Khai khống vốn điều lệ bị phạt tới 100 triệu đồng

1. Vì sao doanh nghiệp cố tình khai khống vốn điều lệ?

Hành vi khai khống vốn điều lệ có thể xuất phát từ nhiều lý do, nhưng một lý do hàng đầu là nhằm tìm kiếm lợi nhuận trong kinh doanh. Vốn điều lệ của doanh nghiệp là thông tin cơ sở cho đối tác, khách hàng khi xem xét hợp tác kinh doanh với doanh nghiệp.

Thực tế, trên thị trường vẫn tồn tại một quan niệm, rằng vốn điều lệ của một doanh nghiệp càng lớn thì đồng nghĩa với địa vị kinh tế trên thị trường của doanh nghiệp đó càng cao. Do vậy, khi con số vốn điều lệ được thổi phồng, doanh nghiệp có cơ hội lớn hơn trong tìm kiếm hợp đồng làm ăn, hoặc thông qua đó, thu hút thêm nhiều khách hàng và nhà đầu tư.

Trong khi đó, rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định đối với hành vi khai khống vốn lại không đáng kể so với kỳ vọng lợi nhuận kiếm được từ việc khai khống này. 

Bên cạnh đó, việc mức khai khống (giá trị vượt quá số vốn thực tế) cỡ trăm triệu đồng lại có mức phạt không chênh lệch nhiều so với khai khống cả trăm tỉ đồng cũng là sự bất cập và không đủ sức răn đe, nên doanh nghiệp “sẵn sàng” khai khống con số “khủng” và xem mức phạt vi phạm hành chính là khoản rủi ro được chấp nhận trong kinh doanh.

Hiện nay, các doanh nghiệp có số vốn dưới 100 tỉ đồng “ẩn” mình trong hàng trăm ngàn doanh nghiệp đăng ký mới mỗi năm, cũng là một thách thức đối với năng lực rà soát, kiểm tra, xử phạt vi phạm của các cơ quan chức năng.

2. Khai khống vốn điều lệ bị phạt tới 100 triệu đồng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 122/2021/NĐ-CP ngày 28/12/2021 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư (sau đây gọi là Nghị định số 122/2021/NĐ-CP), có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2022, thay thế Nghị định số 50/2016/NĐ-CP ngày 01/6/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư. Theo đó, Nghị định số 122/2021/NĐ-CP quy định mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đầu tư và đấu thầu là 300 triệu đồng; lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp là 100 triệu đồng và lĩnh vực quy hoạch là 500 triệu đồng.

- Cụ thể, về thiết kế chương trình, dự án đầu tư công, Nghị định quy định phạt tiền từ 30-50 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau: Thiết kế chương trình, dự án không theo quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức và giải pháp kỹ thuật không bảo đảm chất lượng; thiết kế vượt quá quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức quy định.

- Mức phạt từ 100 đến 200 triệu đồng áp dụng đối với hành vi sử dụng vốn đầu tư công vượt tiêu chuẩn, định mức theo quy định; phạt tiền từ 200 đến 300 triệu đồng đối với hành vi sử dụng vốn đầu tư công không đúng mục đích, không đúng đối tượng.

- Đầu tư kinh doanh ngành, nghề cấm bị phạt tới 300 triệu đồng Về điều kiện đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, Nghị định quy định phạt tiền từ 80-100 triệu đồng đối với hành vi góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế không đáp ứng các điều kiện theo quy định; Tổ chức thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo quy định của pháp luật bị phạt từ 200 đến 300 triệu đồng.

Ngoài ra, Nghị định số 122/2021/NĐ-CP quy định hành vi kê khai khống vốn điều lệ có thể bị phạt tiền đến 100 triệu đồng, cụ thể như sau:

- Phạt tiền từ 20 đến 30 triệu đồng đối với hành vi kê khai khống vốn điều lệ có giá trị dưới 10 tỷ đồng.

- Phạt tiền từ 30 đến 40 triệu đồng đối với hành vi kê khai khống vốn điều lệ có giá trị từ 10 tỷ đồng đến dưới 20 tỷ đồng.

- Phạt tiền từ 40 đến 60 triệu đồng đối với hành vi kê khai khống vốn điều lệ có giá trị từ 20 tỷ đồng đến dưới 50 tỷ đồng.

- Phạt tiền từ 60 đến 80 triệu đồng đối với hành vi kê khai khống vốn điều lệ có giá trị từ 50 tỷ đồng đến dưới 100 tỷ đồng.

- Phạt tiền từ 80 đến 100 triệu đồng đối với hành vi kê khai khống vốn điều lệ có giá trị từ 100 tỷ đồng trở lên.

(Theo quy định cũ, mức phạt tối đa đối với hành vi không đăng ký thay đổi với cơ quan đăng ký kinh doanh khi không góp đủ vốn Điều lệ như đã đăng ký là 20 triệu đồng).

Biện pháp khắc phục hậu quả với vi phạm về kê khai vốn điều lệ: Buộc đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ bằng với số vốn thực góp đối với hành vi vi phạm.

3. Có nên hình sự hóa hành vi khai khống vốn điều lệ hay không?

Ngoài việc bị xử phạt hành chính, doanh nghiệp khai khống vốn điều lệ còn phải đối mặt với nguy cơ quỹ tiền mặt tồn ảo nhiều khi cơ quan thuế xuống kiểm tra sẽ khó giải trình.

Bởi lẽ, cá nhân khi góp vốn thành lập công ty có thể lựa chọn góp bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản và đa phần kế toán các công ty sẽ hạch toán góp vốn điều lệ bằng tiền mặt dù thực tế chưa góp đủ.

Việc này sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ, khi cơ quan thuế xuống thanh tra, kiểm tra công ty, chuyên viên sẽ yêu cầu giải trình quỹ tiền mặt nhiều thì tiền đâu, ai giữ, yêu cầu cung cấp bảng kê lượng tiền, mệnh giá từng loại thậm chí có một số chuyên viên còn yêu cầu cho xem lượng tiền mặt công ty đang có.

Về bản chất, vốn điều lệ được xem là cam kết của chủ sở hữu doanh nghiệp bằng số vốn điều lệ đăng ký, chịu trách nhiệm đối với các bên thứ ba khi phát sinh các trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Việc hình sự hóa hành vi khai khống vốn điều lệ là chưa hoàn toàn phù hợp trong bối cảnh luật pháp hiện nay.

Phần lớn doanh nghiệp dựa vào số vốn điều lệ là cho mục đích tìm kiếm, giao kết hợp đồng làm ăn vì mục tiêu lợi nhuận, hơn là xuất phát từ ý nghĩ ban đầu khi khai khống vốn là để tạo tín nhiệm nhắm tới mục tiêu chiếm đoạt tài sản.

Nếu xét yếu tố cấu thành tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo pháp luật hình sự thì xem chừng hành vi khai khống vốn điều lệ chưa đáp ứng yếu tố chủ quan để cấu thành tội này. Hơn nữa, khi muốn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bất kỳ tội danh nào thì nghĩa vụ chứng minh thuộc về cơ quan điều tra có thẩm quyền. Có thể thấy, việc chứng minh doanh nghiệp có chủ ý chí chiếm đọat tài sản là điều hết sức khó khăn, nhiều khi là bất khả thi.

Theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 hiện hành, các tội danh như lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hay lừa đảo chiếm đoạt tài sản chỉ đề cập trách nhiệm hình sự của cá nhân (theo đó, cá nhân có thể bị xử phạt tiền và phạt tù với mức phạt lên đến 20 năm tù). Trong khi đó, hành vi khai khống vốn điều lệ là là hành vi của pháp nhân.

Ngoài ra, việc xem hành vi vi phạm hành chính như hành vi khai khống vốn điều lệ là một trong những dấu hiệu định tội trong pháp luật hình sự có thể gây ra sự thiếu minh bạch và tăng tính tùy tiện trong việc điều tra kết tội của phía cơ quan điều tra.

Từ những căn cứ nêu trên các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cần xem xét, phối hợp để sớm đưa ra sự điều chỉnh các hình thức chế tài vừa thống nhất về nội dung trong hệ thống pháp luật lại vừa có thể xử lý “xứng tầm” với thực trạng khai khống vốn đang dẫn tới nhiều hệ lụy không hề nhỏ như đã thấy trong thời gian vừa qua.

Trong đó, một vai trò rất quan trọng thuộc về hoạt động rà soát, kiểm tra việc khai vốn điều lệ của doanh nghiệp từ phía các cơ quan chức năng. Việc này phải được thực hiện thường xuyên và nghiêm minh thì mới nâng được tính răn đe của luật pháp.

Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Doanh nghiệp vay vốn để bổ sung vào vốn điều lệ được không? của Luật Minh Khuê.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Khai khống vốn điều lệ bị phạt tới 100 triệu đồng mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!