1. Đối chất có phải là thủ tục bắt buộc trong tố tụng dân sự?

Theo quy định tại Điều 100 Bộ Luật Tố tụng Dân sự 2015, về thủ tục đối chất trong quá trình xét xử, các quy định cụ thể được đưa ra như sau:

Theo Điều 100, khi có yêu cầu từ đương sự hoặc khi Thẩm phán phát hiện có sự mâu thuẫn trong lời khai của các đương sự hoặc người làm chứng, quy trình đối chất sẽ được thực hiện. Đối chất có thể diễn ra giữa các đương sự với nhau, giữa đương sự với người làm chứng, hoặc giữa các người làm chứng với nhau.

Quy trình đối chất này là một phương tiện quan trọng giúp Thẩm phán làm rõ sự thật, loại bỏ mọi mâu thuẫn hay bất đồng quan điểm trong quá trình tố tụng. Việc thực hiện đối chất phải được ghi chép kỹ lưỡng, lập thành biên bản, và có chữ ký hoặc điểm chỉ của những người tham gia trong quá trình đối chất.

Tuy nhiên, quy định cũng rõ ràng rằng việc tiến hành đối chất không phải là một thủ tục bắt buộc trong tất cả các trường hợp. Nếu không có yêu cầu từ đương sự hoặc không phát hiện sự mâu thuẫn trong lời khai của các bên liên quan, Thẩm phán có thể quyết định không tiến hành đối chất. Điều này nhấn mạnh tính linh hoạt và sự chủ quan của Thẩm phán trong quá trình quản lý tố tụng, nhằm đảm bảo công bằng và hiệu quả trong việc đánh giá chứng cứ.

 

2. Khi nào thì tiến hành đối chất?

Khi mọi phương tiện điều tra khác đã được sử dụng và không còn khả năng nào khác để kiểm tra tính chân thực và độ chặt chẽ của lời khai, thì biện pháp điều tra đối chất sẽ được áp dụng. Quy trình này trở nên cần thiết để xác minh và giải quyết mâu thuẫn trong lời khai, giữa các bên liên quan, như bị can với bị can, bị can với người bị tạm giữ, bị can với bị hại, hay bị can với người làm chứng.

Biện pháp đối chất là một công cụ quan trọng trong quá trình điều tra hình sự, giúp Thẩm phán và các bên liên quan hiểu rõ hơn về sự thật của vụ án. Các đối tượng tham gia đối chất bao gồm bị can, người bị tạm giữ, bị hại, và người làm chứng. Quá trình này đòi hỏi sự linh hoạt và khả năng phân tích của các cơ quan chức năng để tìm ra sự phù hợp giữa các tuyên bố và chứng cứ.

Đối chất là một phương tiện pháp luật mang tính quyết định, giúp tăng cường tính minh bạch và công bằng trong quá trình tố tụng. Thông qua đối chất, các bên liên quan có cơ hội để làm sáng tỏ mọi thắc mắc và giúp Thẩm phán đưa ra quyết định chính xác và công bằng.

 

3. Quy định về đối chất trong tố tụng hình sự 

Theo Điều 189 của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, quy định về đối chất như sau:

- Tiến hành đối chất khi có mâu thuẫn:

+ Khi có mâu thuẫn trong lời khai giữa hai người hoặc nhiều người, và các biện pháp điều tra trước đó chưa giải quyết được mâu thuẫn, Điều tra viên có thể tiến hành đối chất.

+ Điều tra viên trước khi thực hiện đối chất phải thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp để cử Kiểm sát viên kiểm sát quá trình đối chất. Kiểm sát viên cần có mặt để kiểm sát và nếu vắng mặt, điều này phải được ghi rõ vào biên bản.

- Thực hiện đối chất với sự tham gia của chứng cứ hoặc bị hại:

+ Trước khi thực hiện đối chất, Điều tra viên phải giải thích cho những người làm chứng hoặc bị hại về trách nhiệm của họ.

+ Hỏi về mối quan hệ giữa những người tham gia đối chất và những tình tiết cần làm sáng tỏ.

+ Điều tra viên có thể hỏi thêm từng người tham gia đối chất sau khi nghe mỗi cuộc đối chất.

- Quá trình đối chất:

+ Đưa ra câu hỏi về mối quan hệ giữa những người tham gia.

+ Hỏi về những tình tiết cần làm sáng tỏ.

+ Đối chất có thể chứng cứ, tài liệu, đồ vật có liên quan.

+ Những người tham gia có thể hỏi lẫn nhau.

+ Câu hỏi và trả lời của những người tham gia phải được ghi vào biên bản.

- Ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh: Việc ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh là lựa chọn để bảo đảm tính chất chân thực và chính xác của quá trình đối chất.

- Lập biên bản đối chất:

+ Biên bản đối chất được lập theo quy định.

+ Biên bản này chỉ sau khi những người tham gia đối chất đã kết thúc khai xong mới được nhắc lại những lời khai trước đó của họ.

- Thực hiện đối chất bởi Kiểm sát viên: Trong trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên có thể tiến hành đối chất theo quy định

Quá trình đối chất trong quá trình điều tra hình sự, theo quy định tại Điều 189 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, là một biện pháp quan trọng nhằm giải quyết mâu thuẫn trong lời khai giữa các bên tham gia điều tra. Trước khi thực hiện đối chất, Điều tra viên phải thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp và cử Kiểm sát viên tham gia kiểm sát. Quá trình này đòi hỏi sự chấp hành đúng đắn, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Người làm chứng hoặc bị hại cũng có quyền tham gia vào quá trình đối chất. Trước khi bắt đầu, họ được giải thích về trách nhiệm và quyền lợi, đặc biệt là quyền từ chối, trốn tránh khai báo hoặc cố tình khai báo gian dối. Điều tra viên sau đó hỏi về mối quan hệ giữa những người tham gia và những tình tiết cần làm sáng tỏ. Các câu hỏi và trả lời đều được ghi vào biên bản.

Quá trình đối chất có thể bao gồm việc đưa ra chứng cứ, tài liệu có liên quan, và thậm chí cho phép những người tham gia hỏi lẫn nhau. Điều này giúp tạo ra một không khí minh bạch và có lợi cho quá trình điều tra. Sau khi những người tham gia đối chất đã hoàn tất khai báo, điều tra viên có thể nhắc lại những lời khai trước đó của họ. Biên bản đối chất được lập theo quy định, có thể được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh để làm chứng cứ. Trong trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên cũng có quyền thực hiện đối chất, đảm bảo tính công bằng và chính xác trong quá trình làm rõ sự thật.

 

4. Các lưu ý khi tiến hành đối chất 

Trước khi thực hiện đối chất, Điều tra viên phải thực hiện bước thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp và cử Kiểm sát viên tham gia kiểm sát quá trình đối chất. Sự có mặt của Kiểm sát viên trong buổi đối chất là một bước quan trọng để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình làm rõ sự thật. Nếu Kiểm sát viên vắng mặt, điều này cần được ghi rõ và ghi vào biên bản đối chất.

Khi có sự tham gia của người làm chứng hoặc bị hại, Điều tra viên phải giải thích rõ về trách nhiệm và quyền lợi của họ trong quá trình đối chất. Điều này được ghi chép đầy đủ vào biên bản để đảm bảo tính minh bạch và đúng đắn.

Quá trình đối chất bắt đầu bằng việc hỏi về mối quan hệ giữa những người tham gia, sau đó điều tra viên tiến hành đặt câu hỏi về những tình tiết cần làm sáng tỏ. Câu hỏi và trả lời của những người tham gia đối chất đều được ghi chép vào biên bản.

Trong quá trình đối chất, điều tra viên có thể sử dụng chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và có thể cho phép những người tham gia đặt câu hỏi lẫn nhau. Mọi thông tin, cùng với câu hỏi và trả lời, đều được ghi chép và ghi vào biên bản đối chất.

Chỉ sau khi tất cả người tham gia đối chất đã hoàn tất khai báo mới có thể nhắc lại những lời khai trước đó của họ. Biên bản đối chất được lập theo quy định tại Điều 178 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và có thể được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh. Trong trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên cũng có thể thực hiện quy trình đối chất, tăng cường tính công bằng và minh bạch trong quá trình điều tra hình sự.

Quý khách có nhu cầu xem thêm bài viết sau: Các nguyên tắc cơ bản của Luật tố tụng dân sự Việt Nam

Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.