1. Giới thiệu tác giả
Giáo trình Tội phạm học - Khoa Luật - Trường Đại học quốc gia Hà Nội" do các tác giả là Trịnh Tiến Việt - Nguyễn Khắc Hải (Đồng chủ biên).
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Giáo trình Tội phạm học - Khoa Luật - Trường Đại học quốc gia Hà Nội
Tác giả là Trịnh Tiến Việt - Nguyễn Khắc Hải (Đồng chủ biên)
Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội
3. Tổng quan nội dung sách
Hiện tượng tội phạm trong xã hội được đề cập đến trong không chỉ các ngành khoa học xã hội như xã hội học, tâm lý học, triết học mà còn cả những ngành khoa học tự nhiên như thống kê học hay khoa học ứng dụng như y học. Nhưng ngày nay tìm hiểu về hiện tượng tội phạm học và giải quyết nó ở phạm vi quốc tế, quốc gia hay một cộng đồng dân cư thì tội phạm học lại đóngvai trò chủ đạo, thiết kế các giả định về tội phạm và chứng minh chúng trên nền tảng các ngành khoa học. Chính vì vậy, sự phát triển của tội phạm học gắn liền với các nhiệm vụ đặt ra của tiến trình phát triển xã hội và trên cơ sở thành tựu đạt được của các ngành khoa học liên quan.
Tội phạm học hiện đại hướng tới không chỉ giải phát phòng ngừa các hành vi phạm tội mà còn xử lý tất cả những vấn đề liên quan đến hiện tượng tội phạm trong xã hội như tác động của tội phạm gây nên nỗi sợ hãi cho cộng đồng hay sự mất ổn định, trật tự xã hội. Chính hướng tiếp cận này đã định hình lên các đối tượng nghiên cứu cùng hệ thống các phương pháp nghiên cứu hiện đại, đã dạng trong Tội phạm hoc.
Với ý nghĩa và vai trò lón như vậy nên Tội phạm học đã trở thành một môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo cử nhân luật của Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội. Giáo trình Tội phạm học là một học liệu quan trọng và được Khoa Luật trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức biên soạn lần đầu năm 1993, sửa đổi bổ sung lần hai vào năm 1995 và năm 1999. Sự thay đổi của gần hai thập kỷ cho thấy sự cần thiết phải biên soạn lại theo hướng hiện đại, cập nhật những thành tựu của thế giới, đồng thời phù hợp với thực tiễn xã hội và chiến lược phát triển của Việt Nam hiện tại trong tương lai.
Giáo trình này được khoa luật của trường Đại học quốc gia Hà Nội gồm tập thể tác giả là những chuyên gia có nhiều kinh nghiệm dày dặn trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học biên tập. Giáo trình đã được thẩm định và thông qua bởi hai cấp hội đồng có chuyên môn cao.
Cuốn giáo trình được biên soạn với cấu trúc chương mục như sau:
Chương 1. Nhập môn Tội phạm học
1. Khái niệm tội phạm học
2. Vị trí của tội phạm học
3. Mục đích và nhiệm vụ của tội phạm học
4. Đối tượng nghiên cứu của tội phạm học
4. Đối tượng nghiên cứu của tội phạm học
Chương 2. Quá trình hình thành và phát triển của tội phạm học
1. Trường phái tội phạm học cổ điển
2. Các thuyết sinh học
3. Các thuyết tâm lý
4. Các thuyết xã hội
Chương 3. Các phương pháp nghiên cứu tội phạm học
1. Nhận thức về phương pháp nghiên cứu trong tội phạm học
2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
3. Giá trị đạo đức, chính sách xã hội trong tiến hành nghiên cứu tội phạm học
Chương 4. Tình hình tội phạm
1. Khái niệm tình hình tội phạm
2. Các thông số của tình hình tội phạm
3. Những yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ tội phạm
4. Lý giải về xu hướng của tội phạm
Chương 5. Nguyên nhân của tội phạm
1. Khái niệm và phân loại nguyên nhân của tội phạm
2. Các yếu tố sinh học trong nguyên nhân của tội phạm
3. Các yếu tố tâm lý trong nguyên nhân của tội phạm
4. Các yếu tố xã hội trong nguyên nhân của tội phạm
5. Nhân thân người phạm tội
6. Cơ chế của hành vi phạm tội
4. Đánh giá bạn đọc
Cuốn giáo trình "Tội phạm học - Khoa luật - Đại học quốc gia Hà Nội" được biên soạn giới thiệu tới người học những nội dung cơ bản của môn Tội phạm học gồm: Giới thiệu nhập môn tội phạm học; quá trình hình thành và phát triển của tội phạm học; các phương pháp nghiên cứu tội phạm học; tình hình tội phạm; nguyên nhân của tội phạm; nạn nhân học; dự báo tội phạm; phòng ngừa tội phạm; kiểm soát xã hội đối với tội phạm học.
Đây là học liệu quan trọng và cần thiết phục vụ học tập và giảng dạy bộ môn Tội phạm học đối của sinh viên, học viên tham gia đào tạo tại Khoa luật - Trường đại học quốc gia Hà Nội, đồng thời đây cũng là tài liệu tham khảo hữu ích đối với bạn đọc có nhu cầu tìm hiểu về lĩnh vực này.
5. Kết luận
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách “Giáo trình Tội phạm học - Khoa luật - Đại học quốc gia Hà Nội".
Luật Minh Khuê chia sẻ dưới đây nội dung phân loại nạn nhân của tội phạm để bạn đọc tham khảo:
Nạn nhân của tội phạm có thể được chia thành nhiều loại dựa trên những căn cứ khác nhau phục vụ cho những mục đích nghiên cứu khác nhau. Dưới đây là một số cách phân loại nạn nhân chủ yếu hiện nay:
Căn cứ vào địa vị pháp lý của nạn nhân
Căn cứ vào địa vị pháp lý của nạn nhân, có thể chia nạn nhân thành hai nhóm cơ bản sau đây:
- Nhóm nạn nhân là cá nhân (thể nhân): Đây là nhóm nạn nhân phổ biến của tội phạm. Nhóm nạn nhân này có thể bị hành vi phạm tội xâm hại về cả tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tinh thần, tình cảm, tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp khác. Nhóm nạn nhân là cá nhân không chỉ bao gồm những nạn nhân trực tiếp mà bao gồm cả những nạn nhân giáh tiếp.
- Nhóm nạn nhân là tổ chức: Đầy lả nhóm nạn nhân chì có thể bị hành vi phạm tội xâm hại về tài sản hoặc kinh tế. Vì vậy, nhóm nạn nhân này chỉ có các nạn nhân trực tiếp chứ không có các nạn nhân gián tiếp. Nhóm nạn nhân là tổ chức phải là những tổ chức hợp pháp và phải còn tồn tại vào thời điểm hành vi phạm tội xảy ra.
Căn cứ vào cơ chế tác động của hành vi phạm tội đến nạn nhân
Căn cứ vào cơ chế tác động của hành vi phạm tội đến nạn nhân, nạn nhân được chia thành 3 nhóm:
- Nhóm nạn nhân trực tiếp (primary victims hay direct victims) là những cá nhân hay tổ chức bị hành vi phạm tội trực tiếp tác động gây thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản hay các quyền và lợi ích họp pháp khác. Nhóm nạn nhân trực tiếp là nhóm nạn nhân chủ yếu trong các nạn nhân của tội phạm. Trong các tội phạm có nạn nhân, hành vi phạm tội trước hết tác động, gây thiệt hại cho các nạn nhân trực tiếp.
- Nhóm nạn nhân thứ cấp (nạn nhân gián tiếp) (indirect victims hoặc secondary victims): Nạn nhân thứ cấp là những cá nhân mà tuy hành vi phạm tội không trực tiếp tác động đến họ nhưng do họ có mối quan hệ đặc biệt đối với nạn nhân trực tiếp nêh hành vi phạm tội đà gián tiếp tác động đến họ, gây ra những tổn hại về tinh thần, tình cảm, sức khoẻ và thậm chí là thiệt hại về kinh tế. Nạn nhân thứ cấp là những người mà nạn nhân trực tiếp của tội phạm có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với họ như cha, mẹ, vợ, chồng, con hay những người thân thích khác.
- Nhóm nạn nhân mở rộng (nạn nhân thứ ba) (tertiary victims) là khái niệm để chỉ phạm vi rộng hom những người chịu ảnh hưởng, tác động sâu sắc của hành vi phạm tội. Đây là những người tuy không phải là những người thân thích của nạn nhân nhưng sự kiện phạm tội đã tác động trực tiếp đến những người này và gây ra những tổn thất nặng nề về tinh thần, tình cảm cho họ. Những người này có thể là những người chứng kiến hành vi phạm tội, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm cận kề, những người tham gia cứu hộ, các bác sĩ, y tá cứu chữa cho nạn nhân...
Việc xác định các nạn nhân thứ cấp và nạn nhân mở rộng trên thực tế là rất khó khăn đòi hỏi sự đánh giá tổng hợp và phải có sự tham gia của nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực giám định, tâm lý và tâm thần học.
Căn cứ vào vai trò của nạn nhân trong cơ chế hành vi phạm tội
Căn cứ vào vai trò của nạn nhân trong cơ chế hành vi phạm tội, nạn nhân của tội phạm có thể được chia thành nạn nhân có lỗi và nạn nhân không có lỗi.
Nạn nhân có lỗi là những nạn nhân đã có các hành vi, xử sự không đúng chuẩn mực đạo đức, pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi hoặc thúc đẩy hành vi phạm tội thực hiện. Nói cách khác, giữa hành vi, xử sự của nạn nhân với hành vi phạm tội có mối quan hệ với nhau. Hành vi xử sự của nạn nhân là một trong các yếu tố thúc đẩy, làm phát sinh tội phạm. Những hành vi không đúng chuẩn mực có thể là những hành vi như mất cảnh giác, coi thường sự bảo vệ tính mạng, tài sản, hành vi không phù hợp các chuẩn mực đạo đức, thuần plýg, mĩ tục thậm chí là các hành vi trái pháp luật, hành vi phạm tội... Nhiều nhà tội phạm học còn chia nhóm này thành hai nhóm: Nhóm nạn nhân có lỗi nhỏ và nhóm nạn nhân có lỗi nghiêm trọng. Nạn nhân có lỗi nhỏ là những nạn nhân có lỗi vô ý trong việc bảo vệ tính mạng, sức khoẻ hay tài sản của mình và của người thân trong gia đình. Nạn nhân có lỗi nghiêm trọng là những người có các hành vi trái đạo đức, trái thuần plýg, mĩ tục thậm chí là các hành vi khiêu khích, hành vi gây gổ hoặc hành vi tấn công người khác.
Nạn nhân không có lỗi là những người có những hành vi, xử sự hoàn toàn đúng đắn, tuân thủ đúng những chuẩn mực đạo đức, thuần plýg, mĩ tục và pháp luật. Hành vi của họ hoàn toàn không tạo điều kiện thuận lợi hay thúc đẩy hành vi phạm tội. Nói cách khác, hành vi phạm tội hoàn toàn không liên quan đến các hành vi, xử sự của họ.
Ngoài việc chia nạn nhân của tội phạm thành các nhóm nhất định theo từng tiêu chí trên, tội phạm học còn có các khái niệm để chỉ các nhỏm nạn nhân có tính đặc thù (đặc thù về thể chất, trạng thái tinh thần cũng như đặc điểm tâm lý, hiểu biết của con người). Đó là các nhóm: nạn nhân là trẻ em; nạn nhân là nữ giới; nạn nhân là người già; nạn nhâh là người khuyết tật hoặc mắc các bệnh làm hạn chế sức khoẻ và nhận thức và một số nhóm nạn nhân khác như nạn nhân là những người nhập cư và người thiểu số, nạn nhân là những người tham lam hám lợi, nạn nhân là những người dâm đãng háo sắc, nạn nhân là những người thích cô lập, ẩn dật và những người mắc bệnh hiểm nghèo...
