điểm người sau cùng chết, thì di sản của vợ, chồng theo di chúc chung chỉ được phân chia từ thời điểm đó”.

Bộ luật dân sự năm 2005 lại quy định:

“Di chúc chung của vỢ, chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm vợ, chồng cùng chết” (Điều 668).

Như vậy, liên quan đến thời điểm có hiệu lực đối với di chúc chung của vợ chồng trước tiên phải xác định di chúc chung đó được lập tại thời điểm Bộ luật dân sự nào đang có hiệu lực pháp luật? Trường hợp di chúc được lập tại thời điểm Bộ luật dân sự năm 1995 có hiệu lực thi hành thì cần phải xem kỹ nội dung di chúc, nếu di chúc không có nội dung thỏa thuận về thời điểm có hiệu lực của di chúc là thời điểm người sau cùng chết, thì phần di chúc liên quan đến phần di sản của người chết trong tài sản chung có hiệu lực pháp luật, tức là phần di chúc của người chết trước có hiệu lực pháp luật. Trường hợp này thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế đối với khối di sản của người chết trước được tính từ ngày người này chết (ngày mở thừa kế).

Ngược lại, nếu trong di chúc có thỏa thuận về thời điểm có hiệu lực của di chúc là thời điểm người sau cùng chết, thì di chúc chung có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết. Trường hợp này thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế phải tính từ ngày người sau cùng chết.

Trường hợp di chúc chung của vợ chồng được lập tại thời điểm Bộ luật dân sự năm 2005 có hiệu lực thi hành thì di chúc chung của vợ, chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm vợ, chồng cùng chết. Tương tự như trên, trường hợp này thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế cũng được tính từ ngày người sau cùng chết.

Cũng cần lưu ý thêm, Bộ luật dân sự năm 2015 không quy định về trường hợp di chúc chung của vợ chồng, nhưng cũng không có quy định nào cấm việc vợ chồng lập di chúc chung. Trường hợp vợ chồng vẫn lập di chúc chung trong thời gian Bộ luật dân sự năm 2015 có hiệu lực thi hành thì cần căn cứ vào nội dung của di chúc và các quy định của pháp luật về di chúc hợp pháp để xem xét, đánh giá khi giải quyết.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến việc chia tài sản thừa kế, vui lòng liên hệ trực tiếp: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến qua tổng đài điện thoại, gọi ngay số: 1900.6162

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)