Trong quá trình triển khai các dự án hoặc dự toán mua sắm, việc lựa chọn nhà thầu thường được thực hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau nhằm bảo đảm hiệu quả và chất lượng của gói thầu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, chủ đầu tư có thể trực tiếp tổ chức thực hiện gói thầu mà không cần lựa chọn nhà thầu bên ngoài. Hình thức này được gọi là tự thực hiện gói thầu và được pháp luật quy định với những điều kiện cụ thể nhằm bảo đảm chủ đầu tư có đủ năng lực, nguồn lực và khả năng đáp ứng yêu cầu của gói thầu. Việc áp dụng hình thức tự thực hiện gói thầu không chỉ giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong quá trình triển khai công việc mà còn góp phần bảo đảm tiến độ và hiệu quả của dự án hoặc dự toán mua sắm.
1. Tự thực hiện gói thầu là gì?
Tự thực hiện gói thầu là một trong những hình thức thực hiện gói thầu được quy định trong pháp luật về đấu thầu. Theo đó, tự thực hiện gói thầu là trường hợp chủ đầu tư hoặc cơ quan, tổ chức trực tiếp quản lý dự án sử dụng chính nguồn lực của mình để thực hiện gói thầu, thay vì lựa chọn nhà thầu bên ngoài thông qua các hình thức đấu thầu như đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế hoặc các hình thức lựa chọn nhà thầu khác.
Trong trường hợp áp dụng hình thức tự thực hiện, chủ đầu tư hoặc đơn vị trực thuộc của chủ đầu tư phải có đủ năng lực, kinh nghiệm, nhân lực, thiết bị và điều kiện cần thiết để thực hiện gói thầu theo đúng yêu cầu về kỹ thuật, tiến độ và chất lượng. Việc tự thực hiện chỉ được áp dụng khi đơn vị thực hiện có khả năng đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của gói thầu và việc tự thực hiện được đánh giá là mang lại hiệu quả về kinh tế, quản lý và tổ chức thực hiện.
Hình thức tự thực hiện gói thầu thường được áp dụng trong một số trường hợp như khi chủ đầu tư có đơn vị trực thuộc có đủ năng lực chuyên môn để thực hiện công việc của gói thầu, hoặc khi việc thuê nhà thầu bên ngoài không cần thiết và có thể làm phát sinh thêm chi phí. Tuy nhiên, mặc dù chủ đầu tư tự thực hiện gói thầu, quá trình thực hiện vẫn phải tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý dự án, quản lý chi phí, kiểm tra, giám sát và nghiệm thu công việc nhằm bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn vốn.
Như vậy, tự thực hiện gói thầu là hình thức trong đó chủ đầu tư hoặc tổ chức trực thuộc chủ đầu tư trực tiếp thực hiện công việc của gói thầu bằng nguồn lực của mình, thay vì thuê nhà thầu bên ngoài, nhưng vẫn phải bảo đảm đáp ứng đầy đủ các điều kiện và yêu cầu theo quy định của pháp luật.
2. Điều kiện Chủ đầu tư thực hiện gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm
Theo khoản 1 điều 26 Luật đấu thầu 2023, Chủ đầu tư trực tiếp quản lý, sử dụng gói thầu được tự thực hiện gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:
- Có chức năng, nhiệm vụ, lĩnh vực hoạt động hoặc ngành, nghề kinh doanh phù hợp với yêu cầu của gói thầu
Điều kiện đầu tiên yêu cầu chủ đầu tư hoặc đơn vị trực thuộc phải có chức năng, nhiệm vụ hoặc ngành nghề hoạt động phù hợp với nội dung công việc của gói thầu. Điều này có nghĩa là đơn vị tự thực hiện phải được phép thực hiện công việc đó theo quy định của pháp luật hoặc theo chức năng được giao. Quy định này nhằm bảo đảm rằng việc tự thực hiện gói thầu không vượt quá phạm vi hoạt động hoặc thẩm quyền của đơn vị, đồng thời giúp bảo đảm tính hợp pháp và phù hợp trong quá trình thực hiện gói thầu.
- Có năng lực kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của gói thầu
Bên cạnh việc có chức năng và lĩnh vực hoạt động phù hợp, chủ đầu tư hoặc đơn vị thực hiện còn phải chứng minh có đủ năng lực kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm để thực hiện gói thầu. Năng lực kỹ thuật thể hiện ở khả năng thực hiện các yêu cầu chuyên môn, công nghệ hoặc kỹ thuật của gói thầu; năng lực tài chính bảo đảm đơn vị có đủ nguồn lực để triển khai công việc; còn kinh nghiệm thể hiện qua việc đã từng thực hiện các công việc tương tự trước đó. Điều kiện này nhằm bảo đảm gói thầu được thực hiện đúng yêu cầu và đạt hiệu quả cao.
- Có phương án khả thi huy động nhân sự, máy móc, thiết bị đáp ứng yêu cầu về tiến độ thực hiện gói thầu
Ngoài các yếu tố về chức năng và năng lực, chủ đầu tư hoặc đơn vị thực hiện còn phải xây dựng phương án cụ thể và khả thi để huy động nhân lực, máy móc và thiết bị phục vụ cho việc thực hiện gói thầu. Phương án này phải bảo đảm đáp ứng được yêu cầu về tiến độ, chất lượng và hiệu quả của gói thầu. Việc chuẩn bị đầy đủ nguồn lực và kế hoạch triển khai rõ ràng sẽ giúp quá trình thực hiện gói thầu diễn ra thuận lợi và tránh tình trạng chậm tiến độ hoặc không bảo đảm chất lượng công việc.
Như vậy, chủ đầu tư chỉ được tự thực hiện gói thầu khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chức năng hoạt động, năng lực thực hiện và khả năng huy động nguồn lực, nhằm bảo đảm việc thực hiện gói thầu được tiến hành hiệu quả, đúng tiến độ và phù hợp với quy định của pháp luật.
3. Chủ đầu tư trực tiếp tự thực hiện gói thầu hoặc giao cho đơn vị trực thuộc thực hiện được quy định như thế nào?
Theo khoản 2,3 Điều 26 Luật đấu thầu 2023, khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện để áp dụng hình thức tự thực hiện gói thầu, chủ đầu tư có thể trực tiếp thực hiện gói thầu hoặc giao cho các đơn vị trực thuộc của mình thực hiện. Cụ thể, chủ đầu tư có thể trực tiếp tổ chức triển khai các công việc của gói thầu bằng nguồn lực của chính mình, hoặc giao cho đơn vị hạch toán phụ thuộc, phòng, ban thuộc tổ chức đó thực hiện toàn bộ hoặc một phần công việc của gói thầu theo thỏa thuận giao việc. Việc giao cho các đơn vị trực thuộc thực hiện giúp tận dụng được nguồn nhân lực, kinh nghiệm và cơ sở vật chất sẵn có trong nội bộ tổ chức, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện gói thầu và tiết kiệm chi phí.
Tuy nhiên, để bảo đảm đúng bản chất của hình thức tự thực hiện gói thầu, pháp luật cũng đặt ra những giới hạn nhất định đối với việc chuyển giao công việc cho các tổ chức hoặc cá nhân khác. Theo đó, tổ chức hoặc đơn vị được giao thực hiện gói thầu không được chuyển nhượng cho tổ chức, cá nhân khác khối lượng công việc có giá trị từ 10% trở lên hoặc trên 50 tỷ đồng tính trên giá trị công việc quy định tại thỏa thuận giao việc. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng hình thức tự thực hiện để chuyển giao phần lớn công việc cho các đơn vị khác, dẫn đến việc né tránh quy trình lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật.
Việc giới hạn tỷ lệ và giá trị khối lượng công việc được chuyển nhượng cũng giúp bảo đảm rằng đơn vị được giao thực hiện gói thầu phải trực tiếp thực hiện phần lớn công việc, qua đó duy trì tính minh bạch và trách nhiệm trong quá trình thực hiện gói thầu. Đồng thời, quy định này còn góp phần bảo đảm chất lượng công việc và hiệu quả sử dụng nguồn vốn của dự án hoặc dự toán mua sắm.
Như vậy, trong trường hợp áp dụng hình thức tự thực hiện gói thầu, chủ đầu tư có thể trực tiếp thực hiện hoặc giao cho các đơn vị trực thuộc thực hiện gói thầu, nhưng các đơn vị này không được chuyển nhượng phần lớn khối lượng công việc cho tổ chức hoặc cá nhân khác, nhằm bảo đảm đúng mục đích và nguyên tắc của hình thức tự thực hiện theo quy định của pháp luật.
Kết luận
Quy định về tự thực hiện gói thầu và các điều kiện để chủ đầu tư được phép áp dụng hình thức này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính linh hoạt và hiệu quả trong quá trình triển khai dự án, dự toán mua sắm. Khi chủ đầu tư đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật, việc tự thực hiện gói thầu có thể giúp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian và tăng tính chủ động trong việc tổ chức thực hiện công việc. Đồng thời, các quy định chặt chẽ về điều kiện áp dụng cũng góp phần bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn vốn, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả của các dự án và hoạt động mua sắm.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
